بازداشت این افراد بهصورت خودسرانه انجام شده و هیچگونه اطلاعرسانی رسمی درباره اتهامات احتمالی یا مرجع قضایی رسیدگیکننده صورت نگرفته است
کانون حقوق بشر ایران، سهشنبه ۹ دیماه ۱۴۰۴ – ویدیویی که روز سهشنبه ۹ دیماه منتشر شد، لحظه بازداشت دستکم ۱۱ نفر از شهروندان معترض و آزادیخواه در محدوده شوش تهران را به تصویر میکشد. بر اساس این تصاویر و گزارشهای میدانی، نیروهای امنیتی با یورش به تجمعات اعتراضی، شلیک گاز اشکآور و استفاده از خشونت فیزیکی، اقدام به بازداشت این افراد کرده و آنان را به مکانی نامعلوم منتقل کردهاند. تا زمان تنظیم این خبر، هویت بازداشتشدگان و محل نگهداری آنها بهطور رسمی اعلام نشده است.
این بازداشتها در حالی صورت گرفته که اعتراضات و اعتصابات سراسری در نقاط مختلف کشور همچنان ادامه دارد و دامنه نارضایتیهای عمومی از وضعیت اقتصادی، گرانی و فشارهای معیشتی رو به گسترش است. تصاویر منتشرشده از شوش تهران نشان میدهد که برخورد نیروهای امنیتی با معترضان، بدون ارائه حکم قضایی و همراه با اعمال خشونت بوده؛ موضوعی که نگرانیهای جدی درباره امنیت جانی و وضعیت حقوقی بازداشتشدگان ایجاد کرده است.
منابع مطلع تأکید دارند که بازداشت این افراد بهصورت خودسرانه انجام شده و هیچگونه اطلاعرسانی رسمی درباره اتهامات احتمالی یا مرجع قضایی رسیدگیکننده صورت نگرفته است. همین مسئله، نگرانی خانوادهها و فعالان حقوقی را نسبت به احتمال نقض حقوق اولیه بازداشتشدگان افزایش داده است.
درخواست از خانوادهها برای شکستن سکوت
فعالان حقوق بشری از خانوادههای بازداشتشدگان خواستهاند سکوت نکنند و در سریعترین زمان ممکن، با اطلاعرسانی از طریق رسانههای مردمی و شبکههای اجتماعی، خواستار روشن شدن وضعیت عزیزان خود شوند. تجربههای پیشین نشان داده است که فشار افکار عمومی و رسانهای میتواند نقش مهمی در جلوگیری از ناپدیدسازی قهری، بدرفتاری و تداوم بازداشتهای غیرقانونی ایفا کند.
به گفته کنشگران حقوقی، هرگونه تعلل در اطلاعرسانی، میتواند زمینهساز افزایش فشار بر بازداشتشدگان و تداوم بیخبری از سرنوشت آنها شود. از همین رو، هماهنگی خانوادهها با رسانههای مستقل و نهادهای حقوق بشری، اقدامی ضروری تلقی میشود.
در چنین شرایطی، آگاهی خانوادهها از حقوق بازداشتشدگان و اقدامهای اولیه، اهمیت حیاتی دارد. کارشناسان حقوقی بر انجام موارد زیر تأکید میکنند:
ثبت دقیق اطلاعات بازداشت:
زمان، مکان، نحوه بازداشت و نهادی که اقدام به دستگیری کرده باید بهصورت دقیق ثبت شود؛ این اطلاعات در پیگیریهای بعدی نقش کلیدی دارد.
مراجعه به دادسرای محل بازداشت:
دادستانی محل وقوع بازداشت، مسئول پاسخگویی درباره وضعیت فرد بازداشتشده است و خانوادهها میتوانند پیگیری رسمی را از این مرجع آغاز کنند.
حق دسترسی به وکیل مستقل:
بازداشتشدگان از حق داشتن وکیل برخوردارند؛ حتی در پروندههای امنیتی. خانوادهها باید برای معرفی وکیل مستقل اقدام کرده و از پذیرش وکلای تحمیلی خودداری کنند.
حق سکوت بازداشتشده:
سکوت تا زمان دسترسی به وکیل، یک حق قانونی و اقدامی حفاظتی برای جلوگیری از اعترافات اجباری است.
اطلاعرسانی مسئولانه:
انتشار اطلاعات دقیق و مستند درباره بازداشت، میتواند مانع از نقض بیشتر حقوق بازداشتشدگان شود و حساسیت افکار عمومی را افزایش دهد.
- ۱۴ فعال مدنی؛ محکومیت سنگین بیش از ۹۱ سال زندان
- گسترش اعتراضات سراسری؛ بازار، خیابان و دانشگاه در برابر گرانی و تورم+ کلیپها
بازداشت خودسرانه در سایه اعتراضات سراسری
حقوقدانان تأکید میکنند که بازداشت شهروندان صرفاً به دلیل شرکت در تجمعات اعتراضی و اعتصابات سراسری، فاقد وجاهت قانونی و مصداق بازداشت خودسرانه است. تداوم چنین برخوردهایی نهتنها به تشدید بحران اجتماعی منجر میشود، بلکه شکاف میان جامعه و حاکمیت را عمیقتر میکند.
در شرایطی که اعتراضات مردمی همچنان ادامه دارد، سرنوشت بازداشتشدگان شوش تهران به یکی از نگرانیهای اصلی خانوادهها و افکار عمومی تبدیل شده و مطالبه شفافیت، پاسخگویی و آزادی فوری آنان بیش از پیش مطرح است.
بازداشت خشونتآمیز معترضان در شوش تهران، بدون ارائه حکم قضایی و انتقال آنان به مکان نامعلوم، نمونهای روشن از نقض حقوق بنیادین شهروندان و سرکوب حق اعتراض مسالمتآمیز است.
ماده ۹ میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی
هیچکس نباید بهطور خودسرانه بازداشت یا از آزادی محروم شود و بازداشتشدگان حق اطلاع فوری از دلایل بازداشت دارند.
ماده ۱۹ میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی
هر فرد حق آزادی بیان و ابراز عقیده دارد و اعمال این حق نباید با بازداشت و سرکوب پاسخ داده شود.
ماده ۲۱ میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی
حق تجمع مسالمتآمیز باید محترم شمرده شود و سرکوب تجمعات اعتراضی نقض صریح این حق محسوب میشود.
با ارسال هرگونه اطلاعات در این زمینه به ما کمک کنید تا صدای زندانیان باشیم
کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک