گسترش اعدام ها در ایران، واکنشی آشکار به شرایط جوشان اجتماعی و استمرار اعتراضاتی است که از عمق نارضایتی عمومی نسبت به وضعیت موجود سرچشمه میگیرد
کانون حقوق بشر ایران، یکشنبه ۳۱ خردادماه ۱۴۰۵، ده زندانی در زندانهای زاهدان، زابل، بیرجند، شیروان و شیراز اعدام شدند. اعدام این زندانیان در بازه زمانی یک شنبه ۲۴خرداد تا یک شنبه ۳۱خراد اجرایی شده است.
اعدام ۲ زندانی در زندان زاهدان
بامداد یکشنبه ۳۱ خردادماه ۱۴۰۵، دو زندانی در زندان زاهدان اعدام شدند. هویت این زندانیان به شرح زیر است:
ـ نعمتالله براهویی، ۳۱ ساله، فرزند امیرمحمد، متاهل و پدر ۴ فرزند، اهل و ساکن زابل. وی در سال ۱۴۰۱ به اتهام مرتبط با مواد مخدر بازداشت و به اعدام محکوم شده بود.
ـ عیسی رحمانی،۳۶ ساله، فرزند موسی، متاهل وپدر ۲ فرزند، اهل شهرستان سراوان. وی در سال ۱۴۰۳ به اتهام مرتبط با مواد مخدر بازداشت و به اعدام محکوم شده بود.
ـ حسین یوسفزهی
اعدام ۲ زندانی از جمله یک تبعه افغانستان در زندان زابل
سحرگاه یکشنبه ۳۱ خردادماه ۱۴۰۵، دو زندانی از جمله یک تبعه افغانستان در زندان زابل اعدام شد. هویت این زندانیان به شرح زیر است:
ـ حسین یوسفزهی وی در سال ۱۳۷۷ به اتهام مرتبط با مواد مخدر بازداشت و به حبسابد محکوم شده بود. اما در یک روند مبهم روز گذشته به خانواده وی اعلام کردند که برای آخرین ملاقات به زندان مراجعه کنند.
ـ همایون نورزهی، ۷۰ ساله، تبعه افغانستان. وی ۲ سال پیش در منطقه مرزی پلمیلک به اتهام مرتبط با مواد مخدر بازداشت و به اعدام محکوم شده بود.
اعدام ۲ تبعه افغانستان در زندان عادلآباد شیراز
صبحگاه یکشنبه ۳۱ خردادماه ۱۴۰۵، دو تبعه افغانستان در زندان عادلآباد شیراز اعدام شدند. هویت این زندانیان به شرح زیر است:
ـ میرویس خلیلزادی، ۵۵ ساله، وی اهل جلالآباد افغانستان بود که ۲ سال پیش به اتهام مرتبط با مواد مخدر بازداشت و به اعدام محکوم شده بود.
ـ ابراهیم احمدشاهی، ۴۰ ساله، اهل ولایت خوست افغانستان بود که ۱۴ ماه پیش به اتهام مرتبط با مواد مخدر بازداشت و به اعدام محکوم شده بود.
اعدام ۲زندانی در زندان شیروان
دو زندانی طی روزهای یکشنبه ۲۴ خردادماه و چهارشنبه ۲۷ خردادماه ۱۴۰۵، در زندان شیروان اعدام شدند.
ـ بامداد چهارشنبه ۲۷ خردادماه ۱۴۰۵، فریدون وارسته در زندان شیروان اعدام شد. وی۴۰ ساله و پدر یک دختر خردسال بود. او ۲ سال پیش به اتهام قتل بازداشت و به اعدام محکوم شده بود.
ـ سحرگاه یکشنبه ۲۴خردادماه ۱۴۰۵، نصرالله خدادادی در زندان شیروان اعدام شد. وی ۳۶ ساله، اهل شیروان بود که ۳ سال پیش به اتهام قتل بازداشت و به اعدام محکوم شده بود.
اعدام علیاصغر امینیپور در زندان بیرجند
بامداد یکشنبه ۲۴خردادماه ۱۴۰۵، علیاصغر امینیپور در زندان بیرجند اعدام شد. وی ۴۸ ساله، پدر ۳ فرزند، اهل سیستان و بلوچستان و ساکن گرگان. او ۳سال پیش به اتهام مرتبط با مواد مخدر بازداشت و به اعدام محکوم شده بود. اعدام وی بدون اطلاع و انجام ملاقات آخر صورت گرفت
اعدام شیرمحمد شاهوزهی در زندان زاهدان
بامداد شنبه ۲۳ خردادماه ۱۴۰۵، شیرمحمد شاهوزهی در زندان زاهدان اعدام شد. وی ۴۸ ساله، فرزند عیدمحمد، پدر ۵ فرزند، اهل و ساکن زاهدان. او در سال ۱۴۰۲ به اتهام مرتبط با مواد مخدر بازداشت و به اعدام محکوم شده بود.
گزارشها و اخبار مرتبط با نقض حقوق بشر در ایران
- پرونده شهرک اکباتان؛ صدور حکم اعدام برای چهار متهم در دادگاه انقلاب تهران
- لیست و مشخصات کامل زندانیان سیاسی اعدام شده از سال ۱۴۰۰ تا کنون
متن کامل اعلامیه جهانی حقوق بشر - فهرست جامع زندانیان محکوم به اعدام – زندانیان سیاسی و بازداشتشدگان اعتراضات ۱۴۰۴
- آرشیو قضات مرگ ـ قضات صادر کننده احکام اعدام در ایران
آخرین خبرهای بازداشت شدگان اعتراضات - جهان بداند در ایران چه گذشت! فیلمهای تکاندهنده + فیلمهای افزوده جدید از کشتار اعتراضات سراسری ۱۴۰۴
- اولین ویدئوی ۳ بعدی بند ۲۰۹ زندان اوین؛ قسمت اول: ساختمان و ساختار بندها
اعـدام؛ مجازاتی در تعارض با حق بنیادین حیات
حق حیات؛ بنیادیترین حق انسانی
اعـدام به عنوان شدیدترین مجازات کیفری، همواره یکی از بحثبرانگیزترین موضوعات در حوزه حقوق بشر بوده است. مهمترین ایراد وارد بر این مجازات، تعارض آن با حق حیات به عنوان بنیادیترین و غیرقابل جایگزینترین حق انسانی است. ماده ۳ اعلامیه جهانی حقوق بشر تصریح میکند که «هر انسانی حق زندگی، آزادی و امنیت شخصی دارد.» این اصل، حق حیات را به عنوان حقی ذاتی و غیرقابل سلب برای تمامی انسانها به رسمیت میشناسد.
در چنین چارچوبی، اجرای حکم اعدام به معنای سلب کامل و برگشتناپذیر این حق بنیادین است. برخلاف سایر مجازاتها، در صورت وقوع اشتباه قضایی، هیچ راهی برای جبران پیامدهای اجرای حکم اعدام وجود ندارد. تاریخ نظامهای قضایی جهان نیز نمونههای متعددی از محکومیتهای نادرست و آشکار شدن بیگناهی افراد پس از اجرای حکم را ثبت کرده است؛ موضوعی که نگرانیهای جدی درباره استمرار این مجازات ایجاد کرده است.
اعـدام و تعهدات بینالمللی حقوق بشر
علاوه بر حق حیات، بسیاری از نهادهای بینالمللی معتقدند که اعـدام میتواند با ممنوعیت رفتارهای غیرانسانی و تحقیرآمیز نیز در تعارض باشد. آثار روانی ناشی از انتظار طولانی برای اجرای حکم، شرایط نگهداری محکومان به اعـدام و برخی شیوههای اجرای این مجازات، بارها از سوی گزارشگران و سازمانهای حقوق بشری مورد انتقاد قرار گرفته است.
از سوی دیگر، ماده ۶ میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی که ایران نیز به آن پیوسته است، تأکید میکند که حتی در کشورهایی که مجازات اعـدام را لغو نکردهاند، این مجازات تنها باید در محدودترین شرایط ممکن و پس از رعایت کامل تضمینهای دادرسی عادلانه اعمال شود. دسترسی آزاد به وکیل، حق دفاع مؤثر، استقلال دادگاه و امکان رسیدگی تجدیدنظر از جمله این تضمینها هستند.
در بسیاری از پروندههای منتهی به اعـدام، بهویژه پروندههای سیاسی و امنیتی، نهادهای حقوق بشری نسبت به نبود شفافیت، محدودیت حقوق دفاعی متهمان و فقدان نظارت مستقل بر روند دادرسی ابراز نگرانی کردهاند. به همین دلیل، مجازات اعـدام همچنان یکی از مهمترین چالشهای حقوق بشری در جهان محسوب میشود و تلاشهای بینالمللی برای محدود کردن یا لغو کامل آن ادامه دارد.
نقض حقوق بشر؛ اعـدام و سلب حق بنیادین حیات
صدور و اجرای حکم اعـدام از منظر حقوق بشری یکی از جدیترین اشکال نقض حق حیات محسوب میشود. نهادهای بینالمللی حقوق بشر طی دهههای گذشته بارها تأکید کردهاند که مجازات اعـدام، به دلیل ماهیت برگشتناپذیر خود، خطر جبرانناپذیر نقض حقوق انسانی را به همراه دارد. در پروندههایی که با ابهامهای قضایی، محدودیت دسترسی به وکیل، اعترافات اجباری، عدم شفافیت روند دادرسی یا فشارهای امنیتی همراه هستند، نگرانیها درباره نقض استانداردهای دادرسی عادلانه دوچندان میشود. از این رو، بسیاری از سازمانهای حقوق بشری خواستار توقف اجرای احکام اعـدام و حرکت به سوی لغو کامل این مجازات شدهاند.
مواد نقضشده
ماده ۳ اعلامیه جهانی حقوق بشر: حق حیات، آزادی و امنیت شخصی. اجرای حکم اعـدام به معنای سلب کامل و غیرقابل بازگشت حق حیات است.
ماده ۵ اعلامیه جهانی حقوق بشر: منع شکنجه و رفتار یا مجازات ظالمانه، غیرانسانی و تحقیرآمیز. شرایط نگهداری محکومان به اعـدام و آثار روانی انتظار اجرای حکم میتواند با این اصل در تعارض باشد.
ماده ۱۰ اعلامیه جهانی حقوق بشر: حق برخورداری از دادرسی عادلانه و علنی. در پروندههای منتهی به اعـدام رعایت کامل تضمینهای دادرسی ضروری است.
ماده ۶ میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی: حق ذاتی هر انسان به حیات. این ماده تأکید میکند که مجازات اعـدام تنها در محدودترین شرایط و با رعایت کامل استانداردهای دادرسی قابل اعمال است.
ماده ۱۴ میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی: حق برخورداری از محاکمه منصفانه، دسترسی به وکیل و امکان دفاع مؤثر. هرگونه محدودیت در این حقوق، مشروعیت احکام منتهی به اعـدام را با تردید مواجه میکند.
قطعنامههای مجمع عمومی سازمان ملل درباره توقف اعـدام: جامعه جهانی بارها از دولتها خواسته است با تعلیق اجرای احکام اعـدام، زمینه لغو کامل این مجازات را فراهم کنند.
کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک
Discussion about this post