سیاست اعدام های گسترده، واکنشی به پویایی اجتماعی و افزایش کنشگری مدنی در جامعهای است که دیگر از خواستههای خود عقب ننشسته است.
کانون حقوق بشر ایران، چهارشنبه ۸ مهرماه ۱۴۰۵ – پنج زندانی در زندانهای اراک، کرمان، اصفهان و اهواز اعدام شدند. ۴ مورد از اعدامها در روزهای چهارشنبه ۸ و دوشنبه ۶ مهر ماه و یک مورد مربوط به خردادماه بود. در میان اعدام شدگان یک زن و یک کودک مجرم میباشند.
اعدام امیر قشلاقی در زندان اراک
بامداد چهارشنبه ۸ مهرماه ۱۴۰۵، امیر قشلاقی در زندان اراک اعدام شد. وی اهل شازند و ساکن اراک بود. او ۳ سال پیش به اتهام مرتبط با مواد مخدر بازداشت و به اعدام محکوم شده بود.
اعدام ۲ زندانی در زندان کرمان
سحرگاه چهارشنبه ۸ مهرماه ۱۴۰۵، دو زندانی در زندان اراک اعدام شدند. هویت این زندانیان به شرح زیر است:
ـ علی عالیزهی، ۴۳ ساله، اهل زاهدان، وی ۸ سال پیش به اتهام مرتبط با مواد مخدر بازداشت و به اعدام محکوم شده بود.
ـ حمید شهیکی، ۴۰ ساله، اهل ریگان، وی پیشتر به اتهام مرتبط با مواد مخدر بازداشت و به اعدام محکوم شده بود.
اعدام ماهرخ میرزایی در زندان اصفهان
صبحگاه دوشنبه ۶ مهرماه ۱۴۰۵، ماهرخ میرزایی در زندان اصفهان اعدام شد. وی ۳۰ ساله، اهل خمینیشهر و ساکن اصفهان بود. وی ۴ سال پیش به اتهام قتل بازداشت و به اعدام محکوم شده بود.
اعدام کودک مجرم امید مرادی در زندان سپیدار اهواز در خردادماه
بامداد ۳خرداد ۱۴۰۵، امید مرادی در زندان سپیدار اهواز اعدام شد. وی هنگام بازداشت کمتر از ۱۷ سال سن داشت. او با اینکه متهم ردیف اول نبود اما به دلیل فرار متهم ردیف اول و نداشتن توان مالی برای داشتن وکیل انتخابی به اعدام محکوم شده بود.
گزارشها و اخبار مرتبط با نقض حقوق بشر در ایران
- لیست و مشخصات کامل زندانیان سیاسی اعدام شده از سال ۱۴۰۰ تا کنون
- فهرست جامع زندانیان محکوم به اعدام – زندانیان سیاسی و بازداشتشدگان اعتراضات ۱۴۰۴
- آرشیو قضات مرگ قضات صادر کننده احکام اعدام در ایران
- آخرین خبرهای بازداشت شدگان اعتراضات
- جهان بداند در ایران چه گذشت! فیلمهای تکاندهنده + فیلمهای افزوده جدید از کشتار اعتراضات سراسری ۱۴۰۴
- اعدام مجید نیکاندیش و علی همتی؛ دو بازداشتشده اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ در مشهد اعدام شدند
- زندان قزلحصار کرج، زادگاه تابوت و قفس – ویدئو به همراه تصاویر مستند
اعـدام؛ مجازاتی در تعارض با حق بنیادین حیات
اعـدام، بهعنوان شدیدترین مجازات کیفری، با حق حیات بهعنوان بنیادیترین حق انسانی در تعارض است. ماده ۳ اعلامیه جهانی حقوق بشر، حق زندگی، آزادی و امنیت شخصی را برای هر انسان به رسمیت میشناسد؛ در حالی که اجرای اعـدام این حق را بهصورت کامل و برگشتناپذیر سلب میکند. در صورت وقوع خطای قضایی، امکان جبران چنین حکمی وجود ندارد و نمونههای متعددی از محکومیتهای نادرست در جهان ثبت شده است.
اعـدام و تعهدات بینالمللی
مجازات اعـدام علاوه بر حق حیات، از منظر شرایط نگهداری محکومان و آثار روانی انتظار اجرای حکم میتواند با ممنوعیت رفتارهای غیرانسانی و تحقیرآمیز نیز در تعارض باشد. ماده ۶ میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی که ایران به آن پیوسته، حق حیات را به رسمیت میشناسد و اعمال اعـدام را، حتی در کشورهای دارای این مجازات، به محدودترین شرایط و رعایت کامل تضمینهای دادرسی عادلانه مشروط میکند.
دسترسی به وکیل، حق دفاع مؤثر، استقلال دادگاه و امکان تجدیدنظر از مهمترین این تضمینها هستند. در پروندههای سیاسی و امنیتی، نگرانی درباره نبود شفافیت، محدودیت حقوق دفاعی، اعترافات اجباری و فقدان نظارت مستقل، اهمیت بیشتری پیدا میکند.
نقض حقوق بشر و حق حیات
صدور و اجرای حکم اعـدام، به دلیل ماهیت برگشتناپذیر آن، یکی از جدیترین اشکال سلب حق حیات محسوب میشود. هنگامی که پرونده با ابهام قضایی، محدودیت دسترسی به وکیل، اعترافات اجباری یا فشارهای امنیتی همراه باشد، نگرانی درباره نقض دادرسی عادلانه افزایش مییابد. از همین رو، بسیاری از نهادهای حقوق بشری خواستار توقف اجرای احکام اعـدام و حرکت به سوی لغو کامل این مجازات هستند.
مهمترین مواد و اسناد مرتبط
- ماده ۳ اعلامیه جهانی حقوق بشر: حق حیات، آزادی و امنیت شخصی.
- ماده ۵ اعلامیه جهانی حقوق بشر: منع شکنجه و رفتار یا مجازات ظالمانه، غیرانسانی و تحقیرآمیز.
- ماده ۱۰ اعلامیه جهانی حقوق بشر: حق برخورداری از دادرسی عادلانه و علنی.
- ماده ۶ میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی: حق ذاتی حیات و محدودیتهای اعمال مجازات اعـدام.
- ماده ۱۴ میثاق: حق محاکمه منصفانه، دسترسی به وکیل و دفاع مؤثر.
- قطعنامههای مجمع عمومی سازمان ملل: درخواست از دولتها برای تعلیق اجرای احکام اعـدام و حرکت به سوی لغو این مجازات.
کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک