خطر اعدام گلی کوهکن؛ زندانی زن بلوچ، قربانی کودک‌همسری و خشونت خانگی در زندان گرگان

پرونده گلی کوهکن نمادی از پیوند عمیق میان فقر، تبعیض جنسیتی و کودک‌همسری در مناطق محروم ایران است. ازدواج‌های اجباری در سنین پایین، به‌ویژه در میان دختران بلوچ، پیامدهای فاجعه‌باری برای آنها به همراه دارد

کانون حقوق بشر ایران، چهارشنبه ۱۴ آبان‌ماه ۱۴۰۴ – گلی کوهکن، زن بلوچ ۲۵ ساله و از قربانیان ازدواج اجباری، بیش از هفت سال است که در زندان امیرآباد گرگان محبوس است و در صورت ناتوانی در پرداخت ده میلیارد تومان دیه تا پایان آذرماه، با خطر اجرای حکم اعدام روبه‌روست.

قربانی فقر، تبعیض و کودک‌همسری

گلی کوهکن، متولد فروردین ۱۳۷۹ از طایفه شیخ‌حسینی در استان گلستان، از ۱۲ سالگی به ازدواج اجباری پسرخاله‌اش درآمد؛ ازدواجی که سرآغاز سال‌ها خشونت جسمی، روانی و فقر شدید برای او بود. در خرداد ۱۳۹۷، هنگامی که تنها ۱۸ سال داشت، در پی درگیری خانوادگی منجر به مرگ همسرش، بازداشت شد و دادگاه او را به اتهام «مشارکت در قتل» به قصاص محکوم کرد.
در حالی‌که شواهد نشان می‌دهد عامل اصلی قتل شخص دیگری بوده است، گلی برای حفظ جان دیگران مسئولیت حادثه را بر عهده گرفت. اکنون او مادر پسری ۱۱ ساله به نام یوسف است که سرپرستی‌اش در اختیار خانواده همسر مقتول قرار دارد.

هفت سال حبس در انتظار مرگ

این زن جوان بدون شناسنامه و بدون حمایت خانوادگی، بیش از هفت سال است که در زندان امیرآباد گرگان به‌سر می‌برد. با وجود فشارهای روحی و جسمی، گلی کوهکن توانسته در دوران زندان سواد بیاموزد و مهارت‌هایی چون قالیبافی، چرم‌دوزی و معرق را فراگیرد. مسئولان زندان او را به عنوان یکی از «زندانیان نمونه» معرفی کرده‌اند.
با این حال، حکم اعدام او همچنان پابرجاست و خانواده مقتول اعلام کرده‌اند در صورت پرداخت ۱۰ میلیارد تومان خون‌بها و ترک همیشگی شهر گرگان، حاضر به گذشت هستند. این مبلغ سنگین در شرایط فقر و بی‌پناهی، عملاً حکمی معادل مرگ برای زنی است که قربانی ساختارهای ناعادلانه اجتماعی و تبعیض‌های چندلایه شده است.

فقر و ساختارهای مردسالار؛ ریشه چرخه خشونت

پرونده گلی کوهکن نمادی از پیوند عمیق میان فقر، تبعیض جنسیتی و کودک‌همسری در مناطق محروم ایران است. ازدواج‌های اجباری در سنین پایین، به‌ویژه در میان دختران بلوچ، پیامدهای فاجعه‌باری دارد: از ترک تحصیل و محرومیت از استقلال فردی گرفته تا تداوم چرخه خشونت خانگی و جرم‌های ناشی از دفاع از بقا.
گلی، مانند هزاران زن دیگر، نه مجرم بلکه قربانی نظامی است که حق تصمیم‌گیری درباره بدن، زندگی و آینده را از زنان سلب کرده است.

• انتقال تنبیهی یوسف سیگاری، زندانی سیاسی، به بیمارستان روانپزشکی رازی در پی اعتراض به شرایط زندان اوین
• وضعیت وخیم آیدا نجف لو، پس از شکستگی ستون فقرات؛ ممانعت از درمان به دستور مقامات زندان اوین

تلاش برای لغو حکم اعدام و سکوت مسئولان

در حالی‌که فعالان حقوق زنان و مدافعان لغو مجازات اعدام بارها خواستار توقف اجرای حکم گلی کوهکن شده‌اند، نهادهای قضایی و دولتی تاکنون واکنشی نشان نداده‌اند. خانواده‌اش نیز به‌دلیل فقر و فشارهای اجتماعی از او فاصله گرفته‌اند. تنها امید گلی، حمایت افکار عمومی و تلاش نهادهای مدنی برای جمع‌آوری مبلغ دیه است تا بتواند از چوبه دار بگریزد و زندگی تازه‌ای آغاز کند.

نقض حقوق بشر در پرونده گلی کوهکن

پرونده گلی کوهکن نشان‌دهنده نقض فاحش حق حیات و کرامت انسانی است. ازدواج اجباری در کودکی، خشونت خانگی مداوم و بی‌توجهی به وضعیت او در زندان، همگی نمونه‌هایی از رفتار غیرانسانی و نقض تعهدات جهانی در قبال زنان و کودکان به شمار می‌روند. اجرای حکم اعدام برای زنی که قربانی ساختار تبعیض و فقر است، نقض آشکار اصول بنیادین حقوق بشر است.

مواد نقض‌شده:

• ماده ۳ اعلامیه جهانی حقوق بشر: حق حیات، آزادی و امنیت فردی
• ماده ۵: ممنوعیت شکنجه و رفتار ظالمانه یا تحقیرآمیز
• ماده ۲۵: حق برخورداری از سطح زندگی کافی برای سلامت و رفاه
• ماده ۱۶(۲): ممنوعیت ازدواج اجباری بدون رضایت کامل طرفین

کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک