در شرایطی که جامعه ایران شاهد اعتراضات پی‌درپی است، افزایش اعدام ها به‌عنوان ابزاری برای ارعاب و خاموش‌کردن صدای تغییر تفسیر می‌شود.
کانون حقوق بشر ایران، جمعه ۱۷ مهرماه ۱۴۰۵ – شش زندانی از جمله یک زن در زندانهای دزفول، شیراز و ساری اعدام شدند. این اعدام‌ها در بازه زمانی چهارشنبه ۱۵ مهرماه تا شنبه ۲۸ شهریورماه اجرا شده است.
اعدام ۲ زندانی در زندان دزفول
دو زندانی در زندان دزفول اعدام شدند. هویت این زندانیان به شرح زیر است:
ـ بامداد چهارشنبه ۱۵مهرماه ۱۴۰۵، احمد نیکدل در زندان دزفول اعدام شد. وی ۴۴ ساله، پدر ۳ فرزند بود که ۳سال پیش به اتهام قتل بازداشت و به اعدام محکوم شده بود.
ـ سحرگاه چهارشنبه اول مهرماه ۱۴۰۵، محمدرضا عزیزحاجی در زندان دزفول اعدام شد. وی ۳۰ ساله و اهل یکی از روستاهای دزفول بود. وی ۴ سال پیش به اتهام قتل بازداشت و به اعدام محکوم شده بود.
اعدام ۳ زندانی در زندان عادلآباد شیراز
سه زندانی در زندان عادلآباد شیراز اعدام شدند. این اعدام‌ها در روزهای یک‌شنبه ۱۲ مهرماه و شنبه ۲۸ شهریورماه ۱۴۰۵ اجرا شده است.
صبحگاه یک‌شنبه ۱۲مهرماه ۱۴۰۵، دو زندانی در زندان عادلآباد شیراز اعدام شدند. هویت این زندانیان به شرح زیر است:
ـ محمود علیشاهی، ۴۸ ساله، اهل بجنورد، پدر ۲ فرزند.
ـ صمد حجت‌پور، ۵۱ ساله، اهل بجنورد،
این دو زندانی ۲سال پیش در یک پرونده مشترک به اتهام مرتبط با مواد مخدر بازداشت و به اعدام محکوم شده بودند.
بامداد شنبه ۲۸ شهریورماه ۱۴۰۵، فاضل قاسمی نژاد در زندان عادلآباد شیراز اعدام شد. وی ۳۶ ساله، اهل جلفا و پدر یک فرزند بود. او ۴ سال پیش به اتهام قتل بازداشت و به اعدام محکوم شده بود.
اعـدام اشرف فرجی در ساری
صبحگاه چهارشنبه ۸ مهرماه ۱۴۰۵، اشرف فرجی در زندان ساری اعـدام شد. وی۵۷ ساله، اهل اهواز و ساکن ساری و مادر ۴ فرزند بود. وی مهرماه ۱۴۰۱ به اتهام قتل بازداشت و به اعدام محکوم شده بود.
گزارش‌ها و اخبار مرتبط با نقض حقوق بشر در ایران
- لیست و مشخصات کامل زندانیان سیاسی اعدام شده از سال ۱۴۰۰ تا کنون
- فهرست جامع زندانیان محکوم به اعدام – زندانیان سیاسی و بازداشت‌شدگان اعتراضات ۱۴۰۴
- آرشیو قضات مرگ قضات صادر کننده احکام اعدام در ایران
- آخرین خبرهای بازداشت شدگان اعتراضات
- جهان بداند در ایران چه گذشت! فیلم‌های تکان‌دهنده + فیلم‌های افزوده جدید از کشتار اعتراضات سراسری ۱۴۰۴
- اعدام مجید نیک‌اندیش و علی همتی؛ دو بازداشت‌شده اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ در مشهد اعدام شدند
- اعدام علیرضا سپاهی و علیرضا رئیسی؛ ابهام در دادرسی و اعترافات اجباری پرونده «میدان علیخانی» + کلیپ
- اعدام سیاوش جمشیدی خیرآبادی؛ ابهام در حق دفاع، روند بازجویی و دادرسی
اعـدام؛ مجازاتی در تعارض با حق بنیادین حیات
اعـدام، به‌عنوان شدیدترین مجازات کیفری، با حق حیات به‌عنوان بنیادی‌ترین حق انسانی در تعارض است. ماده ۳ اعلامیه جهانی حقوق بشر، حق زندگی، آزادی و امنیت شخصی را برای هر انسان به رسمیت می‌شناسد؛ در حالی که اجرای اعـدام این حق را به‌صورت کامل و برگشت‌ناپذیر سلب می‌کند. در صورت وقوع خطای قضایی، امکان جبران چنین حکمی وجود ندارد و نمونه‌های متعددی از محکومیت‌های نادرست در جهان ثبت شده است.
اعـدام و تعهدات بین‌المللی
مجازات اعـدام علاوه بر حق حیات، از منظر شرایط نگهداری محکومان و آثار روانی انتظار اجرای حکم می‌تواند با ممنوعیت رفتارهای غیرانسانی و تحقیرآمیز نیز در تعارض باشد. ماده ۶ میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی که ایران به آن پیوسته، حق حیات را به رسمیت می‌شناسد و اعمال اعـدام را، حتی در کشورهای دارای این مجازات، به محدودترین شرایط و رعایت کامل تضمین‌های دادرسی عادلانه مشروط می‌کند.
دسترسی به وکیل، حق دفاع مؤثر، استقلال دادگاه و امکان تجدیدنظر از مهم‌ترین این تضمین‌ها هستند. در پرونده‌های سیاسی و امنیتی، نگرانی درباره نبود شفافیت، محدودیت حقوق دفاعی، اعترافات اجباری و فقدان نظارت مستقل، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
نقض حقوق بشر و حق حیات
صدور و اجرای حکم اعـدام، به دلیل ماهیت برگشت‌ناپذیر آن، یکی از جدی‌ترین اشکال سلب حق حیات محسوب می‌شود. هنگامی که پرونده با ابهام قضایی، محدودیت دسترسی به وکیل، اعترافات اجباری یا فشارهای امنیتی همراه باشد، نگرانی درباره نقض دادرسی عادلانه افزایش می‌یابد. از همین رو، بسیاری از نهادهای حقوق بشری خواستار توقف اجرای احکام اعـدام و حرکت به سوی لغو کامل این مجازات هستند.
مهم‌ترین مواد و اسناد مرتبط
- ماده ۳ اعلامیه جهانی حقوق بشر: حق حیات، آزادی و امنیت شخصی.
- ماده ۵ اعلامیه جهانی حقوق بشر: منع شکنجه و رفتار یا مجازات ظالمانه، غیرانسانی و تحقیرآمیز.
- ماده ۱۰ اعلامیه جهانی حقوق بشر: حق برخورداری از دادرسی عادلانه و علنی.
- ماده ۶ میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی: حق ذاتی حیات و محدودیت‌های اعمال مجازات اعـدام.
- ماده ۱۴ میثاق: حق محاکمه منصفانه، دسترسی به وکیل و دفاع مؤثر.
- قطعنامه‌های مجمع عمومی سازمان ملل: درخواست از دولت‌ها برای تعلیق اجرای احکام اعـدام و حرکت به سوی لغو این مجازات.
کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک