اعتصاب غذای گسترده زندانیان محکوم به اعدام در زندان قزلحصار وارد پانزدهمین روز شد؛ همزمان با ادامه انتقال زندانیان از واحد دو، نگرانیها درباره وضعیت جسمانی اعتصابکنندگان، بیتوجهی بهداری و سرنوشت این اعتراض جمعی افزایش یافته است
کانون حقوق بشر ایران، دوشنبه ۵ مرداد ۱۴۰۵ – اعتصاب غذا و تحصن جمعی زندانیان واحد دو زندان قزلحصار وارد پانزدهمین روز شد. صدها زندانی محکوم به اعدام که از روز ۲۲ تیرماه ۱۴۰۵ در اعتراض به ازسرگیری اجرای احکام اعدام، انتقال زندانیان به سلولهای انفرادی و ادامه سیاست اجرای گسترده مجازات اعدام دست به اعتصاب غذا زدهاند، همچنان از دریافت جیره غذایی خودداری میکنند. همزمان، گزارشها حاکی از آن است که مسئولان زندان روند انتقال زندانیان دارای احکام غیر از اعدام را از واحد دو ادامه دادهاند؛ اقدامی که نگرانیها درباره تغییر ترکیب جمعیتی این بند و افزایش فشار بر زندانیان محکوم به اعدام را تشدید کرده است.
بر اساس گزارشهای رسیده، طی حدود یک هفته گذشته دستکم ۲۴۰ زندانی دارای محکومیت حبس از واحد دو زندان قزلحصار به بخشهای دیگر این زندان منتقل شدهاند. هفته گذشته نزدیک به ۱۰۰ زندانی و در تازهترین مرحله نیز حدود ۱۴۰ زندانی دیگر از این واحد خارج و به سالن سه واحد یک منتقل شدهاند.
منابع نزدیک به خانوادههای زندانیان میگویند در صورت ادامه این روند، واحد دو عملاً به محلی اختصاصی برای نگهداری زندانیان محکوم به اعدام تبدیل خواهد شد؛ موضوعی که نگرانیهایی را درباره افزایش محدودیتها، اعمال فشارهای بیشتر و احتمال تسهیل اجرای احکام اعدام در این بند ایجاد کرده است.
پانزدهمین روز اعتصاب غذای زندانیان قزلحصار؛ اعتراضی که همچنان ادامه دارد
اعتصاب غذای جمعی حدود ۱۵۰۰ زندانی محکوم به اعدام در واحد دو زندان قزلحصار اکنون وارد پانزدهمین روز خود شده است. این اعتراض از نخستین ساعات روز دوشنبه ۲۲ تیرماه ۱۴۰۵ آغاز شد؛ زمانی که شش زندانی محکوم به اعدام در پروندههای مرتبط با جرایم مواد مخدر به سلولهای انفرادی منتقل شدند.
در زندانهای ایران، انتقال زندانی به سلول انفرادی معمولاً بهعنوان مقدمه اجرای حکم اعدام شناخته میشود. همین موضوع سبب شد صدها زندانی محکوم به اعدام در واحد دو با خودداری از دریافت جیره غذایی و برگزاری تحصن، یکی از گستردهترین اعتراضهای جمعی زندانیان محکوم به اعدام در سالهای اخیر را آغاز کنند.
آنچه این اعتراض را از نمونههای مشابه متمایز کرده، تنها شمار بالای شرکتکنندگان نیست، بلکه تداوم آن برای بیش از دو هفته، حمایت خانوادههای زندانیان و بازتاب گسترده آن در رسانهها و میان نهادهای حقوق بشری است. با وجود گذشت پانزده روز از آغاز اعتصاب، تاکنون هیچ گزارش رسمی از گفتوگوی مسئولان زندان با نمایندگان زندانیان یا پذیرش مطالبات آنان منتشر نشده است.
مطالبات زندانیان؛ توقف اعدام و بازنگری در پروندهها
اعتراض زندانیان تنها به انتقال شش زندانی به سلول انفرادی محدود نبوده است.
بخش عمدهای از اعتصابکنندگان خود با حکم اعدام روبهرو هستند و خواسته اصلی آنان توقف اجرای احکام اعدام، بازنگری در پروندههای محکومان و تعیین تکلیف اصلاح قانون مبارزه با مواد مخدر است.
زندانیان معتقدند تا زمانی که وضعیت این پروندهها مشخص نشده و روند اصلاح قانون به نتیجه نرسیده است، اجرای احکام اعدام نباید ادامه یابد.
در جریان این اعتراض، شماری از زندانیان علاوه بر اعتصاب غذا، در اقدامی اعتراضی لبهای خود را دوختهاند؛ اقدامی که بیانگر شدت اعتراض و ناامیدی آنان از بیپاسخ ماندن مطالباتشان عنوان شده است.
با این حال، تاکنون هیچ مقام مسئول درباره خواستههای زندانیان موضعگیری رسمی نکرده و گزارشی از آغاز مذاکرات یا رسیدگی به مطالبات آنان منتشر نشده است.
وخامت وضعیت جسمانی اعتصابکنندگان در زندان قزلحصار
همزمان با ورود اعتصاب غذای جمعی زندانیان واحد دو زندان قزلحصار به پانزدهمین روز، گزارشهای منتشرشده از داخل این زندان از وخامت وضعیت جسمانی شمار قابل توجهی از اعتصابکنندگان حکایت دارد. منابع مطلع میگویند ادامه خودداری از دریافت غذا در طول بیش از دو هفته، سلامت بسیاری از زندانیان را با خطرهای جدی روبهرو کرده است.
بر اساس اطلاعات رسیده، طی روزهای سیزدهم و چهاردهم اعتصاب، علائم ناشی از ضعف جسمانی در میان بسیاری از زندانیان شدت یافته است. کاهش وزن، افت فشار خون، سرگیجه، ضعف شدید، بیحالی و کاهش محسوس توان جسمی از جمله مشکلاتی است که درباره وضعیت اعتصابکنندگان گزارش شده است.
به گفته منابع آگاه، برخی از زندانیان به دلیل ادامه اعتصاب غذا دیگر توان انجام فعالیتهای روزمره را ندارند و شرایط جسمانی آنان نسبت به روزهای نخست اعتصاب بهطور قابل توجهی وخیمتر شده است. این وضعیت در حالی ادامه دارد که نگرانی خانوادههای زندانیان نیز هر روز افزایش مییابد و آنان نسبت به پیامدهای ادامه این اعتصاب هشدار دادهاند.
یکی از زندانیان در توضیح وضعیت حاکم بر واحد دو گفته است که علائم ضعف و کاهش توان جسمی در میان بسیاری از اعتصابکنندگان بهوضوح قابل مشاهده است، اما تاکنون اقدام مؤثری برای بررسی وضعیت سلامت آنان صورت نگرفته است.
بیتوجهی بهداری زندان قزلحصار به وضعیت اعتصابکنندگان
گزارشهای دریافتی همچنین نشان میدهد که مسئولان زندان قزلحصار و بهداری این زندان تاکنون اقدام مؤثری برای رسیدگی به وضعیت سلامت زندانیان اعتصابکننده انجام ندادهاند.
بر اساس این گزارشها، با وجود گذشت پانزده روز از آغاز اعتصاب غذا، هیچ تیم پزشکی برای معاینه گروهی زندانیان به واحد دو اعزام نشده و روند مشخصی برای پایش مستمر وضعیت جسمانی اعتصابکنندگان نیز گزارش نشده است.
زندانیان معترض میگویند علاوه بر نبود رسیدگی پزشکی، هیچیک از مسئولان زندان نیز برای گفتوگو با آنان، شنیدن مطالبات یا بررسی شرایط بند در میان اعتصابکنندگان حاضر نشدهاند. به گفته آنان، سکوت مسئولان در برابر این اعتراض گسترده، نگرانیها درباره وضعیت سلامت زندانیان را بیش از پیش افزایش داده است.
کارشناسان حوزه سلامت نیز همواره هشدار دادهاند که اعتصاب غذای طولانیمدت، بدون نظارت پزشکی مستمر، میتواند خطر بروز عوارض جبرانناپذیر از جمله اختلالات قلبی، آسیب به اندامهای حیاتی، افت شدید فشار خون و حتی مرگ را افزایش دهد. از این رو، رسیدگی پزشکی به وضعیت اعتصابکنندگان، صرفنظر از ماهیت اعتراضی اقدام آنان، از وظایف اولیه مسئولان زندان به شمار میرود.
نگرانی خانوادهها از ادامه اعتصاب و سرنوشت زندانیان
با ادامه اعتصاب غذا و انتشار گزارشهای مربوط به وخامت وضعیت جسمانی زندانیان، نگرانی خانوادههای آنان نیز افزایش یافته است.
منابع نزدیک به خانوادهها میگویند آنان خواستار رسیدگی فوری پزشکی به وضعیت اعتصابکنندگان، آغاز گفتوگو میان مسئولان و نمایندگان زندانیان و بررسی مطالبات مطرحشده هستند.
همچنین ادامه انتقال زندانیان از واحد دو، این نگرانی را ایجاد کرده است که با باقی ماندن تنها محکومان به اعدام در این بند، فشارهای امنیتی و محدودیتهای بیشتری بر آنان اعمال شود.
در حالی که تاکنون هیچ مقام مسئول درباره علت انتقال گسترده زندانیان یا برنامههای مدیریت زندان برای واحد دو توضیحی ارائه نکرده است، خانوادهها خواستار شفافسازی درباره وضعیت زندانیان و تضمین حفظ سلامت آنان شدهاند.
پانزدهمین روز اعتراض؛ مطالبات همچنان بیپاسخ مانده است
اعتصاب غذای زندانیان محکوم به اعدام در زندان قزلحصار اکنون به یکی از گستردهترین اعتراضهای جمعی سالهای اخیر در زندانهای ایران تبدیل شده است. مشارکت حدود ۱۵۰۰ زندانی، ادامه اعتصاب برای پانزده روز متوالی، وخامت وضعیت جسمانی اعتصابکنندگان، انتقال گسترده زندانیان از واحد دو و ادامه بیپاسخ ماندن مطالبات، ابعاد این اعتراض را بیش از پیش برجسته کرده است.
با وجود گذشت بیش از دو هفته از آغاز اعتصاب، نهتنها گزارشی از پذیرش مطالبات زندانیان منتشر نشده، بلکه روند انتقال زندانیان از واحد دو نیز ادامه یافته است. در همین حال، گزارشهای منتشرشده از داخل زندان نشان میدهد که وضعیت جسمانی بسیاری از اعتصابکنندگان رو به وخامت است و نگرانی درباره سلامت و جان آنان هر روز افزایش مییابد.
در شرایطی که خانوادهها و نهادهای حقوق بشری خواستار رسیدگی فوری به وضعیت زندانیان و توقف اجرای احکام اعدام شدهاند، ادامه این وضعیت میتواند پیامدهای جبرانناپذیری برای سلامت اعتصابکنندگان به همراه داشته باشد. از این رو، درخواست برای رسیدگی فوری پزشکی، آغاز گفتوگو با زندانیان و بررسی مطالبات آنان، همچنان بهعنوان مهمترین خواستههای مطرحشده در ارتباط با این اعتراض گسترده باقی مانده است.
گزارشها و اخبار مرتبط با نقض حقوق بشر در ایران
- لیست و مشخصات کامل زندانیان سیاسی اعدام شده از سال ۱۴۰۰ تا کنون
- فهرست جامع زندانیان محکوم به اعدام – زندانیان سیاسی و بازداشتشدگان اعتراضات ۱۴۰۴
- آرشیو قضات مرگ ـ قضات صادر کننده احکام اعدام در ایران
- آخرین خبرهای بازداشت شدگان اعتراضات
- جهان بداند در ایران چه گذشت! فیلمهای تکاندهنده + فیلمهای افزوده جدید از کشتار اعتراضات سراسری ۱۴۰۴
- میدان شهدای اصفهان؛ ۱۶ متهم، اتهام محاربه و انجام شکنجه؛ آنچه از یکی از مهمترین پروندههای اعتراضات ۱۴۰۴ میدانیم
- مهدی خانکی اعدام شد؛ اجرای حکم بازداشتشده اعتراضات سراسری دیماه ۱۴۰۴ پس از کمتر از پنج ماه
- زندان قزلحصار؛ چهاردهمین روز اعتصاب غذا و انتقال ۲۴۰ زندانی از واحد ۲ + فیلم و عکسها
بررسی حقوقی پرونده بر اساس قوانین داخلی
قوانین دیکتاتوری حاکم بر ایران در سالهای گذشته بارها به دلیل مغایرت با موازین دادرسی عادلانه، ابهام در رسیدگی به پروندههای امنیتی و استفاده گسترده از مجازات اعدام مورد انتقاد حقوقدانان و نهادهای حقوق بشری قرار گرفته است. در خصوص اعتصاب غذای زندانیان زندان قزلحصار نیز گزارشهای منتشرشده درباره وضعیت اعتصابکنندگان، عدم رسیدگی پزشکی، انتقال گسترده زندانیان و تداوم اجرای احکام اعدام، پرسشهای جدی درباره رعایت قوانین داخلی و حقوق قانونی زندانیان ایجاد کرده است.
ابهامات حقوقی
بر اساس گزارشهای منتشرشده، زندانیان واحد دو زندان قزلحصار در اعتراض به انتقال زندانیان به سلولهای انفرادی، ادامه اجرای احکام اعدام و بیپاسخ ماندن مطالبات خود دست به اعتصاب غذا زدهاند. همزمان گزارشهایی از وخامت وضعیت جسمانی اعتصابکنندگان، نبود رسیدگی پزشکی مؤثر و ادامه انتقال زندانیان به سایر بخشهای زندان منتشر شده است.
در چنین شرایطی، مسئولان زندان مکلف هستند صرفنظر از علت اعتصاب، سلامت زندانیان را حفظ کرده و خدمات درمانی لازم را در اختیار آنان قرار دهند. همچنین هرگونه تغییر در وضعیت نگهداری زندانیان باید مطابق مقررات سازمان زندانها و با رعایت حقوق قانونی آنان انجام شود.
مواد قانونی مرتبط
بررسی این موضوع از منظر قوانین داخلی، چند اصل و مقرره مهم را یادآور میشود:
- اصل ۲۲ قانون اساسی مقرر میکند حیثیت، جان، حقوق، مسکن و شغل اشخاص از تعرض مصون است، مگر در مواردی که قانون تجویز کرده باشد.
- اصل ۳۹ قانون اساسی هرگونه هتک حرمت و حیثیت افراد بازداشتشده، زندانی یا محکوم را ممنوع اعلام کرده است.
- قانون آیین دادرسی کیفری بر رعایت حقوق متهمان و محکومان و حفظ کرامت انسانی آنان در تمامی مراحل رسیدگی و اجرای حکم تأکید دارد.
- آییننامه اجرایی سازمان زندانها و اقدامات تأمینی و تربیتی کشور مسئولان زندان را موظف به تأمین خدمات درمانی، مراقبت پزشکی و حفظ سلامت زندانیان کرده و بر لزوم دسترسی زندانیان به امکانات بهداشتی و درمانی تأکید دارد.
موارد نقض قانون
با توجه به گزارشهای منتشرشده درباره وضعیت زندانیان واحد دو زندان قزلحصار، موارد زیر از جمله مهمترین نگرانیهای حقوقی مطرحشده است:
- گزارشهای متعدد درباره عدم رسیدگی مؤثر پزشکی به اعتصابکنندگان؛
- ادامه اعتصاب غذا با وجود وخامت وضعیت جسمانی شمار زیادی از زندانیان؛
- نبود گفتوگوی رسمی با زندانیان و بیپاسخ ماندن مطالبات آنان؛
- انتقال گسترده زندانیان از واحد دو و ایجاد ابهام درباره هدف از تغییر ترکیب جمعیتی این بند؛
- ادامه اجرای احکام اعدام در شرایطی که اعتراض زندانیان بر توقف این احکام متمرکز است.
نقض حقوق بشر در رابطه با زندان قزلحصار
گزارشهای منتشرشده درباره پانزدهمین روز اعتصاب غذای زندانیان زندان قزلحصار نگرانیهای جدی درباره رعایت استانداردهای بینالمللی حقوق بشر را افزایش داده است. ادامه اعتصاب غذا، وخامت وضعیت جسمانی زندانیان، گزارشهای مربوط به نبود رسیدگی پزشکی مؤثر و نگرانی از ادامه اجرای احکام اعدام، از جمله موضوعاتی است که با تعهدات بینالمللی حکومت در زمینه حفظ حق حیات، کرامت انسانی و سلامت زندانیان ارتباط مستقیم دارد.
بر اساس استانداردهای بینالمللی، مسئولان زندان موظفاند حتی در شرایط اعتصاب غذا، وضعیت سلامت زندانیان را بهطور مستمر پایش کرده، خدمات درمانی مناسب ارائه دهند و از هر اقدامی که سلامت یا جان آنان را در معرض خطر قرار دهد، جلوگیری کنند. همچنین گفتوگو با زندانیان و تلاش برای حل مسالمتآمیز اعتراضها، از جمله اقداماتی است که مورد تأکید نهادهای حقوق بشری قرار دارد.
مواد حقوق بشری مرتبط
- ماده ۳ اعلامیه جهانی حقوق بشر: هر انسانی حق زندگی، آزادی و امنیت شخصی دارد.
- ماده ۵ اعلامیه جهانی حقوق بشر: هیچکس نباید تحت شکنجه یا رفتار یا مجازات ظالمانه، غیرانسانی یا تحقیرآمیز قرار گیرد.
- ماده ۶ میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی: حق ذاتی حیات را برای همه انسانها به رسمیت میشناسد و دولتها را موظف به حمایت از این حق میکند.
- ماده ۱۰ میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی: با تمامی افراد محروم از آزادی باید با انسانیت و احترام به کرامت ذاتی آنان رفتار شود.
- قواعد حداقل استاندارد سازمان ملل برای رفتار با زندانیان (قواعد نلسون ماندلا) بر دسترسی زندانیان به خدمات درمانی مستقل، مراقبت پزشکی مستمر، حفظ کرامت انسانی و ممنوعیت هرگونه رفتار تحقیرآمیز یا غیرانسانی تأکید دارد.
ادامه اعتصاب غذای گسترده در زندان قزلحصار، در کنار گزارشهای منتشرشده درباره وخامت وضعیت جسمانی زندانیان و بیپاسخ ماندن مطالبات آنان، ضرورت توجه فوری نهادهای مسئول به وضعیت سلامت اعتصابکنندگان را بیش از پیش برجسته کرده است. همزمان، نهادهای حقوق بشری خواستار توقف اجرای احکام اعدام، رسیدگی پزشکی فوری به زندانیان، گفتوگوی مؤثر با نمایندگان اعتصابکنندگان و رعایت کامل حقوق قانونی و انسانی تمامی زندانیان شدهاند.
کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک