غلامرضا اکبری‌مقدم؛ صدور حکم اعدام علی همتی و مجید نیک‌اندیش

از اعدام علی همتی و مجید نیک‌اندیش، دو جوان بازداشت‌شده اعتراضات ۱۴۰۴، تا صدور حکم اعدام برای ابراهیم دولت‌آبادی‌نژاد، مجید میری و مهدی رسولی؛ مروری بر احکام و پرونده‌های مرتبط با غلامرضا اکبری‌مقدم

کانون حقوق بشر ایران، پنج‌شنبه ۹ مهرماه ۱۴۰۵ – غلامرضا اکبری‌مقدم، رئیس شعبه اول دادگاه انقلاب مشهد، نامی است که در سال‌های گذشته در شماری از پرونده‌های قضایی با احکام سنگین، از جمله اعدام، حبس‌های طولانی، محرومیت از اشتغال، ممنوع‌الخروجی، تبعید و مصادره اموال دیده می‌شود. در میان این پرونده‌ها، اعدام علی همتی و مجید نیک‌اندیش، دو جوان بازداشت‌شده اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ در مشهد، از مهم‌ترین موارد است. پیش از آن نیز پرونده ابراهیم دولت‌آبادی‌نژاد، مهدی رسولی و محمدرضا میری به اعدام در زندان وکیل‌آباد مشهد منتهی شد. همچنین برای حسین نظری و محبوبه شعبانی در همین شعبه حکم اعدام صادر شده و نام غلامرضا اکبری‌مقدم در پرونده‌های متعدد دیگری با احکام سنگین حبس و مجازات‌های تکمیلی مطرح شده است.

غلامرضا اکبری‌مقدم؛ رئیس شعبه اول دادگاه انقلاب مشهد

غلامرضا اکبری‌مقدم در حال حاضر به‌عنوان رئیس شعبه اول دادگاه انقلاب مشهد معرفی می‌شود. او پیش‌تر از آبان ۱۳۹۱ دادستان عمومی و انقلاب نیشابور بوده است.

نام اکبری‌مقدم در دوران دادستانی نیشابور نیز در ارتباط با برخورد قضایی با برنامه‌های فرهنگی مطرح شده بود. از جمله در موضوع برگزاری برخی کنسرت‌های دارای مجوز، از احتمال برخورد قضایی و بازداشت سخن گفته شده بود.

با این حال، بخش مهم‌تر کارنامه او به دوره ریاست بر شعبه اول دادگاه انقلاب مشهد مربوط می‌شود؛ دوره‌ای که پرونده‌های سیاسی، امنیتی و اعتراضی متعددی در این شعبه مورد رسیدگی قرار گرفته است.

باکس اطلاعاتی احکام غلامرضا اکبری‌مقدم

اعدام علی همتی و مجید نیک‌اندیش؛ دو جوان معترض مشهدی

علی همتی و مجید نیک‌اندیش، دو تن از بازداشت‌شدگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ در مشهد، بامداد چهارشنبه ۸ مهر ۱۴۰۵ اعدام شدند.

بر اساس اطلاعات موجود در پرونده، این دو جوان در جریان اعتراضات روز ۱۸ دی‌ماه در منطقه طبرسی مشهد بازداشت شده بودند. اتهام مطرح‌شده علیه آنان، مشارکت در اقدامات خشونت‌آمیز علیه نیروهای امنیتی عنوان شده بود.

حکم اعدام علی همتی و مجید نیک‌اندیش پس از طی مراحل قضایی و تأیید در دیوان عالی کشور اجرا شد.

اجرای حکم این دو جوان در حالی صورت گرفت که پرونده آنان در چارچوب اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ شکل گرفته بود و اتهامات امنیتی و سنگین علیه آنان مطرح شده بود.

در چنین پرونده‌هایی، نحوه بازداشت، ادله مورد استناد دادگاه، چگونگی دسترسی متهمان به وکیل و روند رسیدگی قضایی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. با توجه به اجرای حکم اعدام، هرگونه ابهام در این موارد می‌تواند پیامد جبران‌ناپذیری داشته باشد.

ابراهیم دولت‌آبادی‌نژاد؛ اعدام شش روز پس از ابلاغ حکم

یکی از روشن‌ترین پرونده‌های مرتبط با غلامرضا اکبری‌مقدم، ابراهیم دولت‌آبادی‌نژاد است.

حکم اعدام ابراهیم دولت‌آبادی‌نژاد روز ۷ اردیبهشت ۱۴۰۵ در شعبه اول دادگاه انقلاب مشهد به ریاست غلامرضا اکبری‌مقدم صادر شد.

اتهام اعلام‌شده علیه او محاربه و هدایت اعتراضات عنوان شده بود.

تنها شش روز پس از ابلاغ حکم، ابراهیم دولت‌آبادی‌نژاد همراه با مهدی رسولی و محمدرضا میری در روز ۱۳ اردیبهشت ۱۴۰۵ در زندان وکیل‌آباد مشهد اعدام شدند.

فاصله بسیار کوتاه میان ابلاغ حکم و اجرای آن، موضوعی مهم در بررسی روند قضایی این پرونده است؛ زیرا در احکام اعدام، فرصت مؤثر برای اعتراض، تجدیدنظرخواهی، دسترسی به وکیل و استفاده از راه‌های قانونی اهمیت ویژه‌ای دارد.

در اطلاع‌رسانی مربوط به این پرونده، علاوه بر اعدام، مصادره اموال ابراهیم دولت‌آبادی‌نژاد نیز اعلام شده بود.

مهدی رسولی و محمدرضا میری؛ اعدام همزمان در وکیل‌آباد

مهدی رسولی و محمدرضا میری نیز همراه با ابراهیم دولت‌آبادی‌نژاد در زندان وکیل‌آباد مشهد اعدام شدند.

اتهامات مطرح‌شده علیه آنان با کشته‌شدن یکی از اعضای بسیج مرتبط اعلام شده بود.

در رابطه با مهدی رسولی، گزارش‌هایی درباره شکنجه و گرفتن اعتراف اجباری منتشر شده است. این موضوع در صورت بررسی قضایی، اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا هرگونه اعتراف حاصل از اجبار یا شکنجه از نظر اصول دادرسی عادلانه محل ایراد است.

صدور حکم اعدام برای حسین نظری

حسین نظری، از بازداشت‌شدگان اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴، در تیرماه ۱۴۰۵ از سوی شعبه اول دادگاه انقلاب مشهد به اعدام محکوم شد.

اتهامات مطرح‌شده علیه او شامل ارتباط با دولت‌ها یا گروه‌های متخاصم، اجتماع و تبانی و افساد فی‌الارض عنوان شده است.

محبوبه شعبانی؛ زن محکوم به اعدام

محبوبه شعبانی، ۳۳ ساله، نیز در شعبه اول دادگاه انقلاب مشهد به اعدام محکوم شده است.

این حکم روز ۴ مهر ۱۴۰۵ به او ابلاغ شد. اتهام مطرح‌شده علیه او «اقدام عملیاتی به‌منظور تقویت اسرائیل، آمریکا و عوامل وابسته به مخالفان» عنوان شده است.

محکومیت یک زن به اعدام در یک پرونده امنیتی، ضرورت بررسی دقیق روند دادرسی، ادله مورد استناد، نحوه دسترسی به وکیل و امکان اعتراض به حکم را برجسته می‌کند.

احکام سنگین حبس؛ از حسن باقری‌نیا تا جواد علیکردی

پرونده‌های مرتبط با غلامرضا اکبری‌مقدم تنها به احکام اعدام محدود نمی‌شود. شماری از فعالان مدنی، دانشگاهیان و وکلا نیز در شعبه تحت ریاست او با احکام سنگین زندان و مجازات‌های تکمیلی مواجه شده‌اند.

حسن باقری‌نیا

حسن باقری‌نیا، استاد دانشگاه و فعال مدنی، روز ۱۳ اسفند ۱۴۰۳ در شعبه اول دادگاه انقلاب مشهد به ریاست غلامرضا اکبری‌مقدم به مجموع ۱۰ سال و ۹ ماه زندان محکوم شد.

اتهامات او شامل تشکیل و اداره گروه با هدف برهم‌زدن امنیت، اجتماع و تبانی و توهین به رهبر حکومت عنوان شده بود.

همچنین دو سال محرومیت از تدریس و دو سال ممنوعیت خروج از کشور برای او تعیین شد. پنج سال از مجازات زندان نیز برای پنج سال تعلیق شده بود.

جواد علیکردی

جواد علیکردی، وکیل دادگستری، در شعبه اول دادگاه انقلاب مشهد به ریاست اکبری‌مقدم به مجموع ۱۸ سال زندان محکوم شد.

برای او همچنین محرومیت دائمی از وکالت، دو سال ممنوعیت خروج از کشور و دو سال تبعید به سراوان تعیین شد.

در این پرونده نیز بخش قابل توجهی از مجازات‌ها به اتهامات امنیتی مرتبط شده بود.

طیبه نظری مکی‌آبادی و خسرو علیکردی

طیبه نظری مکی‌آبادی روز ۲۳ خرداد ۱۴۰۵ در شعبه اول دادگاه انقلاب مشهد به ریاست غلامرضا اکبری‌مقدم به مجموع پنج سال زندان محکوم شد.

چهار سال از این حکم بابت اجتماع و تبانی و یک سال بابت فعالیت تبلیغی علیه حکومت تعیین شد. با اعمال مقررات تجمیع، چهار سال از مجازات قابلیت اجرا داشت.

پیش از این نیز زنده یاد خسرو علیکردی، وکیل دادگستری، از صدور حکم یک سال زندان، دو سال محرومیت از وکالت و دو سال ممنوعیت خروج از کشور علیه خود خبر داده بود. اتهام او فعالیت تبلیغی علیه حکومت به نفع گروه‌های مخالف عنوان شده بود.

امیررضا پدرام؛ گزارش شکنجه در دوران بازجویی

امیررضا پدرام، از بازداشت‌شدگان اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴، نیز در شعبه تحت ریاست اکبری‌مقدم با حکم سنگین زندان روبه‌رو شد.

در گزارش‌های مربوط به میزان محکومیت او اختلاف وجود دارد؛ اما شش سال و سه ماه زندان قابل اجرا در این گزارش‌ها مشترک است.

در مورد دوران بازجویی امیررضا پدرام نیز گزارش‌هایی درباره شکنجه و ضربات شلاق برای گرفتن اعتراف منتشر شده است.

علی آدینه‌زاده و تأیید ادامه بازداشت

در پرونده علی آدینه‌زاده نیز نام غلامرضا اکبری‌مقدم مطرح شده است.

بر اساس اطلاعات موجود، اکبری‌مقدم قرار بازداشت موقت او را تأیید کرده است.

در این پرونده، تهدیدهای مطرح‌شده علیه خانواده به بازپرس پرونده نسبت داده شده و نه به اکبری‌مقدم. بنابراین نقش قابل انتساب به رئیس شعبه اول دادگاه انقلاب مشهد در این مورد، تأیید ادامه بازداشت عنوان شده است.

اعدام؛ سنگین‌ترین بخش کارنامه قضایی مورد بررسی

مجموع پرونده‌های بررسی‌شده نشان می‌دهد که مهم‌ترین بخش کارنامه قضایی مرتبط با غلامرضا اکبری‌مقدم، پرونده‌هایی است که به حکم اعدام یا اجرای حکم اعدام منتهی شده‌اند.

در این میان، پرونده ابراهیم دولت‌آبادی‌نژاد مستندترین مورد از نظر ذکر نام اکبری‌مقدم به‌عنوان رئیس شعبه صادرکننده حکم است. پس از آن، اعدام مهدی رسولی و محمدرضا میری در همان روز و در زندان وکیل‌آباد مشهد قرار دارد.

در مرحله بعد، علی همتی و مجید نیک‌اندیش، دو جوان بازداشت‌شده اعتراضات ۱۴۰۴ در مشهد، در ۸ مهر ۱۴۰۵ اعدام شدند.

همچنین حسین نظری و محبوبه شعبانی در شعبه اول دادگاه انقلاب مشهد به اعدام محکوم شده‌اند.

گزارش‌ها و اخبار مرتبط با نقض حقوق بشر در ایران

• لیست و مشخصات کامل زندانیان سیاسی اعدام شده از سال ۱۴۰۰ تا ‌کنون
• فهرست جامع زندانیان محکوم به اعدام – زندانیان سیاسی و بازداشت‌شدگان اعتراضات ۱۴۰۴
• آرشیو قضات مرگ قضات صادر کننده احکام اعدام در ایران
• آخرین خبرهای بازداشت شدگان اعتراضات
• جهان بداند در ایران چه گذشت! فیلم‌های تکان‌دهنده + فیلم‌های افزوده جدید از کشتار اعتراضات سراسری ۱۴۰۴
• اعدام مجید نیک‌اندیش و علی همتی؛ دو بازداشت‌شده اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ در مشهد اعدام شدند
• زندان قزلحصار کرج، زادگاه تابوت و قفس – ویدئو به همراه تصاویر مستند

بررسی حقوقی پرونده‌ها بر اساس قوانین داخلی

قوانین دیکتاتوری حاکم بر ایران به دلیل مغایرت با موازین دادرسی عادلانه و محدودکردن حقوق متهمان همواره مورد انتقاد بوده‌اند. بررسی این پرونده بر اساس قوانین داخلی به معنای تأیید این قوانین نیست، بلکه برای نشان‌دادن ضرورت رعایت حتی همین مقررات انجام می‌شود.  قوانین داخلی، حتی در پرونده‌های امنیتی، برای متهمان حقوق مشخصی در نظر گرفته‌اند. اصل ۳۲ قانون اساسی بر قانونی بودن بازداشت، اصل ۳۵ بر حق داشتن وکیل، اصل ۳۷ بر اصل برائت و اصل ۳۸ بر ممنوعیت شکنجه برای گرفتن اقرار تأکید دارد.

همچنین مواد مربوط به حق دفاع و دسترسی به وکیل در آیین دادرسی کیفری، به‌ویژه در پرونده‌هایی که مجازات اعدام در آنها مطرح است، اهمیت ویژه‌ای دارند.

در پرونده‌های مورد بررسی، موضوعاتی مانند فاصله کوتاه میان ابلاغ و اجرای حکم، گزارش شکنجه و اعتراف اجباری، دسترسی به وکیل و نحوه رسیدگی به اتهامات امنیتی از جمله مواردی هستند که رعایت دقیق حقوق دفاعی متهمان را ضروری می‌کنند.

بررسی از منظر حقوق بشر

ماده ۳ اعلامیه جهانی حقوق بشر حق حیات و امنیت شخصی را به رسمیت می‌شناسد و ماده ۵ شکنجه و رفتار یا مجازات ظالمانه، غیرانسانی یا تحقیرآمیز را ممنوع می‌کند. ماده ۱۰ نیز بر حق برخورداری از دادرسی عادلانه و مستقل تأکید دارد.

در پرونده‌های منتهی به اعدام، اهمیت رعایت این استانداردها دوچندان است؛ زیرا مجازات مرگ برگشت‌ناپذیر است. ادعاهای مربوط به شکنجه، اعتراف اجباری، محدودیت دفاع یا ابهام در ادله، در چنین پرونده‌هایی نیازمند بررسی دقیق و مستقل هستند.

از اعدام دو معترض تا پنج حکم اعدام

بررسی پرونده‌های مطرح‌شده درباره غلامرضا اکبری‌مقدم نشان می‌دهد که نام او در مجموعه‌ای از پرونده‌های سیاسی و امنیتی با احکام سنگین دیده می‌شود.

در مرکز این پرونده‌ها، علی همتی و مجید نیک‌اندیش قرار دارند که پس از بازداشت در اعتراضات ۱۴۰۴ در مشهد، به اعدام محکوم و در ۸ مهر ۱۴۰۵ اعدام شدند.

پیش از آن نیز ابراهیم دولت‌آبادی‌نژاد، مهدی رسولی و محمدرضا میری در زندان وکیل‌آباد اعدام شدند؛ پرونده‌ای که در آن، صدور حکم اعدام ابراهیم دولت‌آبادی‌نژاد در شعبه اول دادگاه انقلاب مشهد به ریاست اکبری‌مقدم مستند شده است.

در کنار این موارد، حسین نظری و محبوبه شعبانی نیز با حکم اعدام مواجه‌اند و پرونده‌های دیگری با احکام طولانی حبس، محرومیت از شغل، تبعید و ممنوع‌الخروجی در کارنامه قضایی شعبه تحت ریاست اکبری‌مقدم دیده می‌شود.

کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک