رضا رسایی؛ اعدام ۱۶ مرداد ۱۴۰۳ | زندان دیزل‌آباد کرمانشاه

زندانی سیاسی رضا رسایی، اعدام در ۱۶ مردادماه ۱۴۰۳ در زندان دیزل‌آباد کرمانشاه

نام و نام خانوادگی: رضا رسایی

محل تولد: صحنه

ساکن: صحنه

تاریخ تولد:

تاریخ آخرین بازداشت: ۳ آذرماه ۱۴۰۱

اتهامات: محاربه، قتل رئیس اطلاعات سپاه صحنه

محل زندان: دیزل‌آباد کرمانشاه

محکومیت:‌ اعدام

تاریخ اعدام: ۱۶ مرداد ۱۴۰۳

حکم اعدام رضا رسایی

بامداد سه‌شنبه ۱۶ مردادماه ۱۴۰۳، حکم اعدام زندانی سیاسی رضا رسایی در زندان دیزل‌آباد کرمانشاه به اجرا درآمد؛ حکمی که به گفته منابع حقوق بشری تحت فشار نهادهای امنیتی و وزارت اطلاعات اجرا شد.

پیش از اجرای حکم، پرونده رضا رسایی مراحل مختلف قضایی را طی کرده بود. شعبه دوم دادگاه کیفری یک استان کرمانشاه او را به اتهام «مباشرت در قتل عمد» به اعدام محکوم کرده بود و این حکم در ۱۵ مهرماه ۱۴۰۲ به وکلای مدافع او ابلاغ شد.

در ادامه، شعبه هفدهم دیوان عالی کشور در ۱۰ دی‌ماه ۱۴۰۲ حکم اعدام را تایید و پرونده را به اجرای احکام دادگاه کیفری کرمانشاه ارجاع داد. همچنین در روزهای منتهی به اول بهمن‌ماه ۱۴۰۲، درخواست اعاده دادرسی او نیز از سوی دیوان عالی کشور رد شد.

این در حالی بود که خانواده نادر بیرامی، رئیس اطلاعات سپاه صحنه، بارها اعلام کرده بودند که خواهان قصاص نیستند و اطمینانی ندارند که رضا رسایی عامل قتل باشد. آنان تاکید کرده بودند که تصمیم‌گیری اصلی درباره پرونده در اختیار نهادهای امنیتی و اطلاعات سپاه قرار دارد.

علت بازداشت رضا رسایی پس از مراسم سالگرد سید خلیل عالی‌نژاد چه بود؟

رضا رسایی، شهروند ۳۴ ساله اهل شهرستان صحنه در استان کرمانشاه و از پیروان آیین یارسان، در روز جمعه ۳ آذرماه ۱۴۰۱ در شهرستان کرج بازداشت شد.

بازداشت او پس از برگزاری مراسم سالگرد سید خلیل عالی‌نژاد صورت گرفت؛ هنرمند و نوازنده شناخته‌شده یارسان که در سال ۱۴۰۰ به شکل مشکوکی کشته شده بود. مراسم بزرگداشت او در آبان‌ماه ۱۴۰۱ به تجمعی اعتراضی علیه حاکمیت تبدیل شد و با حضور گسترده نیروهای امنیتی و سرکوب معترضان همراه بود.

نادر بیرامی، رئیس اطلاعات سپاه شهرستان صحنه، از جمله مقام‌هایی بود که شخصا در سرکوب معترضان حاضر در این مراسم نقش داشت. پس از کشته‌شدن او، نیروهای امنیتی موج گسترده‌ای از بازداشت‌ها را آغاز کردند و رضا رسایی یکی از بازداشت‌شدگان اصلی این پرونده بود.

شکنجه و اعترافات اجباری در دوران بازداشت رضا رسایی به چه اندازه بود؟

بر اساس گزارش‌های منتشرشده، رضا رسایی پس از بازداشت ابتدا به بازداشتگاه اطلاعات کرمانشاه منتقل شد و پس از پایان بازجویی‌ها به زندان دیزل‌آباد انتقال یافت.

اما مدتی بعد، او به همراه تعدادی دیگر از بازداشت‌شدگان مراسم سالگرد سید خلیل عالی‌نژاد، به مدت ۲۱ روز به بازداشتگاه اداره آگاهی کرمانشاه منتقل شد؛ جایی که به گفته خودش تحت شدیدترین فشارها و شکنجه‌ها قرار گرفت.

رضا رسایی در جلسات دادگاه بارها اعلام کرده بود که در دوران بازداشت شکنجه شده و حتی تحت تهدید به تجاوز قرار داشته است. او تاکید کرده بود که اعترافاتش تحت فشار و اجبار اخذ شده و واقعی نیست.

با وجود این اظهارات، قاضی پرونده بخش مهمی از حکم اعدام را بر پایه همین اعترافات دوران بازجویی صادر کرد. فعالان حقوق بشر می‌گویند استناد به اعترافات اجباری در پرونده‌های سیاسی و امنیتی، یکی از الگوهای رایج در پرونده‌های امنیتی است.

نقش نهادهای امنیتی در پرونده رضا رسایی چه بود؟

منابع حقوق بشری و نزدیکان رضا رسایی بارها اعلام کرده بودند که روند رسیدگی به پرونده او تحت تاثیر مستقیم نهادهای امنیتی قرار داشته است.

خانواده مقتول نیز تاکید کرده بودند که رضایت آنان تاثیری در توقف اجرای حکم ندارد و برای تغییر وضعیت پرونده باید با مقام‌های اطلاعات سپاه گفت‌وگو شود. این اظهارات بار دیگر نگرانی‌ها درباره نفوذ نهادهای امنیتی در روند رسیدگی قضایی به پرونده‌های سیاسی را افزایش داد.

فعالان حقوق بشر می‌گویند در بسیاری از پرونده‌های امنیتی، تصمیم‌گیری‌های اصلی خارج از روند عادی قضایی انجام می‌شود و دادگاه‌ها عملا در هماهنگی با نهادهای امنیتی عمل می‌کنند.

فشار مستمر بر پیروان آیین یارسان چگونه است؟

رضا رسایی از اقلیت مذهبی یارسان بود؛ اقلیتی که طی دهه‌های گذشته بارها هدف فشار، تبعیض و بازداشت‌های امنیتی قرار گرفته‌اند.

فعالان حقوق بشر می‌گویند پیروان آیین یارسان در بسیاری از مناطق ایران با محدودیت‌های مذهبی، فشارهای امنیتی و تبعیض ساختاری مواجه هستند. آنان معتقدند که پرونده رضا رسایی نیز در بستری از فشار مستمر بر جامعه یارسان شکل گرفته است.

اعدام رضا رسایی واکنش گسترده نهادهای حقوق بشری و فعالان مدنی را در پی داشت. بسیاری از آنان تاکید کردند که روند رسیدگی به پرونده او با نقض جدی اصول دادرسی عادلانه همراه بوده و ادعاهای مربوط به شکنجه و اعترافات اجباری هرگز به‌طور مستقل بررسی نشده است.