پارلمان اروپا با تصویب قطعنامه‌ای درباره وضعیت حقوق بشر در ایران، خواستار لغو احکام اعدام ترانه رحیمی و لیلا ابوالحسنی شد. این نهاد همچنین بر توقف مجازات اعدام، گسترش تحریم‌ها علیه ناقضان حقوق بشر و ارجاع پرونده جنایت‌های حکومت ایران به دیوان کیفری بین‌المللی تأکید کرد
کانون حقوق بشر ایران، جمعه ۱۷ مهرماه ۱۴۰۵ – پارلمان اروپا روز پنج‌شنبه ۱۶ مهرماه ۱۴۰۵، برابر با ۸ اکتبر ۲۰۲۶، سه قطعنامه درباره وضعیت حقوق بشر در ایران، گرجستان و جمهوری آذربایجان تصویب کرد. بخش مربوط به ایران با تمرکز بر افزایش اعدام‌ها، سرکوب اعتراضات، محاکمه‌های غیرعادلانه و پرونده‌های ترانه رحیمی و لیلا ابوالحسنی تنظیم شده است.
این قطعنامه با ۵۴۱ رأی موافق، ۱۱ رأی مخالف و ۲۵ رأی ممتنع به تصویب رسید. شمار بالای آرای موافق نشان‌دهنده نگرانی گسترده نمایندگان پارلمان اروپا نسبت به ادامه نقض حقوق بشر، صدور احکام اعدام علیه معترضان و گسترش فشار بر زنان، روزنامه‌نگاران، مدافعان حقوق بشر و اقلیت‌های قومی و دینی است.
هشدار درباره افزایش اعدام‌ها و خشونت حکومتی
پارلمان اروپا در قطعنامه خود اعلام کرد که ایران بالاترین میزان اجرای مجازات اعدام به نسبت جمعیت را در جهان دارد. نمایندگان این نهاد اروپایی ابعاد بی‌سابقه خشونت اعمال‌شده از سوی مقام‌های حکومتی علیه مردم و غیرنظامیان از ژانویه ۲۰۲۶ تاکنون را محکوم کردند.
در این قطعنامه، افزایش استفاده از مجازات اعدام هم‌زمان با گسترش نارضایتی‌های اجتماعی و اعتراضات عمومی مورد توجه قرار گرفته است. نمایندگان پارلمان اروپا تأکید کردند که احکام اعدام در شماری از پرونده‌های سیاسی و اعتراضی پس از محاکمه‌هایی صادر شده‌اند که معیارهای دادرسی عادلانه در آنها رعایت نشده است.
پارلمان اروپا همچنین نسبت به افزایش فشار بر مدافعان حقوق بشر و روزنامه‌نگاران هشدار داد. بازداشت، تشکیل پرونده‌های امنیتی، صدور احکام سنگین و محدودکردن فعالیت افرادی که درباره موارد نقض حقوق بشر اطلاع‌رسانی می‌کنند، از محورهای مورد توجه این قطعنامه است.
درخواست لغو احکام ترانه رحیمی و لیلا ابوالحسنی
بخش مهمی از قطعنامه پارلمان اروپا به پرونده ترانه رحیمی، ۲۰ ساله، و لیلا ابوالحسنی، ۴۳ ساله، اختصاص دارد. هر دو زن پس از بازداشت در ارتباط با اعتراضات به اعدام محکوم شده‌اند.
نمایندگان پارلمان اروپا خواستار لغو فوری احکام دارای انگیزه سیاسی صادرشده علیه این دو زندانی شدند. آنان همچنین محاکمه‌هایی را محکوم کردند که بر اعترافات گرفته‌شده زیر شکنجه یا فشارهای شدید بازجویی استوار شده‌اند.
در پرونده‌هایی که مجازات اعدام مطرح است، هرگونه محرومیت از وکیل انتخابی، جلوگیری از دسترسی کامل به پرونده، اعتراف اجباری یا تشکیل دادگاه غیرعلنی می‌تواند جان متهم را با خطری جبران‌ناپذیر روبه‌رو کند. اجرای حکم اعدام، امکان اصلاح اشتباه قضایی یا رسیدگی دوباره به تخلفات مرحله بازداشت و بازجویی را برای همیشه از بین می‌برد.
پارلمان اروپا همچنین به وضعیت رومینا رحیمی، خواهر ترانه رحیمی، اشاره کرد که به یک دوره طولانی زندان محکوم شده است. درج نام این سه زن در قطعنامه، پرونده آنان را در سطح نهادهای بین‌المللی برجسته کرده و مسئولیت دستگاه قضایی حکومت در قبال سلامت، امنیت و حقوق قانونی آنان را افزایش داده است.
محکومیت محاکمه‌های ساختگی و اعترافات زیر شکنجه
نمایندگان پارلمان اروپا محاکمه‌های ساختگی معترضان را که بر اعترافات گرفته‌شده زیر شکنجه استوار است، محکوم کردند. اعترافی که در سلول انفرادی، تحت فشار بازجویان یا در غیاب وکیل مستقل گرفته شود، نمی‌تواند مبنای معتبر صدور حکم باشد.
در شماری از پرونده‌های امنیتی، متهمان برای مدت طولانی از تماس با خانواده و دسترسی به وکیل انتخابی محروم می‌شوند. سپس اظهارات ضبط‌شده آنان پیش از برگزاری دادگاه از رسانه‌های حکومتی پخش می‌شود. چنین اقدامی متهم را پیش از صدور رأی نهایی مجرم معرفی کرده و اصل برائت را نقض می‌کند.
پارلمان اروپا تأکید کرد که احکام صادرشده در این شرایط باید لغو و پرونده‌ها مطابق معیارهای دادرسی عادلانه بررسی شوند. این درخواست به‌ویژه درباره پرونده‌هایی اهمیت دارد که در آنها حکم اعدام صادر شده یا خطر اجرای قریب‌الوقوع حکم وجود دارد.
درخواست لغو کامل مجازات اعدام
پارلمان اروپا در قطعنامه خود خواستار لغو مجازات اعدام در ایران شد. نمایندگان همچنین نگرانی عمیق خود را نسبت به افزایش شمار زنان محکوم به اعدام ابراز کردند.
افزایش صدور و اجرای حکم اعدام علیه زنان، معترضان، زندانیان سیاسی و اعضای اقلیت‌های قومی و دینی، نگرانی‌ها درباره استفاده ابزاری از مجازات مرگ برای ایجاد هراس در جامعه را افزایش داده است. پارلمان اروپا از مقام‌های حکومتی خواست اجرای اعدام‌ها را متوقف کرده و احکام موجود را لغو کنند.
محکومیت تبعیض جنسیتی و سرکوب اقلیت‌ها
بخش دیگری از قطعنامه به تبعیض نهادینه‌شده علیه زنان اختصاص دارد. نمایندگان پارلمان اروپا قوانین و ساختارهایی را که زنان را از حقوق برابر محروم می‌کنند، محکوم کرده و خواستار به‌رسمیت‌شناختن «آپارتاید جنسیتی» به‌عنوان جنایت علیه بشریت در حقوق بین‌الملل شدند.
پارلمان اروپا همچنین آزار و سرکوب اقلیت‌های قومی و دینی را محکوم کرد. بازداشت‌های خودسرانه، احکام سنگین، اعدام و محدودیت‌های اجتماعی و فرهنگی از جمله فشارهایی هستند که شهروندان مناطق اقلیت‌نشین با آن روبه‌رو می‌شوند.
این نهاد اروپایی همچنین نسبت به گسترش سرکوب فرامرزی حکومت علیه مخالفان، منتقدان، فعالان سیاسی و روزنامه‌نگاران خارج از کشور هشدار داد.
گزارش‌ها و اخبار مرتبط با نقض حقوق بشر در ایران
- لیست و مشخصات کامل زندانیان سیاسی اعدام شده از سال ۱۴۰۰ تا کنون
- فهرست جامع زندانیان محکوم به اعدام – زندانیان سیاسی و بازداشت‌شدگان اعتراضات ۱۴۰۴
- آرشیو قضات مرگ قضات صادر کننده احکام اعدام در ایران
- آخرین خبرهای بازداشت شدگان اعتراضات
- جهان بداند در ایران چه گذشت! فیلم‌های تکان‌دهنده + فیلم‌های افزوده جدید از کشتار اعتراضات سراسری ۱۴۰۴
- اعدام مجید نیک‌اندیش و علی همتی؛ دو بازداشت‌شده اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ در مشهد اعدام شدند
- اعدام علیرضا سپاهی و علیرضا رئیسی؛ ابهام در دادرسی و اعترافات اجباری پرونده «میدان علیخانی» + کلیپ
- اعدام سیاوش جمشیدی خیرآبادی؛ ابهام در حق دفاع، روند بازجویی و دادرسی
درخواست تحریم ناقضان حقوق بشر و تقویت هیئت حقیقت‌یاب
پارلمان اروپا خواستار گسترش تحریم‌ها علیه مقام‌ها و نهادهای مسئول نقض حقوق بشر شد. این درخواست می‌تواند شامل مقام‌های قضایی، امنیتی، انتظامی و مسئولانی باشد که در بازداشت، شکنجه، صدور احکام اعدام یا سرکوب اعتراضات نقش داشته‌اند.
نمایندگان همچنین بر تقویت مأموریت هیئت مستقل بین‌المللی حقیقت‌یاب سازمان ملل درباره ایران تأکید کردند. هدف از این اقدام، فراهم‌کردن امکانات بیشتر برای گردآوری، بررسی و حفظ مدارک مربوط به موارد نقض حقوق بشر و شناسایی مقام‌های مسئول عنوان شده است.
حفظ اسناد، شهادت‌ها، تصاویر، مدارک پزشکی و احکام قضایی برای جلوگیری از نابودی شواهد و فراهم‌کردن زمینه پاسخگویی آمران و عاملان نقض حقوق بشر اهمیت دارد.
درخواست ارجاع پرونده حکومت به دیوان کیفری بین‌المللی
پارلمان اروپا خواستار ارجاع پرونده حکومت ایران به دیوان کیفری بین‌المللی برای رسیدگی به جنایت‌های ارتکابی شد. این درخواست نشان می‌دهد که نمایندگان اروپایی، پاسخگویی داخلی را برای بررسی مستقل موارد نقض حقوق بشر ناکافی می‌دانند.
قطعنامه پارلمان اروپا الزام اجرایی مستقیم ندارد، اما می‌تواند بر سیاست خارجی اتحادیه اروپا، تصویب تحریم‌های تازه و حمایت از سازوکارهای بین‌المللی مستندسازی و پاسخگویی تأثیر بگذارد.
کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک