گزارش هفتگی کانون حقوق بشر ایران از نقض حقوق بنیادین شهروندان در بازه زمانی ۳ تا ۹ مردادماه ۱۴۰۵
گزارش تحلیلی-خبری: تشدید سرکوبها و کابوس ممتد «مرگ تعلیقی» بر محکومان اعدام
کانون حقوق بشر ایران، شنبه ۱۰ مردادماه ۱۴۰۵ – بازه زمانی ۳ تا ۹ مردادماه، شاهد موج فزایندهای از سرکوبهای قضایی، بازداشتهای خشونتآمیز، محرومیتهای درمانی و اجرای احکام اعدام و شلاق در شهرهای مختلف ایران بود، در کنار احکام سنگین حبس برای معترضان و فعالان صنفی، اجرای اعدام در ملاءعام و زندانهای کشور، فضای وحشت و اضطراب فراگیری را بر جامعه و بهویژه بر خانوادههای زندانیان حاکم کرده است.
خلاصه هفتگی وضعیت حقوق بشر (۳ تا ۹ مرداد ۱۴۰۵)
| محور | مهمترین رویداد |
| اعدام | اعدام علنی دو معترض در اصفهان، اعدام کودکمجرم، اعدامهای گروهی در چند زندان |
| محکومان به اعدام | خودکشی، سکته، انتقال به انفرادی، اعتصاب غذا |
| احکام قضایی | صدور و تأیید احکام اعدام و حبسهای طولانی |
| بازداشتها | ادامه بازداشت معترضان، فعالان صنفی و شهروندان |
| محرومیت درمانی | تداوم محرومیت چند زندانی سیاسی و عقیدتی از درمان |
| سرکوب اجتماعی | جلوگیری از مراسم فرهنگی، پلمب واحدهای صنفی و صفحات مجازی |
| خشونت مأموران | ضربوشتم هنگام بازداشت و شلیک مستقیم به کولبران و شهروندان |
آسیبهای روحی و روانی محکومان به اعدام؛ زیستن در سایه شکنجه خاموش
یکی از ابعاد ملموس اما کمتر پرداختهشده در پروندههای قضایی ایران، شکنجه روانی ناشی از بلاتکلیفی و کابوس مرگ در سلولهای انفرادی است. زندانیانی که ماهها و گاه سالها حکم اعدام را بر دوش میکشند، دچار فرسایش شدید روحی، بحرانهای حاد اضطرابی و فروپاشی روانی میشوند.
شواهد میدانی از پیامدهای روانی حکم اعدام در هفته اخیر:
- اقدام به خودکشی در زندان: آرین ولیپور، از بازداشتشدگان اعتراضات که به اعدام محکوم شده، در سرویس بهداشتی زندان با در قوطی کنسرو دست به خودکشی زد. منابع نزدیک، علت این اقدام را فشارهای روحی شدید و بلاتکلیفی ناشی از حکم اعدام اعلام کردهاند.
- سکته پیش از اجرای حکم: علیرضا سپاهی، از متهمان پرونده میدان علیخانی اصفهان، درست پیش از انتقال به محل اجرای حکم اعدام در ملاءعام، دچار سکته شد و به بیمارستان منتقل گردید؛ امری که نشاندهنده بار روانی ناگهانی و مرگبار لحظات پیش از اعدام است.
- اعتصاب غذای ۱۵ روزه در قزلحصار: تحصن و اعتصاب غذای طولانیمدت زندانیان واحد ۲ زندان قزلحصار کرج در اعتراض به انتقال همبندیهایشان به سلول انفرادی جهت اجرای حکم، نمایانگر فاجعه روانی حاکم بر بندهای اعدامی است. انتقال ناگهانی افراد به انفرادی، تمامی بند را دچار تنش و بحران روحی میسازد.
- انتقالهای ناگهانی به انفرادی: انتقال ناگهانی زندانیانی مانند عیسی چاری به سلول انفرادی بدون اطلاع قبلی، به این کابوس روزمره دامن میزند و خانوادهها را نیز در بیم و امیدی فرساینده معلق نگهمیدارد.
| شاخص هفتگی | تعداد |
| اعدامهای ثبتشده | ۱۱ |
| احکام اعدام جدید | ۳ |
| تأیید احکام اعدام | ۱ |
| احکام حبس | ۶ |
| بازداشتها | ۲۰+ |
| محرومیت درمانی | ۵ |
| شلیک مستقیم مأموران | ۲ |
موج احکام مرگ و اجرای اعدامها در ملاءعام و زندانها
طی این هفته، احکام اعدام در زندانهای مختلف کشور به اجرا درآمد یا در دیوان عالی تأیید شد:
- اعدام در ملاءعام: حکم اعدام ابوالفضل سپاهی و امیرحسین صفری، از بازداشتشدگان اعتراضات دیماه، بامداد ۶ مرداد در میدان علیخانی اصفهان اجرا شد. در این محل، مردم حاضر شروع به هو کردن و اعتراض و سر دادن شعار «بیشرف، بیشرف» کردند.
- اعدام کودک-مجرم: فرزاد سبحانی، شهروندی که در سن ۱۶ سالگی بازداشت شده بود، سحرگاه ۴ مرداد در زندان ارومیه به دار آویخته شد.
- اجرای اعدامهای گروهی و پنهانی: اجرای احکام اعدام در زندانهای تایباد (۵ نفر از جمله ۴ تبعه افغانستان)، زنجان (۲ نفر)، گنبدکاووس (۲ نفر)، اصفهان (۲ نفر)، ارومیه و مشهد گزارش شده است.
- تأیید و صدور احکام اعدام جدید: حکم اعدام بنیامین نقدی (قهرمان ورزشی) در دیوان عالی کشور تأیید شد. همچنین برای عیسی چاری زندانی سیاسی و احسان خدادادی و متهمان پروندههای جنایی و سیاسی دیگر حکم اعدام صادر یا ابلاغ شده است.
گزارشها و اخبار مرتبط با نقض حقوق بشر در ایران
- لیست و مشخصات کامل زندانیان سیاسی اعدام شده از سال ۱۴۰۰ تا کنون
- فهرست جامع زندانیان محکوم به اعدام – زندانیان سیاسی و بازداشتشدگان اعتراضات ۱۴۰۴
- آرشیو قضات مرگ ـ قضات صادر کننده احکام اعدام در ایران
- آخرین خبرهای بازداشت شدگان اعتراضات
- جهان بداند در ایران چه گذشت! فیلمهای تکاندهنده + فیلمهای افزوده جدید از کشتار اعتراضات سراسری ۱۴۰۴
- میدان شهدای اصفهان؛ ۱۶ متهم، اتهام محاربه و انجام شکنجه؛ آنچه از یکی از مهمترین پروندههای اعتراضات ۱۴۰۴ میدانیم
- مهدی خانکی اعدام شد؛ اجرای حکم بازداشتشده اعتراضات سراسری دیماه ۱۴۰۴
- ابوالفضل سپاهی و امیرحسین صفری؛ اعدام دو زندانی سیاسی در میدان علیخانی اصفهان
فشار بر معترضان دیماه، فعالان صنفی و معلمان
دستگاه قضایی با صدور احکام سنگین حبس و تبعید، سرکوب معترضان دیماه و فعالان مدنی را ادامه داده است:
- احکام سنگین حبس: محکومیت دو پسرعمو به نامهای ابوالفضل رهبر به ۲۰ سال و امید رهبر به ۲۶ سال حبس (مجموعاً ۴۶ سال)، صدور حکم ۱۰ سال حبس برای یونس نبیزاده، ۸ سال حبس و تبعید برای سعید محمدیاری و احکام متعدد حبس برای جوانان و معترضان در بجنورد، مشهد و تهران.
- هدف قرار دادن نوجوانان: یاسین سرفراز (۱۷ ساله) به ۳ سال و ۳ ماه حبس و زینب ایزانلو (۱۶ ساله) به ۶ ماه حبس محکوم شدند.
- برخورد با معلمان: اجرای حکم ۲ سال تبعید ایرج توبهایها به روستایی دورافتاده پس از آزادی از حبس و تداوم بازداشت بلاتکلیف رضا امانیفر، فعال صنفی معلمان بوشهر.
- بازداشتهای خشونتآمیز: بازداشت سعید لشنی در دورود و کیومرث حسنبیگی در ایلام که همراه با ضربوجرح شدید و شکستگی اعضای بدن توسط ماموران بوده است.
محرومیت درمانی و تداوم سرکوبهای اجتماعی و فرهنگی
| موضوع | شرح گزارش و موارد نقض حقوق |
|---|---|
| محرومیت درمانی زندانیان | وریشه مرادی، زندانی سیاسی، بیش از ۹ ماه است از اعزام به مراکز درمانی خارج از زندان محروم مانده است. شیوا اسماعیلی، زندانی سیاسی، با وجود نیاز به عمل جراحی به دلیل مشکلات ناحیه کمر، از رسیدگی پزشکی محروم است. همچنین ندا بدخش، شهروند ۶۲ ساله بهایی، رضا امانیفر، مبتلا به بیماری حاد کلیوی، و مصطفی رمضانی که نیازمند جراحی است، همچنان از دسترسی به خدمات تخصصی درمانی و دارویی محروم هستند. |
| ممانعت از رویدادهای فرهنگی | نیروهای امنیتی از برگزاری بیستوششمین سالگرد درگذشت احمد شاملو در امامزاده طاهر کرج جلوگیری کردند. همچنین مراسم صدمین سالروز تولد این شاعر نیز در کرج لغو شد که نمونهای از محدودیت فعالیتهای فرهنگی و اجتماعی به شمار میرود. |
| پلمب اماکن صنفی و محدودیت فضای مجازی | گزارشها از پلمب واحدهای صنفی و مسدودسازی صفحات پرمخاطب فضای مجازی، از جمله کانال نیما تکیدو، آژانس دالاهو و تعدادی از واحدهای صنفی در یاسوج و سمنان خبر میدهند. این اقدامات عمدتاً به دلایل غیرصنفی، از جمله موضوع حجاب اجباری، صورت گرفته است. |
| شلیکهای بیضابطه نیروهای انتظامی | مادح کرمانی، کولبر، بر اثر شلیک مستقیم نیروهای انتظامی در مرز مریوان جان خود را از دست داد. همچنین مهران عزیزی، ۲۱ ساله، در رودبار جنوب بر اثر شلیک مستقیم و بیضابطه نیروهای انتظامی مجروح شد. این موارد بار دیگر نگرانیها درباره استفاده از سلاح گرم علیه شهروندان را افزایش داده است. |
گزارشهای ثبتشده در هفته اول مردادماه نشان میدهد که سیستم قضایی و امنیتی در کنار اجرای احکام شلاق و اعدامهای میدانی و عمومی، از «زمان» و «محرومیت درمانی» بهعنوان ابزاری برای اعمال فشار روانی مستقیم بر زندانیان استفاده میکند. در این میان، وضعیت روحی محکومان به اعدام که در برزخ میان مرگ و زندگی به سر میبرند، یکی از بحرانیترین ابعاد نقض حقوق بشر در زندانهای ایران است.
کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک