کانون صنفی معلمان ایران با انتشار بیانیه‌ای در مخالفت با مجازات اعدام، نسبت به افزایش صدور و اجرای احکام مرگ هشدار داد و تأکید کرد که مخالفت با اعدام به صدای مشترک بخش‌های مختلف جامعه تبدیل شده است. این تشکل صنفی، دفاع از حق حیات را بخشی جدایی‌ناپذیر از تلاش برای کرامت انسانی، آزادی، عدالت اجتماعی و صلح پایدار دانست.
کانون حقوق بشر ایران، یک شنبه ۱۸ مردادماه ۱۴۰۵ – کانون صنفی معلمان ایران (تهران) روز ۱۵ مردادماه ۱۴۰۵ با انتشار بیانیه‌ای در مخالفت با اعدام، افزایش صدور و اجرای احکام مرگ در هفته‌های اخیر را محکوم کرد. این تشکل صنفی با اشاره به حضور اعتراضی خانواده‌های زندانیان و شهروندان با شعار «نه به اعدام»، این اعتراض‌ها را نشانه گسترش مخالفت اجتماعی با سیاست اعدام و سرکوب دانست و تأکید کرد حق حیات، بنیادی‌ترین حق انسانی است و مجازات مرگ به دلیل ماهیت برگشت‌ناپذیر آن، در صورت وقوع خطای قضایی هیچ امکان جبرانی باقی نمی‌گذارد.
مخالفت با اعدام و گسترش اعتراض‌های اجتماعی
کانون صنفی معلمان ایران در ابتدای بیانیه خود به افزایش دوباره صدور و اجرای احکام اعدام با عناوین مختلف در هفته‌های اخیر پرداخته است.
این تشکل صنفی، حضور اعتراضی خانواده‌های زندانیان و شهروندان در برخی نقاط با شعار «نه به اعدام» را نشانه‌ای از گسترش مخالفت اجتماعی با مجازات مرگ ارزیابی کرده است.
در این بیانیه آمده است که اعتراض به اعدام تنها واکنشی به اجرای احکام کنونی یا خطر اعدام شمار بیشتری از زندانیان نیست، بلکه نشان‌دهنده شکافی عمیق میان نگرش بخش‌هایی از جامعه و حاکمیت است.
نویسندگان بیانیه همچنین از شکل‌گیری هسته‌های اولیه نوعی همبستگی اجتماعی سخن گفته‌اند که صرف‌نظر از نوع اتهامات مطرح‌شده علیه محکومان، در برابر آنچه «خشونت سازمان‌یافته» توصیف شده، در حال گسترش است.
«حق حیات، بنیادی‌ترین حق انسانی است»
کانون صنفی معلمان ایران در یکی از محورهای اصلی بیانیه، مخالفت خود با مجازات مرگ را بر حق حیات استوار کرده و عیناً نوشته است:
حق حیات، بنیادی‌ترین حق انسانی و سنگ‌بنای همه حقوق و آزادی‌های دیگر است. بر همین اساس، مجازات اعدام از منظر حقوق بشر و حقوق مبتنی بر ادیان الهی، شدیدترین شکل سلب حق حیات به دست حکومت است؛ مجازاتی برگشت ناپذیر که در صورت خطای قضایی، هیچ امکان جبران ندارد و کرامت ذاتی انسان را نقض می‌کند. تجربه جهانی نیز نشان داده اعدام نه عامل مؤثری در کاهش جرم است و نه امنیت پایدار ایجاد می‌کند، بلکه چرخه خشونت را تداوم می‌بخشد.
این تشکل در ادامه، تحول تاریخی مجازات را بخشی از تغییر نگرش بشر نسبت به مفهوم عدالت دانسته است. به نوشته کانون، در جوامع پیشامدرن، مجازات‌هایی مانند اعدام، شکنجه، قطع عضو و دیگر مجازات‌های بدنی عمدتاً بر انتقام، ارعاب و نمایش قدرت استوار بودند.
با گسترش اندیشه‌های حقوق بشری و تحول حقوق کیفری، این نگاه به مجازات به‌تدریج با رویکردهایی مبتنی بر اصلاح، بازپروری و جبران خسارت به چالش کشیده شد.
گزارش‌ها و اخبار مرتبط با نقض حقوق بشر در ایران
- لیست و مشخصات کامل زندانیان سیاسی اعدام شده از سال ۱۴۰۰ تا کنون
- فهرست جامع زندانیان محکوم به اعدام – زندانیان سیاسی و بازداشت‌شدگان اعتراضات ۱۴۰۴
- آرشیو قضات مرگ ـ قضات صادر کننده احکام اعدام در ایران
- آخرین خبرهای بازداشت شدگان اعتراضات
- جهان بداند در ایران چه گذشت! فیلم‌های تکان‌دهنده + فیلم‌های افزوده جدید از کشتار اعتراضات سراسری ۱۴۰۴
- میدان شهدای اصفهان؛ ۱۶ متهم، اتهام محاربه و انجام شکنجه؛ آنچه از یکی از مهم‌ترین پرونده‌های اعتراضات ۱۴۰۴ می‌دانیم
- مستند حقوقی؛ بررسی کارنامه محمدمهدی شهمیرزادی؛ قاضی و رئیس شعبه ۲۳ دادگاه انقلاب تهران
- مستند حقوقی، بررسی پرونده‌ای که منجر به اعدام عارف خوشکار شد
تأکید بر عدالت ترمیمی به جای حذف فیزیکی انسان
در بخش دیگری از بیانیه، «عدالت ترمیمی» به‌عنوان جایگزینی برای رویکردهای انتقام‌محور مورد توجه قرار گرفته است:
امروزه در بسیاری از نظام‌های حقوقی پیشرو، هدف عدالت، نه انتقام بلکه پیشگیری از جرم، اصلاح و بازپروری، جبران خسارت بزه دیده و بازسازی روابط آسیب‌دیده اجتماعی است. «عدالت ترمیمی» بر این اصل استوار است که پاسخ به جرم باید به ترمیم آسیب، مسئولیت پذیری مرتکب، حمایت از قربانی و بازگشت انسان به جامعه بینجامد، نه حذف فیزیکی او.
کانون صنفی معلمان ایران اصرار بر ادامه مجازات اعدام را استمرار الگوهای کیفری ماقبل مدرن توصیف کرده و نوشته است که در چنین الگویی، حکومت خود را صاحب اختیار جان انسان‌ها می‌داند.
این بیانیه در ادامه تأکید می‌کند:
جامعه‌ای که در پی آزادی، عدالت و کرامت انسانی است، نمی‌تواند بر چنین بنیانی استوار باشد.
اعدام به‌عنوان بخشی از ساختار سرکوب
کانون صنفی معلمان ایران در بخش دیگری از بیانیه، افزایش اعدام‌ها را جدا از دیگر اشکال سرکوب ارزیابی نکرده و آن را در چارچوب گسترده‌تری از محدودیت آزادی‌های بنیادین قرار داده است.
در بیانیه آمده است:
در این ساختار، اعدام، زندان، شکنجه، جنگ، سرکوب ملیت‌ها و نابودی تشکل‌های مستقل مردمی، اقداماتی پراکنده یا استثنایی نیستند، بلکه تجلی ماهیت اقتدارگرایانی است که بقای خود را بر انحصار، خشونت، سرکوب سازمان‌یافته و سلب آزادی‌های بنیادین بنا کرده‌اند.
این تشکل صنفی همچنین فضای جنگی و امنیتی را زمینه‌ای برای افزایش فشار بر جامعه و گسترش اعدام‌ها دانسته و نوشته است که در چنین شرایطی، امکان سازمان‌یابی و اعتراض اجتماعی بیش از پیش محدود می‌شود.
در همین زمینه در بیانیه آمده است:
نخستین قربانیان؛ #کودکان، #آموزش، #آزادی‌های_مدنی، #حق_اعتراض، #حق_تشکل‌یابی و #حق_حیات شهروندان هستند. از این رو، می توان گفت جنگ و سرکوب داخلی، دو روی یک سیاست واحد هستند.
«مخالفت با اعدام، صدای مشترک بخش‌های مختلف جامعه»
بخش دیگری از بیانیه به گسترش مخالفت اجتماعی با مجازات مرگ اختصاص دارد. کانون صنفی معلمان ایران از زندانیان، خانواده‌های دادخواه، دانشجویان، زنان، جوانان، معلمان، کارگران، پرستاران و بازنشستگان به‌عنوان بخش‌هایی از جامعه نام برده است که مخالفت با اعدام به مطالبه‌ای مشترک در میان آنان تبدیل شده است.
این تشکل صنفی از منظر مسئولیت اجتماعی معلمان نیز موضع خود را چنین تشریح کرده است:
کانون صنفی معلمان ایران براساس رسالت معلمی خود بر این باور است که مبارزه برای لغو مجازات اعدام، بخشی جدایی‌ناپذیر از مبارزه برای کاهش خشونت و تاکید بر وجه رحمانی دین، استقلال دستگاه قضایی، آزادی‌های مدنی، برابری، عدالت اجتماعی و صلح پایدار است.
این بیانیه در پایان، دفاع از حق حیات را دفاع از کرامت انسان و آینده‌ای توصیف می‌کند که در آن عدالت به جای مرگ و حذف انسان، بر حقیقت، مسئولیت‌پذیری، آزادی و برابری استوار باشد.
کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک