در شهریورماه ۱۴۰۵ دستکم ۷۹ زندانی در ۲۴ زندان اعدام شدند؛ بیشترین موارد اعدام در زندانهای دستگرد اصفهان، وکیلآباد مشهد، مرکزی تبریز و سپیدار اهواز ثبت شده است. ۹ زندانی بلوچ و یک زندانی کرد نیز در میان اعدامشدگان این ماه قرار دارند
کانون حقوق بشر ایران، دوشنبه ۶ مهرماه ۱۴۰۵ – بر اساس آمارهای ثبتشده، دستکم ۷۹ زندانی در شهریورماه ۱۴۰۵ در زندانهای مختلف اعدام شدند. این اعدامها طی ۲۰ روز و در دستکم ۲۴ زندان انجام شده و شامل ۶ زن و ۷۳ مرد بوده است. بیشترین موارد اعدام در زندان دستگرد اصفهان با ۱۵ مورد، وکیلآباد مشهد با ۱۰ مورد، زندانهای مرکزی تبریز و سپیدار اهواز هرکدام با ۶ مورد و عادلآباد شیراز با ۵ مورد ثبت شده است. در میان اعدامشدگان، ۹ زندانی بلوچ، یک زندانی کرد و یک زندانی سیاسی از بازداشتشدگان اعتراضات ۱۴۰۴ نیز قرار داشتهاند.
اعدام ۷۹ زندانی در ۲۰ روز
بر اساس اطلاعات موجود، در شهریورماه ۱۴۰۵ دستکم ۷۹ زندانی در مدت ۲۰ روز اعدام شدهاند. از این تعداد، ۶ نفر زن و ۷۳ نفر مرد بودهاند.
این موارد در دستکم ۲۴ زندان ثبت شده است. آمار ارائهشده نشان میدهد که اعدامها در چندین استان و زندان ادامه داشته و بخش قابل توجهی از موارد در زندانهای بزرگ و پرتراکم کشور اجرا شده است.
بیشترین موارد اعدام در زندان دستگرد اصفهان با ۱۵ مورد ثبت شده است. پس از آن، زندان وکیلآباد مشهد با ۱۰ اعدام در رتبه بعدی قرار دارد. زندان مرکزی تبریز و زندان سپیدار اهواز نیز هرکدام شاهد اجرای حکم اعدام ۶ زندانی بودهاند.
همچنین ۵ اعدام در زندان عادلآباد شیراز و ۴ اعدام در زندان مرکزی سمنان ثبت شده است.
۹ زندانی بلوچ در میان اعدامشدگان
بر اساس آمار ارائهشده، ۹ تن از افرادی که در شهریورماه اعدام شدند، از شهروندان بلوچ بودهاند.
همچنین اعدام یک زندانی کرد نیز در این ماه ثبت شده است. این آمار در شرایطی ارائه میشود که در شش ماه نخست سال ۱۴۰۵ نیز دستکم ۲۴ زندانی بلوچ و ۱۵ زندانی کرد در میان اعدامشدگان قرار داشتهاند.
در میان اعدامشدگان شهریورماه، دو زن نیز از نظر شرایط خانوادگی قابل توجه هستند؛ یکی از آنان ۴۵ ساله و مادر شش فرزند و دیگری ۴۶ ساله و مادر سه فرزند بوده است.
مجید آدینه؛ زندانی سیاسی اعدامشده در شهریورماه
در میان افرادی که در شهریورماه اعدام شدند، نام مجید آدینه، زندانی سیاسی و از بازداشتشدگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴، نیز ثبت شده است.
مجید آدینه بامداد یکشنبه اول شهریور ۱۴۰۵ در زندان اعدام شد. اجرای حکم او در حالی انجام شد که پرونده وی، بر اساس اطلاعات ارائهشده، با ابهاماتی درباره روند بازداشت، بازجویی، دادرسی و نحوه دسترسی به حقوق دفاعی همراه بوده است.
پیش از بازداشت، مجید آدینه سالها در حوزه فعالیتهای اجتماعی و خیریه فعالیت داشت و بخش قابل توجهی از فعالیتهای خود را به کمک به کودکان محروم، خانوادههای کمبرخوردار و افراد آسیبپذیر اختصاص داده بود.
جزئیات بیشتر درباره سوابق بازداشتشدگان اعتراضات ۱۴۰۴ و پروندههای آنان در گزارشهای پیشین منتشر شده است.
گزارشها و اخبار مرتبط با نقض حقوق بشر در ایران
- لیست و مشخصات کامل زندانیان سیاسی اعدام شده از سال ۱۴۰۰ تا کنون
- فهرست جامع زندانیان محکوم به اعدام – زندانیان سیاسی و بازداشتشدگان اعتراضات ۱۴۰۴
- آرشیو قضات مرگ قضات صادر کننده احکام اعدام در ایران
- آخرین خبرهای بازداشت شدگان اعتراضات
- جهان بداند در ایران چه گذشت! فیلمهای تکاندهنده + فیلمهای افزوده جدید از کشتار اعتراضات سراسری ۱۴۰۴
- مستند حقوقی؛ پرونده شهرک اکباتان، چهار حکم اعدام در سایه ابهامهای قضایی، شکنجه و تعارض آرای دادگاهها
- حمیدرضا کریمی؛ دفاع از اعدام رضا رسایی تا تهدید معترضان کرمانشاه
- زندان قزلحصار کرج، زادگاه تابوت و قفس – ویدئو به همراه تصاویر مستند
اعدام ۴۵۵ زندانی در شش ماه نخست سال
آمارهای ارائهشده درباره شهریورماه در ادامه روند اعدامها در نیمه نخست سال ۱۴۰۵ قرار دارد.
بر اساس آمار ثبتشده، در شش ماه نخست سال ۱۴۰۵ دستکم ۴۵۵ زندانی اعدام شدهاند. این آمار شامل دستکم ۴۰ زندانی سیاسی، ۱۷ زن، دو اعدام در ملاءعام، ۱۲ زندانی با اتهامات امنیتی و جاسوسی، ۲۴ زندانی بلوچ و ۱۵ زندانی کرد بوده است.
بر این اساس، اعدام در نیمه نخست سال تنها به پروندههای مرتبط با جرائم عمومی محدود نبوده و افرادی با پروندههای سیاسی، امنیتی و هویتی نیز در میان اعدامشدگان قرار داشتهاند.
ادامه اجرای احکام اعدام
افزایش موارد ثبتشده اعدام در شهریورماه، در شرایطی است که بخش قابل توجهی از این احکام بدون اطلاعرسانی عمومی و شفافیت درباره جزئیات پروندهها اجرا میشود.
در شماری از موارد، خانوادهها و منابع نزدیک به زندانیان پس از اجرای حکم، اطلاعات مربوط به اعدام را منتشر میکنند. این وضعیت، دسترسی عمومی به اطلاعات درباره اتهامات، روند دادرسی، احکام صادرشده و امکان استفاده از حقوق دفاعی متهمان را محدود میکند.
بررسی حقوقی موضوع بر اساس قوانین داخلی
قوانین دیکتاتوری حاکم بر ایران به دلیل مغایرت با موازین دادرسی عادلانه و محدودکردن حقوق متهمان همواره مورد انتقاد بودهاند. بررسی این پرونده بر اساس قوانین داخلی به معنای تأیید این قوانین نیست، بلکه برای نشاندادن ضرورت رعایت حتی همین مقررات انجام میشود.
بر اساس اصول ۳۲، ۳۵، ۳۷ و ۳۸ قانون اساسی، بازداشت باید مستند به قانون باشد، متهم از حق داشتن وکیل برخوردار است، اصل برائت باید رعایت شود و اخذ اقرار از طریق شکنجه ممنوع است. همچنین اجرای حکم اعـدام پس از طی مراحل قانونی و فراهمشدن امکان دفاع مؤثر برای متهم قابل بررسی است.
در مواردی که درباره روند بازداشت، بازجویی، دسترسی به وکیل یا اعتبار ادله پرونده ابهام وجود دارد، بررسی مستقل این موارد برای ارزیابی قانونیبودن حکم اعـدام اهمیت اساسی دارد.
بررسی اعـدامها از منظر حقوق بشر
حق حیات از بنیادیترین حقوق انسانی است. ماده ۳ اعلامیه جهانی حقوق بشر بر حق حیات، آزادی و امنیت شخصی تأکید دارد و ماده ۵ شکنجه و رفتار ظالمانه، غیرانسانی یا تحقیرآمیز را ممنوع میکند.
همچنین ماده ۶ میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی بر حق ذاتی انسان به زندگی تأکید دارد و برای کشورهایی که هنوز مجازات اعـدام را لغو نکردهاند، محدودیتهای جدی درباره نحوه اعمال آن مقرر میکند.
در مورد اعـدامهای ثبتشده در شهریورماه ۱۴۰۵، بهویژه پروندههای سیاسی و امنیتی، شفافیت درباره روند دادرسی، دسترسی به وکیل و امکان دفاع مؤثر، از مهمترین موضوعات قابل بررسی است.
کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک