افزایش بی‌سابقه آمار اعدام ها نشانگر هراس دیکتاتوری حاکم از جامعه‌ای است که در پی تغییرات بنیادی و دستیابی به آزادی است. این روند بیانگر بحران عمیق مشروعیت سیاسی نظام است.
کانون حقوق بشر ایران، پنج‌شنبه ۲۳ مهرماه ۱۴۰۵ – پنج زندانی در زندانهای شیروان و قزلحصار اعدام شدند. این اعدام‌ها در روزهای پنج‌شنبه ۲۳ و چهارشنبه ۲۲ مهرماه ۱۴۰۵ اجرا شده است.
اعدام ناصر پروانه و رضا رجبیان در زندان شیروان
بامداد پنج‌شنبه ۲۳ مهرماه ۱۴۰۵، دو زندانی در زندان شیروان اعدام شدند. هویت این زندانیان به شرح زیر است:
ـ رضا رجبیان، ۲۳ ساله، وی ۵ سال پیش به اتهام قتل بازداشت و به اعدام محکوم شده بود.
ـ ناصر پروانه، ۲۸ ساله، وی ۴ سال پیش به اتهام قتل بازداشت و به اعدام محکوم شده بود.
اعدام ۳ زندانی در زندان قزلحصار
سحرگاه چهارشنبه ۲۲ مهرماه ۱۴۰۵، سه زندانی در زندان قزلحصار اعدام شدند. هویت این زندانیان به شرح زیر است:
ـ احمد پرویز وی در ۱۹ آبان‌ماه ۱۴۰۳، به اتهام قتل بازداشت و به اعدام محکوم شده بود.
ـ به گزارش رکنا یک زندانی به نام فرید در زندان قزلحصار اعدام شد. وی در آبان‌ماه ۱۴۰۳ به اتهام قتل بازداشت و به اعدام محکوم شده بود. نام خانوادگی وی در دست بررسی است.
ـ به گزارش اعتماد آنلاین روز چهارشنبه ۲۲ مهرماه ۱۴۰۵، یک زندانی به نام فرشید اعدام شد. وی از شهریور ۱۴۰۲ به اتهام قتل تحت تعقیب بود و پس از بازداشت به اعدام محکوم شده بود. نام خانوادگی وی در دست بررسی است.
گزارش‌ها و اخبار مرتبط با نقض حقوق بشر در ایران
- لیست و مشخصات کامل زندانیان سیاسی اعدام شده از سال ۱۴۰۰ تا کنون
- فهرست جامع زندانیان محکوم به اعدام – زندانیان سیاسی و بازداشت‌شدگان اعتراضات ۱۴۰۴
- آرشیو قضات مرگ قضات صادر کننده احکام اعدام در ایران
- آخرین خبرهای بازداشت شدگان اعتراضات
- جهان بداند در ایران چه گذشت! فیلم‌های تکان‌دهنده + فیلم‌های افزوده جدید از کشتار اعتراضات سراسری ۱۴۰۴
- اعدام مجید نیک‌اندیش و علی همتی؛ دو بازداشت‌شده اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ در مشهد اعدام شدند
- اعدام علیرضا سپاهی و علیرضا رئیسی؛ ابهام در دادرسی و اعترافات اجباری پرونده «میدان علیخانی» + کلیپ
- اعدام سیاوش جمشیدی خیرآبادی؛ ابهام در حق دفاع، روند بازجویی و دادرسی
اعـدام؛ مجازاتی در تعارض با حق بنیادین حیات
اعـدام، به‌عنوان شدیدترین مجازات کیفری، با حق حیات به‌عنوان بنیادی‌ترین حق انسانی در تعارض است. ماده ۳ اعلامیه جهانی حقوق بشر، حق زندگی، آزادی و امنیت شخصی را برای هر انسان به رسمیت می‌شناسد؛ در حالی که اجرای اعـدام این حق را به‌صورت کامل و برگشت‌ناپذیر سلب می‌کند. در صورت وقوع خطای قضایی، امکان جبران چنین حکمی وجود ندارد و نمونه‌های متعددی از محکومیت‌های نادرست در جهان ثبت شده است.
اعـدام و تعهدات بین‌المللی
مجازات اعـدام علاوه بر حق حیات، از منظر شرایط نگهداری محکومان و آثار روانی انتظار اجرای حکم می‌تواند با ممنوعیت رفتارهای غیرانسانی و تحقیرآمیز نیز در تعارض باشد. ماده ۶ میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی که ایران به آن پیوسته، حق حیات را به رسمیت می‌شناسد و اعمال اعـدام را، حتی در کشورهای دارای این مجازات، به محدودترین شرایط و رعایت کامل تضمین‌های دادرسی عادلانه مشروط می‌کند.
دسترسی به وکیل، حق دفاع مؤثر، استقلال دادگاه و امکان تجدیدنظر از مهم‌ترین این تضمین‌ها هستند. در پرونده‌های سیاسی و امنیتی، نگرانی درباره نبود شفافیت، محدودیت حقوق دفاعی، اعترافات اجباری و فقدان نظارت مستقل، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
نقض حقوق بشر و حق حیات
صدور و اجرای حکم اعـدام، به دلیل ماهیت برگشت‌ناپذیر آن، یکی از جدی‌ترین اشکال سلب حق حیات محسوب می‌شود. هنگامی که پرونده با ابهام قضایی، محدودیت دسترسی به وکیل، اعترافات اجباری یا فشارهای امنیتی همراه باشد، نگرانی درباره نقض دادرسی عادلانه افزایش می‌یابد. از همین رو، بسیاری از نهادهای حقوق بشری خواستار توقف اجرای احکام اعـدام و حرکت به سوی لغو کامل این مجازات هستند.
مهم‌ترین مواد و اسناد مرتبط
- ماده ۳ اعلامیه جهانی حقوق بشر: حق حیات، آزادی و امنیت شخصی.
- ماده ۵ اعلامیه جهانی حقوق بشر: منع شکنجه و رفتار یا مجازات ظالمانه، غیرانسانی و تحقیرآمیز.
- ماده ۱۰ اعلامیه جهانی حقوق بشر: حق برخورداری از دادرسی عادلانه و علنی.
- ماده ۶ میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی: حق ذاتی حیات و محدودیت‌های اعمال مجازات اعـدام.
- ماده ۱۴ میثاق: حق محاکمه منصفانه، دسترسی به وکیل و دفاع مؤثر.
- قطعنامه‌های مجمع عمومی سازمان ملل: درخواست از دولت‌ها برای تعلیق اجرای احکام اعـدام و حرکت به سوی لغو این مجازات.
کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک