ادامه قطع اینترنت و اختلال گسترده در دسترسی به شبکه جهانی، علاوه بر محدودسازی ارتباطات، به بیکاری گسترده، نابودی مشاغل و تشدید فشار اقتصادی بر میلیون‌ها شهروند منجر شده است؛ روندی که ناظران آن را شکلی از نقض سازمان‌یافته حقوق بشر می‌دانند
کانون حقوق بشر ایران، چهارشنبه ۱۶ اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۵ – قطع اینترنت در کشور وارد شصت‌وهشتمین روز شده و همزمان ابعاد اقتصادی، اجتماعی و حقوق بشری این بحران گسترده‌تر شده است. گزارش‌های منتشرشده نشان می‌دهد محدودسازی دسترسی به اینترنت جهانی نه‌تنها ابزار کنترل و سرکوب جامعه بوده، بلکه به نابودی گسترده مشاغل، افزایش بیکاری و فروپاشی بخشی از اقتصاد دیجیتال نیز انجامیده است. ناظران حقوق بشری معتقدند آنچه در حال رخ دادن است، صرفاً یک اختلال فنی نیست بلکه شکلی از سرکوب ساختاری و نقض حقوق بنیادین شهروندان است.
قطع اینترنت وارد شصت‌وهشتمین روز شد
نت‌بلاکس، نهاد مستقل پایش دسترسی به اینترنت، اعلام کرده خاموشی اینترنت وارد شصت‌وهشتمین روز شده و مدت اختلال از هزار و ۶۰۸ ساعت فراتر رفته است. بر اساس این گزارش، مردم از ابتدای سال ۲۰۲۶ تاکنون حدود ۷۰ درصد سال را بدون دسترسی عادی به اینترنت جهانی سپری کرده‌اند.
برخی کاربران نیز اعلام کرده‌اند از زمان آغاز نخستین خاموشی دیجیتال در ژانویه، هیچ اتصال پایدار و دائمی به اینترنت بین‌الملل نداشته‌اند.
قطع اینترنت؛ ابزار سرکوب و کنترل جامعه
ناظران معتقدند قطع اینترنت در ماه‌های اخیر تنها یک اقدام فنی یا امنیتی نبوده است. به باور تحلیلگران، محدودسازی گسترده اینترنت به ابزاری برای کنترل جریان اطلاعات، محدودکردن ارتباطات اجتماعی و جلوگیری از شکل‌گیری اعتراضات تبدیل شده است.
در شرایطی که جامعه با بحران‌های اقتصادی و نارضایتی فزاینده روبه‌روست، قطع اینترنت به‌عنوان یکی از ابزارهای اصلی مهار فضای اعتراضی مورد استفاده قرار گرفته است.
تناقض میان «حق عمومی» و قطع گسترده اینترنت
مقام‌های رسمی از جمله وزیر ارتباطات، اینترنت پایدار و باکیفیت را «حق عمومی» توصیف کرده‌اند.
اما همزمان، محدودسازی شدید اینترنت بین‌الملل از ۹ اسفند و همزمان با آغاز جنگ ادامه یافته است. این تناقض باعث شده بسیاری از منتقدان بپرسند اگر اینترنت یک حق عمومی و زیرساخت حیاتی است، چرا میلیون‌ها شهروند برای هفته‌ها از دسترسی عادی به آن محروم شده‌اند.
قطع اینترنت و نقض حقوق بنیادین شهروندان
فعالان حقوق بشر می‌گویند قطع اینترنت صرفاً محدودسازی دسترسی به شبکه‌های اجتماعی نیست. در عمل، این اقدام به محدودشدن آزادی بیان، دسترسی به اطلاعات، ارتباط آزادانه و امکان مشارکت اجتماعی منجر شده است.
در بسیاری از موارد، قطع اینترنت همچنین مانع مستندسازی سرکوب، انتشار اخبار و انتقال تصاویر اعتراضات شده است. به همین دلیل، ناظران این روند را شکلی از نقض مستقیم حقوق بنیادین شهروندان می‌دانند.
از بین رفتن مشاغل؛ پیامد اقتصادی قطع اینترنت
ادامه قطع اینترنت همزمان به بحران گسترده اشتغال منجر شده است. گزارش‌ها نشان می‌دهد بسیاری از مشاغل دیجیتال، فریلنسری و کسب‌وکارهای آنلاین در دو ماه اخیر عملاً متوقف شده‌اند.
کارمند یک شرکت تبلیغاتی گفته است پس از رکود بازار و محدودیت‌های اینترنتی شغل خود را از دست داده و اکنون در تاکسی اینترنتی فعالیت می‌کند. فرد دیگری که در حوزه سئو فعالیت داشته نیز اعلام کرده به دلیل توقف پروژه‌ها، درآمدش به‌طور کامل از بین رفته است.
گزارش‌ها و اخبار مرتبط با نقض حقوق بشر در ایران
- اعـدام محراب عبدالله‌زاده در ارومیه؛ اجرای حکم مرگ برای بازداشت‌شده اعتراضات ۱۴۰۱ بر پایه اعترافات اجباری
- اعـدام عرفان کیانی در اصفهان؛ ابهام در روند دادگاه و ادامه موج احکام مرگ علیه بازداشت‌شدگان اعتراضات
- اعـدام عامر رامش در زندان زاهدان؛ پایان پرونده‌ای پرابهام با ادعاهای شکنجه و اعتراف اجباری
- انتقال مخفیانه ده‌ها زندانی به زندان قزلحصار؛ نگرانی‌ها درباره تحرکات مشکوک در واحد امنیتی ۳ افزایش یافت
- صدور حکم اعدام برای سعید زارعی کردشولی، حمیدرضا فتحی، عبدالرضا فتحی و حمیدرضا ثابت رای، از بازداشت‌شدگان اعتراضات دی‌ماه در شیراز
- اعـدام ساسان آزادوار در زندان اصفهان؛ ورزشکار ۲۱ ساله بر پایه اعترافات اجباری
- اعـدام ناصر بکرزاده و یعقوب کریم‌پور پس از پرونده‌های مبتنی بر اعترافات اجباری
- اعـدام سه زندانی سیاسی در مشهد؛ اجرای احکام مرگ برای بازداشت‌شدگان اعتراضات ۱۴۰۴ پس از شکنجه و فریب خانواده‌ها
افزایش بیکاری و فشار بر بازار کار
بر اساس اعلام وزیر کار، تنها در دو ماه گذشته حدود ۲۵۰ هزار نفر برای دریافت بیمه بیکاری ثبت‌نام کرده‌اند. روزنامه دنیای اقتصاد نیز گزارش داده برآوردهای اولیه از نابودی بیش از یک میلیون شغل از زمان آغاز جنگ حکایت دارد.
همزمان، حجم ثبت رزومه در سایت‌های کاریابی و ورود نیروی کار به پلتفرم‌های حمل‌ونقل اینترنتی افزایش یافته است. این تحولات نشان‌دهنده فشار فزاینده بر بازار کار و محدودشدن فرصت‌های شغلی است.
فروپاشی اقتصاد دیجیتال و نابودی سرمایه‌های کوچک
بسیاری از فعالان حوزه تولید محتوا، طراحی، فروش آنلاین و خدمات دیجیتال اعلام کرده‌اند به دلیل قطع اینترنت، ناچار به تعطیلی فعالیت خود شده‌اند. برخی افراد برای ادامه زندگی تجهیزات کاری خود از جمله دوربین، تلفن همراه و ابزار تولید محتوا را فروخته‌اند.
گزارش‌ها همچنین نشان می‌دهد شماری از استودیوهای تولید محتوا تعطیل شده و بسیاری از شرکت‌های فناوری سرمایه‌گذاری‌های خود را متوقف کرده‌اند.
قطع اینترنت و فشار بر کسب‌وکارهای محلی
پیامدهای بحران اینترنت تنها به اقتصاد دیجیتال محدود نمانده است. یک آرایشگر در انزلی گفته صفحه اینستاگرامش اصلی‌ترین مسیر جذب مشتری بوده اما با قطع اینترنت عملاً کار خود را از دست داده است.
صاحبان فروشگاه‌های آنلاین، فریلنسرها، تولیدکنندگان محتوا و بسیاری از کسب‌وکارهای خرد نیز از کاهش شدید درآمد یا توقف کامل فعالیت خبر داده‌اند.
زندگی در وضعیت «کار برای بقا»
گزارش‌های میدانی نشان می‌دهد بسیاری از شهروندان از مرحله «کار برای پیشرفت» به وضعیت «کار برای بقا» رسیده‌اند. افزایش هزینه‌ها، تورم، بی‌ثباتی اینترنت و کاهش درآمد باعث شده آینده شغلی برای بخش بزرگی از جامعه غیرقابل پیش‌بینی شود.
در چنین شرایطی، بخش بزرگی از نیروی کار تنها برای مدیریت بحران روزمره و تأمین حداقل هزینه‌های زندگی تلاش می‌کند.
قطع اینترنت؛ ضربه‌ای به آینده و اعتماد اجتماعی
تحلیلگران اقتصادی هشدار می‌دهند خسارت ناشی از قطع اینترنت تنها محدود به زیان مالی روزانه نیست. بر اساس برخی برآوردها، خسارت مستقیم قطع اینترنت روزانه بین ۳۰ تا ۴۰ میلیون دلار و با احتساب خسارت‌های غیرمستقیم تا ۸۰ میلیون دلار برآورد شده است.
اما در کنار این ارقام، از بین رفتن اعتماد سرمایه‌گذاران، تعطیلی کسب‌وکارها و مهاجرت نیروی متخصص نیز از پیامدهای بلندمدت این بحران عنوان می‌شود.
سرکوب دیجیتال در پوشش امنیت
ناظران حقوق بشری معتقدند تداوم قطع اینترنت در شرایط فعلی، بخشی از راهبرد امنیتی برای مهار جامعه و کنترل اعتراضات است. به باور آنان، حاکمیت با استفاده از فضای جنگی و امنیتی تلاش کرده محدودسازی اینترنت را به اقدامی عادی تبدیل کند.
اما در عمل، این سیاست به گسترش فقر، بیکاری، انزوای اجتماعی و نقض گسترده حقوق شهروندان منجر شده است.
قطع اینترنت؛ بحران حقوق بشر و معیشت
ادامه قطع اینترنت پس از گذشت بیش از دو ماه، تنها یک بحران فنی یا ارتباطی نیست؛ بلکه بحرانی چندلایه در حوزه حقوق بشر، اقتصاد و معیشت میلیون‌ها شهروند است. محدودسازی دسترسی به اینترنت جهانی، هم ابزار سرکوب و کنترل اجتماعی بوده و هم به نابودی گسترده مشاغل و تشدید فقر انجامیده است؛ روندی که آثار آن حتی در صورت بازگشت اینترنت نیز به‌سادگی جبران نخواهد شد.
مواد نقض‌شده:
نقض آزادی بیان و دسترسی به اطلاعات – ماده ۱۹اعلامیه جهانی حقوق بشر:
قطع گسترده اینترنت، حق دسترسی آزادانه شهروندان به اطلاعات و ارتباطات را نقض می‌کند.
نقض حق کار و معیشت – ماده ۲۳ اعلامیه جهانی حقوق بشر:
از بین رفتن مشاغل وابسته به اینترنت، ناقض حق برخورداری از کار و امنیت اقتصادی است.
نقض حق برخورداری از سطح زندگی مناسب – ماده ۲۵ اعلامیه جهانی حقوق بشر:
فروپاشی درآمد و افزایش بیکاری ناشی از قطع اینترنت، معیشت میلیون‌ها نفر را تهدید کرده است.
نقض حق مشارکت اجتماعی و ارتباط آزاد – ماده ۲۰ اعلامیه جهانی حقوق بشر:
استفاده از قطع اینترنت برای محدودسازی ارتباطات و مهار اعتراضات، ناقض آزادی اجتماعی شهروندان است.
کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک
Discussion about this post