عباس خسرجی، شهروند ۳۵ ساله اهل منطقه سیدکریم (عیندو) اهواز، بامداد دوشنبه ۵ مرداد ۱۴۰۵ هنگام جمعآوری ضایعات در نزدیکی یک پادگان سپاه با تیراندازی مستقیم نیروهای مستقر در این پادگان جان خود را از دست داد. منابع محلی همچنین از زخمی شدن یکی از همراهان وی خبر دادهاند
کانون حقوق بشر ایران، ۶ مرداد ۱۴۰۵ – عباس خسرجی، شهروند عرب اهل منطقه سیدکریم (عیندو) اهواز، صبح روز دوشنبه ۵ مردادماه ۱۴۰۵ در جریان تیراندازی نیروهای مستقر در یک پادگان سپاه در مسیر اهواز–حمیدیه کشته شد. این حادثه در حالی رخ داد که وی برای تأمین معاش خانواده خود مشغول جمعآوری آهنآلات قراضه، ضایعات و پلاستیک در اطراف این پادگان بود.
بر اساس گزارشهای دریافتی، عباس خسرجی فرزند حسون، ۳۵ ساله، متأهل و پدر دو دختر بود و در خیابان ۳ غربی منطقه سیدکریم سکونت داشت. وی هنگام جمعآوری ضایعات در محدوده روبهروی منطقه سیدکریم، هدف تیراندازی مستقیم نیروهای مستقر در پادگان قرار گرفت و بر اثر اصابت گلوله در محل جان باخت.
منابع محلی همچنین اعلام کردهاند که یکی از افرادی که همراه عباس خسرجی بوده است، در این تیراندازی زخمی شده اما تاکنون اطلاعات دقیقی از وضعیت جسمانی وی منتشر نشده است.
روایت منابع محلی از کشته شدن عباس خسرجی
به گفته یکی از بستگان عباس خسرجی، وی توسط نیروهای سپاه هدف گلوله قرار گرفت و جان خود را از دست داد. این منبع محلی تأکید کرده است که عباس خسرجی هنگام وقوع حادثه هیچ اقدام خشونتآمیز یا تهدیدآمیزی انجام نمیداد و تنها در حال جمعآوری ضایعات و آهنآلات قراضه در اطراف محل بود.
بر اساس اطلاعات منتشرشده، محل وقوع حادثه در مسیر اهواز–حمیدیه و در مجاورت منطقه مسکونی سیدکریم قرار دارد؛ منطقهای که بسیاری از ساکنان آن برای تأمین هزینههای زندگی به جمعآوری ضایعات، آهنآلات قراضه و پلاستیک روی آوردهاند.
تا زمان تنظیم این گزارش، مقامهای جمهوری اسلامی و مسئولان سپاه درباره جزئیات این تیراندازی، علت استفاده از سلاح گرم و چگونگی کشته شدن عباس خسرجی توضیحی منتشر نکردهاند.
نگرانی از تکرار تیراندازی به شهروندان در مناطق اطراف پادگانهای نظامی
کشته شدن عباس خسرجی بار دیگر نگرانیها درباره شیوه برخورد نیروهای مستقر در برخی پادگانهای نظامی با شهروندان ساکن مناطق اطراف را افزایش داده است.
بر اساس گزارشهای منتشرشده از سوی منابع محلی و فعالان حقوق بشر، در سالهای گذشته نیز مواردی از تیراندازی به شهروندان در مناطق مرزی یا اطراف مراکز نظامی گزارش شده است؛ حوادثی که در بسیاری از موارد، قربانیان افراد غیرمسلحی بودهاند که برای امرار معاش در این مناطق حضور داشتهاند.
در پرونده عباس خسرجی نیز گزارشهای موجود حاکی از آن است که وی در حال انجام فعالیتی مرتبط با جمعآوری ضایعات بوده و در نزدیکی محل سکونت خود حضور داشته است. با این حال، بر اساس اطلاعات منتشرشده، بدون انتشار هیچ گزارشی درباره هشدار قبلی یا استفاده از شیوههای غیرکشنده، هدف تیراندازی مستقیم قرار گرفته است.
درخواست برای روشن شدن ابعاد حادثه
مرگ عباس خسرجی واکنشهایی را در میان ساکنان منطقه و فعالان حقوق بشر برانگیخته است. آنان خواستار انجام تحقیقات مستقل درباره نحوه وقوع این حادثه، مشخص شدن مسئولیت عاملان تیراندازی و پاسخگویی مقامهای مسئول شدهاند.
همچنین زخمی شدن یکی از همراهان عباس خسرجی در جریان این تیراندازی، نگرانیها را درباره میزان استفاده از سلاح گرم علیه افراد غیرنظامی افزایش داده است.
فعالان حقوق بشر تأکید کردهاند که استفاده از نیروی مرگبار تنها در شرایط استثنایی و برای دفع خطر قریبالوقوع علیه جان افراد مجاز است و هرگونه استفاده از سلاح گرم خارج از این چارچوب، نیازمند بررسی دقیق، شفاف و مستقل خواهد بود.
گزارشها و اخبار مرتبط با نقض حقوق بشر در ایران
- لیست و مشخصات کامل زندانیان سیاسی اعدام شده از سال ۱۴۰۰ تا کنون
- فهرست جامع زندانیان محکوم به اعدام – زندانیان سیاسی و بازداشتشدگان اعتراضات ۱۴۰۴
- آرشیو قضات مرگ ـ قضات صادر کننده احکام اعدام در ایران
- آخرین خبرهای بازداشت شدگان اعتراضات
- جهان بداند در ایران چه گذشت! فیلمهای تکاندهنده + فیلمهای افزوده جدید از کشتار اعتراضات سراسری ۱۴۰۴
- میدان شهدای اصفهان؛ ۱۶ متهم، اتهام محاربه و انجام شکنجه؛ آنچه از یکی از مهمترین پروندههای اعتراضات ۱۴۰۴ میدانیم
- مهدی خانکی اعدام شد؛ اجرای حکم بازداشتشده اعتراضات سراسری دیماه ۱۴۰۴ پس از کمتر از پنج ماه
- زندان قزلحصار؛ پانزدهمین روز اعتصاب غذای ۱۵۰۰ زندانی و انتقال ۲۴۰ زندانی از واحد ۲+ فیلم و عکسها
بررسی حقوقی پرونده بر اساس قوانین داخلی
قوانین دیکتاتوری حاکم بر ایران در سالهای گذشته بارها به دلیل مغایرت با موازین دادرسی عادلانه، ابهام در رسیدگی به پروندههای امنیتی و استفاده از خشونت مرگبار علیه شهروندان، مورد انتقاد حقوقدانان و نهادهای حقوق بشری قرار گرفته است. پرونده عباس خسرجی نیز از جمله مواردی است که به دلیل گزارشهای منتشرشده درباره استفاده از سلاح گرم علیه یک شهروند غیرمسلح، پرسشهای جدی درباره رعایت قوانین داخلی و مسئولیت نیروهای مسلح را مطرح کرده است.
ابهامات حقوقی
بر اساس گزارشهای منتشرشده، عباس خسرجی هنگام جمعآوری آهنآلات قراضه، ضایعات و پلاستیک در اطراف پادگان سپاه در مسیر اهواز–حمیدیه هدف تیراندازی مستقیم قرار گرفت و جان خود را از دست داد. همچنین منابع محلی از زخمی شدن یکی از همراهان وی خبر دادهاند.
تا زمان تنظیم این گزارش، هیچ اطلاعرسانی رسمی درباره علت تیراندازی، وجود یا عدم وجود هشدار قبلی، میزان تهدید احتمالی از سوی قربانی یا مبنای قانونی استفاده از سلاح گرم منتشر نشده است. همچنین هیچ گزارشی از آغاز یک تحقیقات مستقل و شفاف درباره این حادثه در دسترس قرار نگرفته است.
در صورت صحت گزارشهای منتشرشده، استفاده از سلاح گرم علیه فردی که در حال انجام فعالیتی غیرمسلحانه بوده، ضرورت بررسی دقیق قضایی و پاسخگویی مقامهای مسئول را دوچندان میکند.
مواد قانونی مرتبط
بررسی این پرونده بر اساس قوانین داخلی، نکات زیر را یادآور میشود:
- اصل ۲۲ قانون اساسی جان، مال، حقوق، مسکن و حیثیت اشخاص را از تعرض مصون دانسته، مگر در مواردی که قانون تجویز کرده باشد.
- اصل ۳۲ قانون اساسی بر رعایت تشریفات قانونی در برخورد با شهروندان تأکید دارد.
- اصل ۳۶ قانون اساسی اعمال هرگونه مجازات را تنها از طریق دادگاه صالح و بر اساس قانون مجاز میداند.
- اصل ۳۹ قانون اساسی هرگونه هتک حرمت نسبت به اشخاص را ممنوع اعلام کرده است.
- قانون بهکارگیری سلاح توسط مأموران نیروهای مسلح استفاده از سلاح گرم را تنها در شرایط مشخص، استثنایی و پس از رعایت ضوابط قانونی، از جمله هشدار و ضرورت، مجاز میداند.
موارد نقض قانون
با استناد به اطلاعات منتشرشده، موارد زیر از مهمترین نگرانیهای حقوقی این پرونده به شمار میرود:
- استفاده از سلاح گرم علیه یک شهروند غیرمسلح؛
- نبود اطلاعات رسمی درباره رعایت شرایط قانونی بهکارگیری سلاح؛
- فقدان شفافیت در اطلاعرسانی درباره علت تیراندازی؛
- کشته شدن عباس خسرجی بدون انتشار مستنداتی که ضرورت استفاده از نیروی مرگبار را نشان دهد؛
- زخمی شدن یکی دیگر از شهروندان در جریان این تیراندازی.
نقض حقوق بشر در رابطه با عباس خسرجی
کشته شدن عباس خسرجی در جریان تیراندازی نیروهای مستقر در یک پادگان سپاه، از منظر حقوق بشر نیز نگرانیهای جدی را برانگیخته است. بر اساس گزارشهای منتشرشده، وی هنگام جمعآوری ضایعات و در شرایطی که گزارشی از مسلح بودن یا ایجاد تهدید فوری از سوی او منتشر نشده، هدف گلوله قرار گرفته است.
بر اساس استانداردهای بینالمللی، استفاده از نیروی مرگبار توسط مأموران حکومتی تنها در شرایطی مجاز است که برای حفاظت از جان افراد، کاملاً اجتنابناپذیر باشد. در چنین مواردی نیز دولتها موظف هستند تحقیقات سریع، مستقل، بیطرفانه و مؤثری درباره حادثه انجام دهند و نتایج آن را به اطلاع افکار عمومی برسانند.
در پرونده عباس خسرجی، علاوه بر کشته شدن وی، گزارش زخمی شدن یکی از همراهانش نیز بر ضرورت انجام تحقیقات مستقل و پاسخگویی مسئولان میافزاید.
مواد حقوق بشری مرتبط
- ماده ۳ اعلامیه جهانی حقوق بشر: هر انسان حق زندگی، آزادی و امنیت شخصی دارد.
- ماده ۵ اعلامیه جهانی حقوق بشر: هیچکس نباید تحت رفتار یا مجازات ظالمانه، غیرانسانی یا تحقیرآمیز قرار گیرد.
- ماده ۶ میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی: حق ذاتی حیات را برای همه انسانها به رسمیت میشناسد و دولتها را موظف به حمایت از این حق میکند.
- ماده ۹ میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی: بر حق امنیت شخصی و حمایت در برابر اقدامات خودسرانه تأکید دارد.
- اصول اساسی سازمان ملل درباره استفاده از زور و سلاح گرم توسط مأموران انتظامی (۱۹۹۰): استفاده از سلاح گرم باید آخرین راهکار بوده و تنها در صورت ضرورت مطلق و برای مقابله با خطر قریبالوقوع علیه جان افراد انجام شود.
با توجه به اطلاعات منتشرشده، کشته شدن عباس خسرجی و زخمی شدن همراه وی، ضرورت انجام تحقیقاتی مستقل، شفاف و بیطرفانه درباره نحوه استفاده از سلاح گرم، مسئولیت نیروهای دخیل در حادثه و رعایت استانداردهای قانونی و بینالمللی را برجسته میکند.
کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک