خسرو محمدی‌نیا، مسعود توشمالانی، سیروان شعبانی و مهدی نامی، از بازداشت‌شدگان اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴، در پرونده‌های جداگانه یا مشترک به اعدام محکوم شده‌اند؛ جزئیات روند بازجویی، دادگاه و دسترسی آنان به وکیل انتخابی روشن نیست
کانون حقوق بشر ایران، پنج‌شنبه ۹ مهرماه ۱۴۰۵ – خسرو محمدی‌نیا، مسعود توشمالانی، سیروان شعبانی و مهدی نامی، چهار معترض محکوم به اعدام و از بازداشت‌شدگان اعتراضات سراسری دی‌ماه ۱۴۰۴ هستند که هم‌اکنون در زندان قزلحصار کرج محبوس‌اند. احکام اعدام این افراد توسط شعبه ۲۳ دادگاه انقلاب تهران صادر شده است. با وجود صدور این احکام، اطلاعات دقیقی درباره نحوه برگزاری جلسات دادگاه، روند بازجویی، دسترسی آنان به وکیل انتخابی و چگونگی دفاع از خود در مراحل مختلف پرونده در دست نیست.
صدور حکم اعدام برای سه معترض کرمانشاهی
بر اساس اطلاعات دریافتی، خسرو محمدی‌نیا، مسعود توشمالانی و سیروان شعبانی در یک پرونده مشترک توسط شعبه ۲۳ دادگاه انقلاب تهران به اعدام محکوم شده‌اند.
از جمله اتهامات منتسب به این سه شهروند، «محاربه»، «اجتماع و تبانی به قصد برهم زدن امنیت کشور» و «اقدام عملیاتی به نفع دولت‌های متخاصم» عنوان شده است. این احکام با امضای قاضی کریمی و قاضی تقی‌زاده صادر شده‌اند.
این سه شهروند اهل کرمانشاه در جریان اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴، توسط نیروهای امنیتی در یکی از خیابان‌های اسلامشهر بازداشت شدند. مسعود توشمالانی پس از بازداشت اولیه مدتی با قرار وثیقه آزاد شد، اما چند روز بعد بار دیگر بازداشت شد.
سیروان شعبانی حدود ۲۲ سال دارد و دو شهروند دیگر در محدوده سنی ۳۰ تا ۵۰ سال هستند. یک زن نیز در همین پرونده تحت تعقیب قضایی قرار گرفته و به پنج سال حبس محکوم شده است.
مهدی نامی؛ بازداشت در منزل و صدور حکم اعدام
مهدی نامی، دیگر معترض محکوم به اعدام، در دی‌ماه ۱۴۰۴ در ارتباط با اعتراضات سراسری توسط نیروهای امنیتی در منزل شخصی خود در تهران بازداشت شد.
بر اساس اطلاعات دریافتی، شعبه ۲۳ دادگاه انقلاب تهران او را به اتهام «اقدام عملیاتی به نفع دولت‌های متخاصم» به اعدام محکوم کرده است.
مهدی نامی بامداد چهارشنبه ۲۶ دی‌ماه ۱۴۰۴، حوالی ساعت چهار صبح، با یورش مأموران اطلاعاتی به منزلش و با اعمال خشونت بازداشت و با یک آمبولانس بدون پلاک به مکانی نامعلوم منتقل شد. خانواده او پس از مراجعه به نهادهای مختلف، پاسخ روشنی درباره محل نگهداری و وضعیتش دریافت نکردند. او اکنون در زندان قزلحصار به سر می‌برد.
گزارش‌ها و اخبار مرتبط با نقض حقوق بشر در ایران
- لیست و مشخصات کامل زندانیان سیاسی اعدام شده از سال ۱۴۰۰ تا کنون
- فهرست جامع زندانیان محکوم به اعدام – زندانیان سیاسی و بازداشت‌شدگان اعتراضات ۱۴۰۴
- آرشیو قضات مرگ قضات صادر کننده احکام اعدام در ایران
- آخرین خبرهای بازداشت شدگان اعتراضات
- جهان بداند در ایران چه گذشت! فیلم‌های تکان‌دهنده + فیلم‌های افزوده جدید از کشتار اعتراضات سراسری ۱۴۰۴
- اعدام مجید نیک‌اندیش و علی همتی؛ دو بازداشت‌شده اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ در مشهد اعدام شدند
- غلامرضا اکبری‌مقدم؛ صدور حکم اعدام علی همتی و مجید نیک‌اندیش
- زندان قزلحصار کرج، زادگاه تابوت و قفس – ویدئو به همراه تصاویر مستند
ابهام درباره روند دادرسی و وکیل
درباره این چهار معترض محکوم به اعدام اطلاعات روشنی درباره نحوه برگزاری جلسات دادگاه، کیفیت بازجویی‌ها، ادله ارائه‌شده علیه آنان و امکان دسترسی به وکیل انتخابی منتشر نشده است.
همچنین مشخص نیست متهمان در مراحل بازجویی و دادرسی تا چه اندازه از امکان دفاع مؤثر برخوردار بوده‌اند. این ابهامات، به‌ویژه در پرونده‌هایی که مجازات اعدام برای متهمان صادر شده، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
مهدی نامی پیشتر نیز در جریان اعتراضات ۱۴۰۱ بازداشت شده بود و بنا بر اطلاعات موجود، تحت شکنجه قرار گرفته بود. درباره وضعیت جسمی فعلی و جزئیات پرونده او نیز اطلاعات مستقلی منتشر نشده است.
بررسی حقوقی پرونده بر اساس قوانین داخلی
قوانین دیکتاتوری حاکم بر ایران به دلیل مغایرت با موازین دادرسی عادلانه و محدودکردن حقوق متهمان همواره مورد انتقاد بوده‌اند. بررسی این پرونده بر اساس قوانین داخلی به معنای تأیید این قوانین نیست، بلکه برای نشان‌دادن ضرورت رعایت حتی همین مقررات انجام می‌شود.
اصول ۳۲، ۳۵، ۳۷ و ۳۸ قانون اساسی بر قانونی‌بودن بازداشت، حق برخورداری از وکیل، اصل برائت و ممنوعیت شکنجه تأکید دارند. در پرونده یک معترض محکوم به اعدام، مشخص‌بودن روند دادرسی و امکان دفاع مؤثر اهمیت ویژه دارد.
بررسی از منظر حقوق بشر
حق حیات و دادرسی عادلانه از حقوق بنیادین بشر هستند. در پرونده این چهار معترض محکوم به اعدام، نبود اطلاعات درباره روند بازجویی، دسترسی به وکیل انتخابی و کیفیت دادرسی، ضرورت شفاف‌سازی درباره تضمین‌های قضایی و امکان دفاع مؤثر آنان را برجسته می‌کند. صدور حکم اعدام در روندی مبهم، ناقض مواد ۳، ۵، ۹، ۱۰ و ۱۱ اعلامیه جهانی حقوق بشر درباره حق حیات، منع شکنجه، بازداشت خودسرانه و دادرسی عادلانه است.
کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک