گزارش هفتگی نقض حقوق بشر در ایران؛ از ۱ تا ۷ شهریور ۱۴۰۵

گزارش هفتگی کانون حقوق بشر ایران از نقض حقوق بنیادین شهروندان، اعدام، بازداشت و… در بازه زمانی یکم تا هفتم شهریورماه ۱۴۰۵

کانون حقوق بشر ایران، شنبه ۷ شهریورماه ۱۴۰۵ – در فاصله شنبه ۳۱ مرداد تا جمعه ۶ شهریور ۱۴۰۵، گزارش‌های متعددی از بازداشت شهروندان، اجرای احکام اعدام، صدور احکام تازه اعدام، برگزاری تجمع‌های اعتراضی و اخراج دانشجویان و کارگران منتشر شد.

بررسی و تطبیق اطلاعات موجود نشان می‌دهد که در این بازه دست‌کم ۵۸ مورد بازداشت تازه یا تازه‌اعلام‌شده، ۲۸ مورد اجرای حکم اعدام و بیش از ۴۰ تجمع و کانون اعتراضی ثبت شده است.

بخشی از اعدام‌ها پیش از این بازه اجرا شده‌اند، اما اطلاعات تکمیلی یا هویت زندانیان در این هفته منتشر شده است. برای جلوگیری از افزایش نادرست آمار، خبرهای تکمیلی و موارد تکراری با گزارش‌های اولیه ادغام شده‌اند.

نمای کلی نقض حقوق بشر در هفته

بازداشت دست‌کم ۳۰ شهروند در استان مرکزی

یکی از گسترده‌ترین موارد نقض حقوق بشر در این هفته، اعلام بازداشت ۳۰ شهروند در شهرستان‌های محلات و نیم‌ور در استان مرکزی بود. نهاد بازداشت‌کننده مدعی شده است که این افراد در اعتراضات سراسری دی‌ماه ۱۴۰۴ مشارکت داشته‌اند.

اسامی بازداشت‌شدگان، تاریخ دقیق دستگیری، اتهامات منتسب، محل نگهداری و وضعیت دسترسی آنان به وکیل و خانواده اعلام نشده است. پنهان نگه‌داشتن این اطلاعات، احتمال بازداشت خودسرانه، اعمال فشار برای اخذ اعتراف اجباری و محرومیت بازداشت‌شدگان از حقوق اولیه دفاعی را افزایش می‌دهد.

در کنار این بازداشت گروهی، شماری از شهروندان در استان‌های ایلام، آذربایجان غربی، کردستان و اصفهان نیز بازداشت شدند.

شماری از بازداشت‌های ثبت‌شده

امین ناصری، شهروند اهل آسمان‌آباد، هنگام بازداشت هدف تیراندازی قرار گرفت و مجروح شد. تاکنون اطلاعات روشنی درباره وضعیت جسمانی و محل نگهداری او منتشر نشده است.

مهدی سعدوندی، عضو هیئت علمی دانشگاه هنر اصفهان، نیز در منزل شخصی خود بازداشت شد. دلیل بازداشت، اتهامات منتسب و محل نگهداری او مشخص نیست.

گزارش‌ها و اخبار مرتبط با نقض حقوق بشر در ایران

• لیست و مشخصات کامل زندانیان سیاسی اعدام شده از سال ۱۴۰۰ تا ‌کنون
• فهرست جامع زندانیان محکوم به اعدام – زندانیان سیاسی و بازداشت‌شدگان اعتراضات ۱۴۰۴
• آرشیو قضات مرگ ـ قضات صادر کننده احکام اعدام در ایران
• آخرین خبرهای بازداشت شدگان اعتراضات
• جهان بداند در ایران چه گذشت! فیلم‌های تکان‌دهنده + فیلم‌های افزوده جدید از کشتار اعتراضات سراسری ۱۴۰۴
• مستند حقوقی؛ بررسی کارنامه محمدمهدی شهمیرزادی؛ قاضی و رئیس شعبه ۲۳ دادگاه انقلاب تهران
• اعدام قائم حسینی در زندان دستگرد؛ پنجمین اعدام پرونده میدان علیخانی
• اعدام مجید آدینه، بازداشت‌شده اعتراضات سراسری ۱۴۰۴؛ پرونده‌ای با ابهامات گسترده

فشار سازمان‌یافته بر شهروندان بهائی

در فاصله ۳۱ مرداد تا ۳ شهریور، دست‌کم ۱۱ شهروند بهائی در هفت استان بازداشت یا برای اجرای احکام قبلی به زندان منتقل شدند. این اقدامات با تفتیش منازل و محل‌های کسب، پلمب کارگاه‌ها و ضبط تلفن همراه، رایانه، پول نقد، طلا، خودرو، تجهیزات حرفه‌ای و وسایل شخصی خانواده‌ها همراه بود.

در ساری، ثریا منوچهرزاده، مارال روشنی، نگار بدیعی، شیما سنایی و فاخره زاهدی بازداشت شدند. ارسلان یزدانی در تهران بازداشت شد و ایمان رشیدی برای اجرای حکم سه سال و شش ماه حبس به زندان یزد انتقال یافت. صریر موقن نیز در اصفهان بازداشت و به زندان دولت‌آباد منتقل شد.

قرار بازداشت ثریا منوچهرزاده، شیما سنایی و فاخره زاهدی برای یک ماه دیگر تمدید شده است. این سه زن از زمان بازداشت از دسترسی به وکیل و امکان تماس و ملاقات با خانواده محروم بوده‌اند.

برخوردهای صورت‌گرفته نشان می‌دهد که بازداشت، مصادره اموال و فشار اقتصادی به‌طور هم‌زمان برای سرکوب یک اقلیت دینی به کار گرفته شده است.

اعدام یک معترض و صدور دو حکم تازه اعدام

مجید آدینه، از بازداشت‌شدگان اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ در کرج، روز یکم شهریور اعدام شد. او پیش‌تر با اتهامی امنیتی به اعدام و مصادره اموال محکوم شده بود. اجرای حکم در شرایطی صورت گرفت که پرسش‌های جدی درباره روند دادرسی، دسترسی مؤثر به وکیل و اعتبار مستندات پرونده وجود دارد.

در همین هفته، امیرمحمد مجلل چوبری، جوان ۲۲ ساله محبوس در زندان قزلحصار، در ارتباط با اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ به اعدام محکوم شد. حسین نظری، ۲۵ ساله و محبوس در زندان وکیل‌آباد مشهد، نیز با حکم شعبه اول دادگاه انقلاب مشهد با مجازات اعدام روبه‌رو شد.

پرونده لیلا ابوالحسنی، زن ۴۳ ساله و مادر دو دختر نوجوان، پس از صدور حکم اعدام با اتهام «محاربه» به دیوان عالی کشور ارسال شده است.

ثبت دست‌کم ۲۸ مورد اجرای حکم اعدام

اجرای حکم دست‌کم 2۸ زندانی در گزارش‌های این هفته ثبت یا تکمیل شده است.

 این اعدام‌ها در زندان‌های سبزوار، کرج، ماکو، دهدشت، عادل‌آباد شیراز، تبریز، اهواز، زاهدان، قزلحصار، بروجرد، مشهد، سمنان، اصفهان، ساری، رشت، خرم‌آباد و یزد صورت گرفته‌اند.

گستردگی جغرافیایی اعدام‌ها و اعلام نشدن رسمی بسیاری از آنها، از نبود شفافیت در اجرای مجازات مرگ حکایت دارد. در بخش قابل‌توجهی از پرونده‌ها نیز اطلاعات روشنی درباره دسترسی به وکیل انتخابی، برگزاری دادگاه علنی و امکان دفاع مؤثر وجود ندارد.

دست‌کم ۴۱ تجمع و کانون اعتراضی

در همین بازه، دست‌کم ۴۱ تجمع یا کانون اعتراضی در شهرها و مراکز صنعتی ثبت شد. بازنشستگان، کارگران، کارکنان صنایع نفت و گاز، شهروندان معترض به بحران آب و گروه‌هایی از خریداران خودرو در این اعتراض‌ها حضور داشتند.

معوقات مزدی، مشکلات بیمه درمانی، اجرا نشدن متناسب‌سازی حقوق، کاهش درآمد، ناامنی شغلی، تهدید به اخراج، بحران آب و عمل نکردن شرکت‌ها به تعهدات مالی از مهم‌ترین دلایل اعتراض‌ها بود.

اخراج دانشجویان و گسترش بیکاری کارگران

برای شش دانشجوی دانشگاه صنعتی شریف در ارتباط با اعتراضات دانشجویی اسفندماه حکم اخراج صادر شد. کامیار ملاکی، دانشجوی مهندسی معماری دانشگاه آزاد بیرجند، نیز به دلیل اعتقاد به آیین بهائی اخراج و از ادامه تحصیل محروم شد.

در حوزه کار، حدود ۲۰۵ کارگر تعدیل‌شده نساجی بروجرد و حدود ۱۰۰ کارگر اخراجی پتروشیمی پتروناد ماهشهر همچنان در انتظار بازگشت به کار هستند.

بررسی حقوقی رخدادهای هفته بر اساس قوانین داخلی

قوانین دیکتاتوری حاکم بر ایران، با وجود ماهیت سرکوبگرانه، در بخش‌هایی از قانون اساسی و آیین دادرسی کیفری بر منع بازداشت خودسرانه، حق دسترسی به وکیل، ضرورت تفهیم فوری اتهام و اصل برائت تأکید کرده‌اند.

بازداشت بدون ارائه حکم، انتقال شهروندان به مکان‌های نامعلوم، جلوگیری از تماس با خانواده، محرومیت از وکیل و نگهداری طولانی‌مدت در بلاتکلیفی با اصول ۳۲، ۳۵، ۳۷ و ۳۸ قانون اساسی مغایرت دارد.

اخراج دانشجویان به دلیل عقیده یا مشارکت در اعتراضات نیز ناقض حق تحصیل و اصل منع تبعیض است. شلیک به شهروند هنگام بازداشت، ضبط گسترده اموال بدون روند قضایی شفاف و اجرای اعدام در پرونده‌های فاقد دادرسی عادلانه، از دیگر موارد آشکار نقض قوانین داخلی به شمار می‌رود.

بررسی رخدادها از منظر حقوق بشر

بازداشت‌های خودسرانه، احکام اعدام، سرکوب اعتراض‌ها، تبعیض دینی و اخراج دانشجویان با مواد ۲، ۳، ۵، ۹، ۱۰، ۱۸، ۱۹، ۲۰، ۲۳ و ۲۶ اعلامیه جهانی حقوق بشر در تعارض است.

این اقدامات همچنین ناقض میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی، به‌ویژه حق حیات، ممنوعیت شکنجه، حق آزادی و امنیت فردی، دادرسی عادلانه، آزادی عقیده و حق برگزاری تجمع مسالمت‌آمیز است.

مجموع رخدادهای این هفته نشان می‌دهد که نقض حقوق بشر تنها به زندان‌ها محدود نیست و دانشگاه‌ها، محیط‌های کار، منازل شهروندان و تجمع‌های صنفی را نیز دربر گرفته است. ادامه اجرای گسترده اعدام‌ها، بازداشت معترضان، فشار بر اقلیت‌های دینی و محروم‌سازی شهروندان از تحصیل و اشتغال، بیانگر تشدید سیاستی سازمان‌یافته برای ایجاد ترس و خاموش کردن اعتراض‌های اجتماعی است.

کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک