گزارش هفتگی کانون حقوق بشر ایران از نقض حقوق بنیادین شهروندان در بازه زمانی ۱۰تا ۱۶ مردادماه ۱۴۰۵
کانون حقوق بشر ایران، شنبه ۱۷ مردادماه ۱۴۰۵ – در طی هفته گذشته، دستگاه قضایی و نهادهای امنیتی حکومت حاکم، روند سرکوب شهروندان را به اوج خود رساندند. گزارشهای دریافتی از سراسر کشور نشان میدهد که ماشین اعدام دیکتاتوری حاکم بدون توقف در حال گرفتن قربانی است؛ از اعدام جوانان بازداشتشده در اعتراضات و کودک-مجرمان تا بازداشتهای دستهجمعی هموطنان کرد، بلوچ، عرب و بهائی. این موج تازه از شکنجه، اجرای احکام مرگ و فشارهای اجتماعی، نشاندهنده هراس روزافزون حکومت از هرگونه اعتراض و شتاب گرفتن برخوردهای قهری برای ایجاد رعب و وحشت در جامعه است.
باکس اطلاعاتی | مهمترین موارد نقض حقوق بشر در هفته گذشته
| موضوع | اطلاعات کلیدی |
| اجرای احکام اعدام | اعدام دستکم ۱۷ شهروند؛ از جمله فرزاد سبحانی، کودک-مجرم، و آروین خیرخواهان، معترض ۱۹ ساله |
| صدور و تأیید احکام اعدام | محکومیت مهدی (سیکان) روشنی، از معترضان دیماه، به اعدام و تأیید چندین حکم قصاص و محاربه در دیوان عالی |
| بازداشتهای دستهجمعی | بازداشت بیش از ۴۰ شهروند در کرمان، مریوان، اهواز، خاش و تفتان؛ شامل فعالان اجتماعی، طلاب اهل سنت و شهروندان بلوچ و کرد |
| خشونت در زندانها | ضربوشتم شدید سه زندانی سیاسی در زندان اوین توسط نیروهای گارد و انتقال آنان در وضعیت مجروح به مکانی نامعلوم |
| کشتهشدگان بر اثر شلیک مستقیم | جانباختن دستکم ۳ شهروند بلوچ در راسک، خاش و گلشن بر اثر شلیک نیروهای نظامی |
| سرکوب اجتماعی و صنفی | اخراج معلمان معترض و پلمب باشگاههای ورزشی زنان و کافهکتابها در شهرهای مختلف |
شتاب ماشین اعدام؛ قربانی شدن جوانان و کودک-مجرمان
دستگاه قضایی حکومت حاکم در هفته اخیر با اجرای پیاپی احکام اعدام، کارنامه سیاهی از نقض حق حیات به جای گذاشت. در میان اعدامشدگان، نام زندانی سیاسی آروین خیرخواهان، جوان ۱۹ سالهای که در جریان اعتراضات دیماه بازداشت شده بود، به چشم میخورد که با اتهام «محاربه» در زندان شاهرود به دار آویخته شد. همچنین فرزاد سبحانی که در زمان وقوع جرم انتسابی زیر ۱۸ سال سن داشت، در زندان ارومیه اعدام شد تا نادیده گرفتن حقوق کودک توسط دیکتاتوری حاکم بار دیگر اثبات شود.
اجرای احکام مرگ تحت عناوین مختلف
علاوه بر این، دو شهروند به نامهای امید بهزاد و پوریا صفوت به اتهامات امنیتی و همچنین چندین شهروند دیگر در زندانهای شیراز، سمنان، دامغان، فردوس، کرج، گرگان، همدان و یاسوج با اتهامات مرتبط با مواد مخدر و قتل اعدام شدند. در همین حال، صادر کردن احکام اعدام جدید برای معترضان، از جمله مهدی روشنی در ایلام، نشان از تداوم سیاست ارعاب دارد.
بازداشتهای گروهی و تداوم بلاتکلیفی هموطنان کرد، بلوچ و بهائی
نهادهای امنیتی در این بازه زمانی، موج تازهای از بازداشتهای خودسرانه و دستهجمعی را راه انداختهاند. در استان کرمان ۲۱ شهروند و در روستای «نی» مریوان ۶ شهروند کرد بهصورت گروهی بازداشت شدند.
نقض حقوق بشر با فشار بر اهل سنت و پیروان سایر باورها
فشارهای امنیتی بر پیروان سایر باورها و هموطنان اهل سنت نیز شدت یافته است. بازداشت و بلاتکلیفی ۷ طلبه اهل سنت در خاش، ۸ شهروند از خاندان شهبخش در تفتان، و ۴ شهروند در اهواز همچنان ادامه دارد. همچنین معین محمدیدهج، هموطن بهائی در یزد، با حکم سنگین بیش از ۱۶ سال حبس و محرومیتهای اجتماعی مواجه شده است. فعالان مدنی آذربایجان نیز در زندان اردبیل پس از گذشت بیش از یک ماه، همچنان بدون تعیین تکلیف در بازداشت به سر میبرند.
گزارشها و اخبار مرتبط با نقض حقوق بشر در ایران
- لیست و مشخصات کامل زندانیان سیاسی اعدام شده از سال ۱۴۰۰ تا کنون
- فهرست جامع زندانیان محکوم به اعدام – زندانیان سیاسی و بازداشتشدگان اعتراضات ۱۴۰۴
- آرشیو قضات مرگ ـ قضات صادر کننده احکام اعدام در ایران
- آخرین خبرهای بازداشت شدگان اعتراضات
- جهان بداند در ایران چه گذشت! فیلمهای تکاندهنده + فیلمهای افزوده جدید از کشتار اعتراضات سراسری ۱۴۰۴
- میدان شهدای اصفهان؛ ۱۶ متهم، اتهام محاربه و انجام شکنجه؛ آنچه از یکی از مهمترین پروندههای اعتراضات ۱۴۰۴ میدانیم
- اعدام زندانی سیاسی آروین خیرخواهان؛ اجرای حکم اعدام معترض ۱۹ ساله در زندان شاهرود
- مستند حقوقی، بررسی پروندهای که منجر به اعدام عارف خوشکار شد
خشونت در زندانها و تیراندازی مستقیم به شهروندان
گزارشهای رسیده از زندان اوین حاکی از یورش نیروهای گارد به بند ۷ و ضربوشتم شدید زندانیان سیاسی از جمله امیرحسین مرادی، احسان رستمی و افشین رنگریز است. این زندانیان در حالی که مجروح شده بودند، به مکان نامعلومی منتقل شدند.
در بیرون از زندانها نیز شلیک بیضابطه نیروهای نظامی جان شهروندان را میگیرد. در مناطق مرزی و جادههای سیستان و بلوچستان، ۳ شهروند بلوچ به نامهای عبدالکریم بون، حسین خاشی کمالآبادی و نادر گمشادزهی بر اثر تیراندازی مستقیم نیروهای مرزبانی و نظامی جان خود را از دست دادند.
سرکوب فضای عمومی، کسبوکارها و فعالان صنفی
دیکتاتوری حاکم برای سلب آزادیهای فردی، پلمب اماکن تجاری و ورزشی را شدت بخشیده است. تعطیلی چند باشگاه ورزشی زنان در یزد و بروجرد، پلمب واحدهای صنفی در آباده، بابل و مشهد به دلایل عقیدتی و رفتاری، بخشی از این فشارهای اجتماعی است.
جدول خلاصه موارد نقض حقوق بشر در این هفته
| تصنيف رویداد | آمار / اسامی شاخص | مکان / توضیحات |
| اعدامها | ۱۷ نفر (شامل آروین خیرخواهان و فرزاد سبحانی) | زندانهای شاهرود، ارومیه، شیراز، کرج، یاسوج و… |
| بازداشتهای دستهجمعی | بیش از ۴۰ نفر | کرمان، مریوان، خاش، اهواز و تفتان |
| احکام سنگین حبس | عباس لسانی، معین محمدیدهج و… | دادگاههای انقلاب تهران، یزد و یاسوج |
| کشتهشدگان نظامی | ۳ شهروند بلوچ | راسک، خاش و گلشن |
| سرکوب اجتماعی/صنفی | اخراج معلم زندانی، پلمب باشگاهها و کافهها | مشهد، یزد، بروجرد، بابل و آباده |
نتیجهگیری
کارنامه عملکرد دستگاههای امنیتی و قضایی حکومت حاکم در این بازه زمانی، گواهی روشن بر تشدید سرکوب سیستماتیک در تمام زمینهها است. هدف قرار دادن مستقیم جان شهروندان چه در بالای چوبهدار، چه در سالنهای زندان و چه در جادههای مرزی، در کنار فشارهای معیشتی و اجتماعی، نشاندهنده تعمیق بحران حقوق بشر در کشور است. همانطور که گزارشگر ویژه سازمان ملل متحد نیز تأکید کرده است، توقف فوری این روند خشونتبار و پاسخگو کردن عاملان این نقضهای گسترده، نیازمند اقدام جدی و فوری جامعه بینالمللی است.
کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک