میثم و مجتبی ویسی، دو برادر کُرد یارسان و از فعالان فرهنگی، بامداد ۷ خرداد ۱۴۰۵ در جریان عملیات نیروهای اطلاعات سپاه در استان کرمانشاه کشته شدند. منابع محلی میگویند این دو برادر پس از اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ تحت تعقیب نیروهای امنیتی قرار داشتند و ماهها در بیم بازداشت زندگی میکردند
کانون حقوق بشر ایران، جمعه ۸ خردادماه ۱۴۰۵ – میثم و مجتبی ویسی ، دو برادر از پیروان آیین یارسان، بامداد پنجشنبه ۷ خردادماه ۱۴۰۵ در جریان حمله نیروهای اطلاعات سپاه پاسداران به محل اختفای آنان در روستای قلعه کهوش جان باختند. بر اساس گزارشهای منتشرشده، این دو برادر که پس از اعتراضات سراسری دیماه ۱۴۰۴ تحت تعقیب نیروهای امنیتی قرار داشتند، هدف شلیک مستقیم قرار گرفتند. منابع حقوق بشری میگویند پس از کشته شدن میثم و مجتبی ویسی، پیکرهای آنان توسط نیروهای سپاه منتقل شده و تاکنون به خانواده تحویل داده نشده است.
مجتبی ویسی و میثم ویسی که بودند؟
میثم و مجتبی ویسی از چهرههای شناختهشده جامعه یارسان در استان کرمانشاه بودند. این دو برادر در فعالیتهای فرهنگی و اجتماعی منطقه نقش فعالی داشتند و از مؤسسان کتابخانه شهرک درهدریژ (درهدراز) کرمانشاه به شمار میرفتند.
نزدیکان خانواده میگویند میثم و مجتبی ویسی سالها در حوزه فعالیتهای فرهنگی و اجتماعی حضور داشتند و در میان جوانان منطقه از جایگاه ویژهای برخوردار بودند.
مجتبی ویسی علاوه بر فعالیتهای فرهنگی، از کشتیگیران شناختهشده استان کرمانشاه بود و در رشتههای هنری از جمله نوازندگی و نقاشی نیز فعالیت داشت. میثم ویسی نیز در کنار برادرش در برنامههای فرهنگی و مدنی منطقه مشارکت میکرد. این دو برادر هر دو متأهل بودند و هر یک دارای یک فرزند خردسال بودند.
عملیات نیروهای اطلاعات سپاه چگونه به کشته شدن این دو برادر انجامید؟
بر اساس اطلاعات منتشرشده، میثم و مجتبی ویسی از زمان اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ تحت تعقیب نیروهای امنیتی قرار داشتند. یک منبع مطلع گفته است که این دو برادر برای جلوگیری از بازداشت، در روستای قلعه کهوش از توابع شهرستان دالاهو مخفی شده بودند. پس از شناسایی محل حضور آنان توسط نیروهای اطلاعات سپاه، عملیات گستردهای علیه محل اقامتشان انجام شد.
به گفته این منبع، نیروهای سپاه روستا و منزلی را که مجتبی ویسی و میثم ویسی در آن حضور داشتند هدف قرار دادند و در جریان این عملیات هر دو کشته شدند.
تاکنون هیچ توضیح رسمی درباره جزئیات عملیات، نحوه درگیری احتمالی یا دلایل استفاده از نیروی مرگبار منتشر نشده است.
چرا کشته شدن میثم و مجتبی ویسی با پرسشهای جدی همراه است؟
فعالان حقوق بشر میگویند مهمترین پرسش در این پرونده آن است که چرا نیروهای امنیتی به جای بازداشت این دو برادر، از شلیک مستقیم و نیروی مرگبار استفاده کردهاند. به گفته این فعالان، میثم و مجتبی ویسی ماهها تحت تعقیب بودهاند و اگر هدف اصلی نیروهای امنیتی بازداشت آنان بوده است، مقامهای مسئول باید درباره ضرورت استفاده از خشونت مرگبار توضیح دهند.
ابهام دیگر به سرنوشت پیکرهای این دو برادر مربوط میشود. منابع محلی گزارش دادهاند که پس از کشته شدن میثم و مجتبی ویسی ، نیروهای سپاه پیکرهای آنان را منتقل کرده و تاکنون از تحویل آنها به خانواده خودداری کردهاند. این وضعیت نگرانیها را درباره تلاش برای پنهان نگه داشتن جزئیات این پرونده افزایش داده است.
جامعه یارسان درباره این رویداد چه میگوید؟
یکی از فعالان جامعه یارسان در گفتوگو با منابع حقوق بشری اعلام کرده است که پس از اعتراضات دیماه ۱۴۰۴، فشارهای امنیتی در مناطق یارساننشین به شکل چشمگیری افزایش یافته است.
به گفته او، بهویژه در منطقه درهدریژ کرمانشاه که بخش زیادی از ساکنان آن پیرو آیین یارسان هستند، روند گستردهای از احضار، بازداشت و برخوردهای امنیتی آغاز شده است.
این فعال مدنی معتقد است هدف از این اقدامات، ایجاد فضای رعب و مرعوب کردن جامعه محلی و فعالان فرهنگی و اجتماعی بوده است. او هشدار داده است که چنین فضایی میتواند زمینهساز برخوردهای خشونتآمیز و حتی حذف فیزیکی افراد تحت تعقیب شود.
گزارشها و اخبار مرتبط با نقض حقوق بشر در ایران
- لیست و مشخصات کامل زندانیان سیاسی اعدام شده از سال ۱۴۰۰ تا کنون
متن کامل اعلامیه جهانی حقوق بشر - فهرست جامع زندانیان محکوم به اعدام – زندانیان سیاسی و بازداشتشدگان اعتراضات ۱۴۰۴
- آرشیو قضات مرگ ـ قضات صادر کننده احکام اعدام در ایران
آخرین خبرهای بازداشت شدگان اعتراضات - جهان بداند در ایران چه گذشت! فیلمهای تکاندهنده + فیلمهای افزوده جدید از کشتار اعتراضات سراسری ۱۴۰۴
- اولین ویدئوی ۳ بعدی بند ۲۰۹ زندان اوین؛ قسمت اول: ساختمان و ساختار بندها
- پرونده شهرک اکباتان؛ صدور حکم اعدام برای چهار متهم در دادگاه انقلاب تهران
- اعدام زندانی سیاسی عباس اکبری؛ پس از دادرسی غیرشفاف
سابقه بازداشت مجتبی ویسی چه بود؟
مجتبی ویسی پیش از این نیز بارها توسط نهادهای امنیتی احضار شده بود.
آخرین بازداشت او در تاریخ ۱۵ اسفندماه ۱۴۰۳ صورت گرفت؛ زمانی که نیروهای امنیتی بدون ارائه حکم قضایی و با توسل به خشونت، وی را در پارک شیرین کرمانشاه بازداشت کردند. بر اساس گزارشها، هنگام بازداشت، دختر خردسال مجتبی ویسی همراه او بود و نیروهای امنیتی پس از بازداشت پدر، کودک را در محل رها کردند.
منابع نزدیک به خانواده گفتهاند که دلیل بازداشت او مشارکت در برنامهریزی برای برگزاری مراسم نوروز در کرمانشاه عنوان شده بود. مجتبی ویسی پس از حدود سه هفته بازداشت و با تودیع وثیقه ۷۰۰ میلیون تومانی در ۹ فروردین ۱۴۰۴ به صورت موقت آزاد شد.
مجتبی ویسی در دوران بازداشت با چه شرایطی روبهرو بود؟
بر اساس اطلاعات منتشرشده، مجتبی ویسی در دوران بازداشت در بازداشتگاه اداره اطلاعات کرمانشاه تحت بازجویی قرار داشت. منابع حقوق بشری میگویند او در طول بازداشت از دسترسی به وکیل انتخابی و ملاقات با خانواده محروم بوده است. وی پس از پایان بازجوییها به زندان دیزلآباد کرمانشاه منتقل شد.
فعالان حقوق بشر تأکید میکنند که محروم کردن بازداشتشدگان از دسترسی به وکیل و ارتباط با خانواده، از مصادیق نقض اصول دادرسی عادلانه است.
نقض حقوق بشر؛ استفاده از نیروی مرگبار و محرومیت از حقوق قانونی
کشته شدن میثم و مجتبی ویسی نگرانیهای گستردهای درباره رعایت حقوق بنیادین شهروندان و عملکرد نیروهای امنیتی ایجاد کرده است.
مواد نقضشده:
نقض حق حیات – ماده ۳ اعلامیه جهانی حقوق بشر:
استفاده از شلیک مستقیم و نیروی مرگبار علیه افرادی که هدف تعقیب و بازداشت بودهاند، بدون ارائه توضیح شفاف درباره ضرورت این اقدام، نگرانیهای جدی درباره نقض حق حیات ایجاد کرده است.
نقض حق آزادی و امنیت فردی – ماده ۹ اعلامیه جهانی حقوق بشر:
تعقیب امنیتی طولانیمدت و بازداشتهای بدون حکم قضایی ناقض حق آزادی و امنیت فردی است.
نقض حق دادرسی عادلانه – ماده ۱۰ اعلامیه جهانی حقوق بشر:
محرومیت مجتبی ویسی از دسترسی به وکیل و ملاقات با خانواده در دوران بازداشت، اصول دادرسی عادلانه را نقض میکند.
نقض حقوق خانواده – ماده ۱۲ اعلامیه جهانی حقوق بشر:
خودداری از تحویل پیکر مجتبی ویسی و میثم ویسی به خانوادههای آنان و عدم ارائه اطلاعات شفاف درباره سرنوشت اجساد، ناقض حقوق بنیادین خانوادهها محسوب میشود.
کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک
Discussion about this post