بازگشایی مدارس، از کیفهای چندمیلیونی تا دفترهای چندصدهزار تومانی؛ فقر و تورم، دانشآموزان را از کلاس درس دور میکند
کانون حقوق بشر ایران، یکشنبه ۱۵ شهریورماه ۱۴۰۵ – با نزدیک شدن به بازگشایی مدارس، افزایش شدید قیمت لوازمالتحریر و هزینههای آموزشی، بسیاری از خانوادهها را با بحران تأمین نیازهای اولیه تحصیل فرزندانشان روبهرو کرده است. در شرایطی که کاهش قدرت خرید، تورم و گسترش فقر بخش بزرگی از جامعه را تحت فشار قرار داده، هزینههای آغاز سال تحصیلی برای بسیاری از خانوادهها به عاملی برای حذف بخشی از نیازهای آموزشی یا حتی بازماندن کودکان از تحصیل تبدیل شده است.
بازگشایی مدارس؛ زمانی برای نگرانی خانوادهها
در سالهای گذشته، آغاز سال تحصیلی برای بسیاری از خانوادهها به جای شور و شوق، به دورهای از نگرانی و محاسبه هزینهها تبدیل شده است.
کیفهای چندمیلیونی، دفترهای ۲۰۰ هزار تومانی، افزایش قیمت نوشتافزار، لباس مدرسه، کفش، سرویس رفتوآمد و دیگر هزینههای آموزشی، فشار مضاعفی بر خانوادههایی وارد کرده است که درآمدشان پیش از آغاز مهر صرف هزینههای ضروری مانند اجاره مسکن، خوراک و درمان میشود.
بسیاری از خانوادهها ناچارند برای کاهش هزینهها، از کیف و لباس سال گذشته استفاده کنند یا خرید برخی وسایل مورد نیاز فرزندانشان را به تعویق بیندازند.
اما مسئله فقط چند قلم کالای مدرسه نیست؛ پشت این گرانی، بحران بزرگتری قرار دارد: کاهش مستمر قدرت خرید مردم و گسترش فقر.
فقر؛ یکی از عوامل افزایش ترک تحصیل کودکان
افزایش هزینههای آموزش در کنار تورم، یکی از عوامل مهم فشار بر خانوادهها و افزایش خطر ترک تحصیل یا بازماندن کودکان از مدرسه است.
در سالهای اخیر، کاهش درآمد واقعی خانوارها باعث شده است برخی خانوادهها نتوانند هزینههای ابتدایی تحصیل فرزندانشان را تأمین کنند. در چنین شرایطی، برخی کودکان به جای حضور در کلاس درس، به سمت کار کردن برای کمک به تأمین هزینههای خانواده سوق داده میشوند.
ترک تحصیل تنها به معنای خارج شدن یک کودک از مدرسه نیست؛ بلکه میتواند آغاز چرخهای از فقر، کار کودک، محرومیت اجتماعی و کاهش فرصتهای آینده باشد.
کودکی که به دلیل فقر از آموزش محروم میشود، در واقع هزینه بحرانهای اقتصادی و سیاستهای نادرست را در سالهای آینده زندگی خود پرداخت خواهد کرد.
جامعه فقیرتر شده و کودکان نخستین قربانیان هستند
در سالهای گذشته، تورم بالا، کاهش ارزش پول ملی، افزایش هزینه مسکن، مواد غذایی و خدمات ضروری، باعث کاهش شدید قدرت خرید بخش بزرگی از مردم شده است.
در چنین شرایطی، بسیاری از خانوادهها دیگر تنها برای تأمین نیازهای اولیه زندگی تلاش میکنند و آموزش فرزندان به یکی از بخشهایی تبدیل میشود که بیشترین آسیب را از بحران اقتصادی میبیند.
کیف کهنه، کفش فرسوده، نداشتن وسایل کامل مدرسه یا حذف کلاسهای آموزشی جانبی، نشانههایی از ورود فقر به فضای آموزشی است.
مسئله بازگشایی مدارس فقط قیمت لوازمالتحریر نیست؛ بلکه تصویری از وضعیت اقتصادی جامعه و آینده نسلی است که در معرض محرومیت آموزشی قرار گرفته است.
هزینه سیاستهای حکومت؛ از زندگی مردم تا آینده کودکان
در حالی که میلیونها خانواده با مشکلات معیشتی و تأمین هزینههای ابتدایی زندگی روبهرو هستند، سیاستهای کلان دیکتاتوری حاکم همچنان بر حفظ ساختار قدرت، فعالیتهای امنیتی و هزینههای منطقهای متمرکز است.
منتقدان معتقدند که اولویتهای حکومت به جای سرمایهگذاری در آموزش، رفاه اجتماعی و حمایت از خانوادههای کمبرخوردار، صرف حفظ نظام سیاسی و برنامههایی میشود که تأثیر مستقیمی در بهبود زندگی مردم ندارد.
نتیجه این وضعیت، افزایش فشار اقتصادی بر جامعه و انتقال هزینه تصمیمهای حکومتی به زندگی روزمره مردم است؛ کودکانی که باید در مدرسه باشند، اما به دلیل فقر با خطر ترک تحصیل و ورود زودهنگام به بازار کار روبهرو میشوند.
گزارشها و اخبار مرتبط با نقض حقوق بشر در ایران
- لیست و مشخصات کامل زندانیان سیاسی اعدام شده از سال ۱۴۰۰ تا کنون
- فهرست جامع زندانیان محکوم به اعدام – زندانیان سیاسی و بازداشتشدگان اعتراضات ۱۴۰۴
- آرشیو قضات مرگ ـ قضات صادر کننده احکام اعدام در ایران
- آخرین خبرهای بازداشت شدگان اعتراضات
- جهان بداند در ایران چه گذشت! فیلمهای تکاندهنده + فیلمهای افزوده جدید از کشتار اعتراضات سراسری ۱۴۰۴
- مستند حقوقی؛ بررسی کارنامه محمدمهدی شهمیرزادی؛ قاضی و رئیس شعبه ۲۳ دادگاه انقلاب تهران
- خودکشی زندانیان و مرگهای مشکوک پس از آزادی؛ هشدار فوری به خانوادهها
- زندان تهران بزرگ؛ فروش تخت، تماس و ملاقات در سایه فشار اقتصادی بر زندانیان
کمکهای مردمی؛ نشانه همبستگی و در عین حال یک هشدار
در برخی مناطق، از جمله استانهای محروم مانند کردستان، خیرخواهان، فعالان مدنی و گروههای مردمی تلاش میکنند با جمعآوری کمک، کیف، دفتر و بستههای آموزشی برای کودکان خانوادههای کمبرخوردار فراهم کنند.
این اقدامات نشاندهنده همبستگی اجتماعی مردم است، اما همزمان یک واقعیت تلخ را آشکار میکند:
کمکهای مردمی نمیتواند جایگزین مسئولیت حکومت در تأمین حق آموزش کودکان شود.
حق آموزش؛ یک حق بنیادین انسانی
بر اساس ماده ۲۶ اعلامیه جهانی حقوق بشر، آموزش یکی از حقوق اساسی هر انسان است و باید برای همه فراهم باشد.
همچنین کنوانسیون حقوق کودک دولتها را موظف میکند زمینه دسترسی برابر کودکان به آموزش را فراهم کنند و از هر اقدامی که موجب محرومیت کودکان از تحصیل شود جلوگیری کنند.
فقر، تبعیض اقتصادی و نبود حمایت کافی از خانوادهها، موانعی هستند که میتوانند این حق اساسی را از کودکان سلب کنند.
افزایش فشار اقتصادی با بازگشایی مدارس
بازگشایی مدارس در سال جاری برای بسیاری از خانوادهها تنها آغاز یک سال تحصیلی جدید نیست؛ بلکه یادآور فشار اقتصادی، کاهش قدرت خرید و نگرانی درباره آینده فرزندانشان است.
از کیف چندمیلیونی تا دفترهای گرانقیمت، مسئله اصلی قیمت چند کالا نیست؛ مسئله، نسلی است که در سایه فقر و بحران اقتصادی ممکن است از حق آموزش محروم شود.
ادامه این روند میتواند شمار بیشتری از کودکان را از کلاس درس دور کرده و آنان را به سمت بازار کار، فقر پایدار و آیندهای محدودتر سوق دهد.
کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک