تجربه بهبهان نشان می‌دهد افشای واقعیت‌ها و ثبت دقیق رویدادها، بخشی جدایی‌ناپذیر از مقابله با سرکوب در اعتراضات سراسری است. آنچه در بهبهان جریان داشت، نه یک رویداد مقطعی، بلکه بخشی از حافظه جمعی خواهد بود
کانون حقوق بشر ایران، سه‌شنبه ۱۴ بهمن‌ماه ۱۴۰۴ – اعتراضات سراسری در شهر بهبهان یکی از برجسته‌ترین نمونه‌های خیزش مردمی در جنوب کشور به شمار می‌رود. بهبهان در این روزها به صحنه‌ای از مقاومت شهری، حضور گسترده جوانان و نقش پیشگام زنان تبدیل شد؛ شهری که در آن اعتراضات سراسری تنها به یک نقطه محدود نماند و تقریباً تمام محلات بهبهان را دربر گرفت. گزارش‌های میدانی از بهبهان نشان می‌دهد که هم‌زمان با تشدید اعتراضات سراسری، سرکوب، بازداشت و خشونت نیز به‌شدت افزایش یافت. فضای امنیتی سنگین، قطع ارتباط خانواده‌ها با بازداشت‌شدگان و پنهان‌ماندن اسامی، بخشی از واقعیت این روزهای بهبهان است. آنچه در بهبهان رخ داد، تصویری فشرده از الگوی سرکوب در اعتراضات سراسری بود؛ الگویی که با شلیک مستقیم، استفاده از سلاح ساچمه‌ای و اعمال فشار سیستماتیک بر خانواده‌ها همراه شد. این گزارش، روایت میدانی آن شب‌ها در بهبهان است.
فضای امنیتی و موج گسترده بازداشت‌ها در بهبهان
پس از سرکوب خونین اعتراضات سراسری در شهر بهبهان، در میان مردم از بازداشت بیش از چهارصد نفر سخن گفته می‌شود. شمار زیادی از این افراد در روزهای ابتدایی اعتراضات دستگیر شده‌اند. فضای خفقان در بهبهان بسیار سنگین گزارش می‌شود و تا زمان تنظیم این گزارش، هیچ‌یک از اسامی بازداشت‌شدگان به بیرون درز نکرده است. فشار بر خانواده‌ها به‌گونه‌ای بوده که امکان اطلاع‌رسانی مستقل عملاً از میان رفته است.
مجروحان، آسیب‌های چشمی و درمان‌های پنهانی
بر اساس روایت‌های محلی، نزدیک به سی نفر دچار آسیب شدید چشمی شده‌اند و بیش از صد نفر نیز با سلاح ساچمه‌ای مجروح شده‌اند. بسیاری از مجروحان بهبهان، به‌دلیل ترس از بازداشت، در منازل خود تحت درمان قرار گرفته‌اند. مشاهده مستقیم تصاویر برخی از این مجروحان، از شدت خشونت به‌کاررفته در سرکوب حکایت دارد.
میدان پرستار و شلیک مستقیم به معترضان
در میدان پرستار بهبهان، معروف به فلکه بیمارستان، یک جوان و یک زن با تیر جنگی هدف قرار گرفتند. آن‌ها بلافاصله توسط مردم از محل خارج شدند. اعتراضات شب ۱۸ دی‌ماه در بهبهان به بیش از پانزده منطقه شهر گسترش یافت. جمعیت‌ها در تمامی این مناطق گسترده و چشمگیر بودند و حضور مردم در سطح شهر به‌وضوح دیده می‌شد.
- فراخوان برای شناسایی یکی از قاتلین معترضان در سرکوب اعتراضات سراسری شیراز + فیلم
- شیراز – فیلم بازداشت و سربه نیست‌کردن دختر معترض در اعتراضات سراسری ۱۴۰۴
- اسامی و مشخصات جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴؛ به روز شده در ۴ بهمن ۱۴۰۴
- جهان بداند در ایران چه گذشت! فیلم‌های تکان‌دهنده + فیلم‌های افزوده جدید از کشتار اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ به روز
- موج دستگیری‌ها در شیراز پس از اعتراضات سراسری ۱۴۰۴؛ بازداشت‌های محله‌محور و شکنجه در بازداشتگاه سروش
- انتشار اسامی و مشخصات ۴۰۰ تن دیگر از جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴؛ قطعه‌ای از واقعیت تلخ یک جنایت حکومتی
- فیلم و شهادت‌های میدانی از کشتار برنامه‌ریزی‌شده ۱۸ و ۱۹ دی اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ در بابل
نقش محوری جوانان و پیشگامی زنان
در بهبهان، میدان‌داری، شعاردهی و اداره صحنه‌های اعتراض به‌طور کامل توسط جوانان انجام می‌شد. گروه‌هایی مسئول از کار انداختن دوربین‌های نظارتی بودند و برخی دیگر هدایت شعارها و جهت‌دهی حرکت‌ها را بر عهده داشتند. زنان و دختران بهبهان در صفوف جلو حضور داشتند و نقش تعیین‌کننده‌ای در پیشبرد اعتراضات ایفا کردند.
کانون‌های اصلی تجمع و درگیری در شهر
در فلکه بانک ملی، فلکه شیراز و فلکه محسنی بهبهان، که در سال‌های گذشته نیز محل اعتراض بوده‌اند، تجمع‌های گسترده با جمعیت زیاد شکل گرفت. در این مناطق، درگیری میان مردم و نیروهای سرکوب گزارش شده است. به گفته برخی شاهدان، شدت درگیری‌ها بالا بوده و ساختار حاکم برای حفظ روحیه نیروهای خود، درباره تلفات سکوت اختیار کرده است.
حرکت‌های جمعی و شعارهای خیابانی
در فلکه جوانمردی، مرکز شهر بهبهان، فضای انقلابی حاکم بود. یکی از صحنه‌های شاخص آن شب، حرکت جمعیتی حدود سیصد نفره به‌سمت چهارراه مراحل بود. هم‌زمان، گروه بزرگی از مردم از فلکه بیدبلند به همان مسیر حرکت کردند. در محل تختی و چهارراه پیکر نیز اعتراضات ادامه داشت و جمعیت با شعار «مرگ بر دیکتاتور» حرکت می‌کرد.
تغییر شیوه سرکوب؛ از گاز اشک‌آور تا تیراندازی مستقیم
در میدان پرستار، شعارها را دختران سر می‌دادند و جوانان پاسخ می‌دادند و مردم هم‌صدا می‌شدند. با افزایش جمعیت، نیروهای سرکوب به‌جای گاز اشک‌آور، به تیراندازی مستقیم روی آوردند. در نتیجه، شمار زیادی از معترضان در همان محل زخمی شدند.
تخریب دوربین‌های نظارتی و واکنش امنیتی
در میدان قدس بهبهان، کوی ذوالفقاری و چهارراه محاسندار، جوانان اقدام به تخریب دوربین‌های نظارتی کردند و چهارراه به‌طور کامل مسدود شد. یکی از جوانان با بالا رفتن از پایه، دوربین و چراغ راهنمایی را شکست. در محله چمنکار نیز صدای تیراندازی ممتد شنیده می‌شد. صبح روز بعد مشخص شد این تیراندازی‌ها پس از تخریب دوربین‌ها و برای ایجاد رعب صورت گرفته است.
شب سنگین سرکوب و ادامه بازداشت‌ها
شب سرکوب خونین اعتراضات سراسری ۱۴۰۴، شب بسیار سنگینی بود. شمار زیادی زخمی شدند و عده‌ای همان شب بازداشت شدند. بسیاری دیگر در روزهای بعد، پس از بررسی تصاویر دوربین‌های نظارتی، شناسایی و بازداشت شدند. نابود کردن حدود ۳۰ دستگاه دوربین نظارتی، ساختار حاکم را وادار کرد از مغازه‌داران و صاحبان منازل بخواهد تصاویر دوربین‌های شخصی خود را تحویل دهند. بسیاری از مردم از این کار خودداری کردند، هرچند عده‌ای نیز همکاری کردند.
بی‌خبری خانواده‌ها و آمارهای تأییدنشده قربانیان و بازداشت‌شدگان
فشار بر خانواده‌ها به حدی بوده که تا امروز هیچ نام و نشانی از بازداشت‌شدگان منتشر نشده است. در میان مردم صحبت از دوازده کشته در بهبهان مطرح است، اما هنوز میزان صحت این خبر مشخص نیست. با این حال، بازداشت‌ها حتی پیش از آغاز اعتراضات و در سکوت شروع شده بود و عمدتاً افرادی هدف قرار گرفتند که در سال ۱۴۰۱ نیز سابقه بازداشت داشتند.
حمله به مراکز وابسته و تیراندازی از پشت‌بام
در بهبهان، طی یک شب، مجموعه‌ای از شعاردهی‌ها، اقدامات میدانی و حمله به چند محل تجمع وابستگان حاکمیت رخ داد. از جمله مسجد بُردی که سال‌ها محل آزار مخالفان بوده است. جوانان با پرتاب سنگ شیشه‌های آن را شکستند. پس از درخواست کمک از نیروی انتظامی، از پشت‌بام مسجد به‌سوی مردم تیراندازی شد؛ تیراندازی‌ای که بنا بر گزارش‌ها توسط مأموران کلانتری ۱۱ انجام گرفت.
تشدید خشونت و سرکوب در بهبهان
آنچه در بهبهان رخ داد، نشان می‌دهد اعتراضات سراسری چگونه می‌تواند به صحنه‌ای از همبستگی و مقاومت شهری تبدیل شود. بهبهان نمونه‌ای روشن از شهری است که با وجود سرکوب شدید، ایستادگی را انتخاب کرد. تداوم سکوت و رسانه‌ای‌نشدن اسامی بازداشت‌شدگان بهبهان، خطر تشدید خشونت و بی‌پاسخ‌ماندن سرنوشت قربانیان را افزایش می‌دهد. تجربه بهبهان نشان می‌دهد افشای واقعیت‌ها و ثبت دقیق رویدادها، بخشی جدایی‌ناپذیر از مقابله با سرکوب در اعتراضات سراسری است. آنچه در بهبهان جریان داشت، نه یک رویداد مقطعی، بلکه بخشی از حافظه جمعی سرکوب خونین اعتراضات سراسری ۱۴۰۴، خواهد بود.
کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک