افزایش چشمگیر اعدام ها در ماه‌های اخیر بازتابی از شرایط ناپایدار و جو اعتراضی در جامعه پس از اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ است که مردم خواهان تغییر و آزادی بودند. حاکمیت در واکنش به این مطالبات، سیاست سرکوب را تشدید کرده است
کانون حقوق بشر ایران، سه‌شنبه ۲۱ مهرماه ۱۴۰۵ – یازده زندانی در زندان‌های بندرعباس، رشت، گرگان، سمنان و تبریز اعدام شدند. این اعدام‌ها در روزهای یک‌شنبه ۱۹ مهر و چهارشنبه ۸ مهرماه اجرای شده است. یک تبعه عراق که به اتهام جاسوسی بازداشت شده بود در میان اعدام شدگان می‌باشد.
اعدام یک زندانی در زندان بندرعباس
به گزارش خبرگزاری میزان وابسته به قوه قضاییه یک زندانی در زندان بندرعباس اعدام شد. وی در دی‌ماه ۱۴۰۲ به اتهام قتل یک مامور انتظامی در یک حادثه رانندگی بازداشت و به اعدام محکوم شده بود. هویت این زندانی در دست بررسی است.
این دومین اعدام به اتهام زیر گرفتن مامور نیروی انتظامی در چند روز گذشته در زندان بندرعباس است.
اعدام ۳زندانی از جمله یک تبعه عراق در زندان لاکان رشت
بامداد یک‌شنبه ۱۹ مهرماه ۱۴۰۵، سه زندانی از جمله یک تبعه عراق در زندان لاکان رشت اعدام شدند. هویت این زندانیان به شرح زیر است:
ـ ایوب محمد نبیل، تبعه عراق، ۲۸ ساله وی یک سال پیش به اتهام جاسوسی بازداشت و به اعدام محکوم شده بود.
ـ مسعود خدایاری، اهل لاهیجان. وی ۲سال پیش به اتهام مرتبط با مواد مخدر بازداشت و به اعدام محکوم شده بود.
ـ بهنام مظفرزاده، ۴۰ ساله، اهل لاهیجان. وی ۴ سال پیش به اتهام مرتبط با مواد مخدر بازداشت و به اعدام محکوم شده بود.
اعدام ۲ زندانی در زندان گرگان
سحرگاه یک‌شنبه ۱۹ مهرماه ۱۴۰۵، دو زندانی در زندان گرگان اعدام شدند. هویت این زندانیان به شرح زیر است:
ـ منوچهر نظری، ۲۸ ساله، مجرد
ـ فرامرز اکبرپور، ۳۰ ساله، مجرد
این ۲ زندانی در یک پرونده مشترک در بهمن‌ماه ۱۴۰۲، به اتهام قتل بازداشت و به اعدام محکوم شده بودند.
اعدام مهدی رنجبران در زندان سمنان
صبحگاه یک‌شنبه ۱۹ مهرماه ۱۴۰۵، مهدی رنجبران در زندان سمنان اعـدام شد. وی ۴۸ ساله، پدر ۲ فرزند، اهل شاهرود بود که ۲ سال پیش به اتهام قتل بازداشت و به اعـدام محکوم شده بود.
اعدام چهار زندانی در زندان تبریز
بامداد چهارشنبه ۸ مهرماه ۱۴۰۵، چهار زندانی در زندان تبریز اعـدام شدند. هویت این زندانیان به شرح زیر است:
ـ میلاد صفری، ۳۹ ساله، پدر ۲ فرزند. وی ۵ سال پیش به اتهام قتل بازداشت و به اعـدام محکوم شده بود.
ـ ابراهیم خزلی وی از ۸ سال پیش به اتهام قتل بازداشت و به اعـدام محکوم شده بود.
ـ احمدرضا زیوری، ۴۷ ساله. وی از ۲ سال پیش به اتهام مرتبط با مواد مخدر بازداشت و به اعـدام محکوم شده بود.
ـ صادق حاتمی، ۴۱ ساله. وی ۴ سال پیش به اتهام مرتبط با مواد مخدر بازداشت و به اعـدام محکوم شده بود.
گزارش‌ها و اخبار مرتبط با نقض حقوق بشر در ایران
- لیست و مشخصات کامل زندانیان سیاسی اعدام شده از سال ۱۴۰۰ تا کنون
- فهرست جامع زندانیان محکوم به اعدام – زندانیان سیاسی و بازداشت‌شدگان اعتراضات ۱۴۰۴
- آرشیو قضات مرگ قضات صادر کننده احکام اعدام در ایران
- آخرین خبرهای بازداشت شدگان اعتراضات
- جهان بداند در ایران چه گذشت! فیلم‌های تکان‌دهنده + فیلم‌های افزوده جدید از کشتار اعتراضات سراسری ۱۴۰۴
- اعدام مجید نیک‌اندیش و علی همتی؛ دو بازداشت‌شده اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ در مشهد اعدام شدند
- اعدام علیرضا سپاهی و علیرضا رئیسی؛ ابهام در دادرسی و اعترافات اجباری پرونده «میدان علیخانی» + کلیپ
- اعدام سیاوش جمشیدی خیرآبادی؛ ابهام در حق دفاع، روند بازجویی و دادرسی
اعـدام؛ مجازاتی در تعارض با حق بنیادین حیات
اعـدام، به‌عنوان شدیدترین مجازات کیفری، با حق حیات به‌عنوان بنیادی‌ترین حق انسانی در تعارض است. ماده ۳ اعلامیه جهانی حقوق بشر، حق زندگی، آزادی و امنیت شخصی را برای هر انسان به رسمیت می‌شناسد؛ در حالی که اجرای اعـدام این حق را به‌صورت کامل و برگشت‌ناپذیر سلب می‌کند. در صورت وقوع خطای قضایی، امکان جبران چنین حکمی وجود ندارد و نمونه‌های متعددی از محکومیت‌های نادرست در جهان ثبت شده است.
اعـدام و تعهدات بین‌المللی
مجازات اعـدام علاوه بر حق حیات، از منظر شرایط نگهداری محکومان و آثار روانی انتظار اجرای حکم می‌تواند با ممنوعیت رفتارهای غیرانسانی و تحقیرآمیز نیز در تعارض باشد. ماده ۶ میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی که ایران به آن پیوسته، حق حیات را به رسمیت می‌شناسد و اعمال اعـدام را، حتی در کشورهای دارای این مجازات، به محدودترین شرایط و رعایت کامل تضمین‌های دادرسی عادلانه مشروط می‌کند.
دسترسی به وکیل، حق دفاع مؤثر، استقلال دادگاه و امکان تجدیدنظر از مهم‌ترین این تضمین‌ها هستند. در پرونده‌های سیاسی و امنیتی، نگرانی درباره نبود شفافیت، محدودیت حقوق دفاعی، اعترافات اجباری و فقدان نظارت مستقل، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
نقض حقوق بشر و حق حیات
صدور و اجرای حکم اعـدام، به دلیل ماهیت برگشت‌ناپذیر آن، یکی از جدی‌ترین اشکال سلب حق حیات محسوب می‌شود. هنگامی که پرونده با ابهام قضایی، محدودیت دسترسی به وکیل، اعترافات اجباری یا فشارهای امنیتی همراه باشد، نگرانی درباره نقض دادرسی عادلانه افزایش می‌یابد. از همین رو، بسیاری از نهادهای حقوق بشری خواستار توقف اجرای احکام اعـدام و حرکت به سوی لغو کامل این مجازات هستند.
مهم‌ترین مواد و اسناد مرتبط
- ماده ۳ اعلامیه جهانی حقوق بشر: حق حیات، آزادی و امنیت شخصی.
- ماده ۵ اعلامیه جهانی حقوق بشر: منع شکنجه و رفتار یا مجازات ظالمانه، غیرانسانی و تحقیرآمیز.
- ماده ۱۰ اعلامیه جهانی حقوق بشر: حق برخورداری از دادرسی عادلانه و علنی.
- ماده ۶ میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی: حق ذاتی حیات و محدودیت‌های اعمال مجازات اعـدام.
- ماده ۱۴ میثاق: حق محاکمه منصفانه، دسترسی به وکیل و دفاع مؤثر.
- قطعنامه‌های مجمع عمومی سازمان ملل: درخواست از دولت‌ها برای تعلیق اجرای احکام اعـدام و حرکت به سوی لغو این مجازات.
کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک