دو زندانی اهل سنت در زندان زاهدان در آستانه اجرای حکم اعدام

هر دو زندانی اهل سنت در دوران بازجویی تحت شکنجه‌های شدید روحی و جسمی قرار داشته‌اند تا اعترافاتی علیه خود ارائه دهند

کانون حقوق بشر ایران، یک‌شنبه اول تیرماه ۱۴۰۴ – دو زندانی اهل سنت به نام‌های امان‌الله بلوچی و مولوی حافظ عبدالرحیم کوهی که از سال ۱۳۹۴ در زندان زاهدان محبوس هستند، همچنان با خطر اجرای حکم اعدام روبه‌رو هستند. این دو زندانی مجموعاً بیش از ۲۰ سال در حبس به سر برده‌اند و طبق گزارش منابع مطلع، حکم اعدام آن‌ها توسط مراجع قضایی تایید شده و امکان اجرای آن در هر لحظه وجود دارد.

دو زندانی اهل سنت در زندان زاهدان در آستانه اجرای حکم اعدام — امان‌الله بلوچی

بازداشت و اتهامات دو زندانی بلوچ اهل سنت

امان‌الله بلوچی متولد ۲ شهریور ۱۳۶۹ و اهل شهرستان سرباز در استان سیستان و بلوچستان، در سال ۱۳۹۴ بازداشت شد. وی متاهل و فاقد فرزند است و به اتهام «ارتباط با احزاب مخالف نظام» و «اقدام علیه امنیت ملی» به اعدام محکوم شده است.

همچنین مولوی حافظ عبدالرحیم کوهی، ۳۶ ساله و ساکن روستای پادیگ در منطقه سرباز، نیز در اول آبان ۱۳۹۴ توسط مأموران امنیتی بازداشت شد. اتهامات وی مشابه با امان‌الله بلوچی شامل «بغی» و «عضویت در گروه‌های مخالف نظام» عنوان شده است.

کارزار سه شنبه های نه به اعدام در ایران — نه به اعدام

صدور حکم اعدام در دادگاه انقلاب زاهدان

در تاریخ ۲۵ شهریور ۱۳۹۸، دادگاه انقلاب زاهدان این دو زندانی را به اتهام «محاربه» و «عضویت در گروه‌های مخالف نظام» به ۱۰ سال حبس تعزیری و اعدام محکوم کرد. این در حالی‌ است که وکلای این دو زندانی و منابع آگاه بارها تاکید کرده‌اند که متهمان هیچ‌گاه اتهامات وارده را نپذیرفته‌اند و اعترافات آنان تحت فشار و شکنجه صورت گرفته است.

ابهام در روند دادرسی و صلاحیت دادگاه

بر اساس مستندات منتشرشده، مولوی امان‌الله بلوچی و مولوی کوهی هر دو روحانی اهل سنت بوده و در حوزه علمیه منبع‌العلوم کوه‌ون در حال تدریس علوم دینی بوده‌اند. علیرغم این واقعیت، محاکمه این دو نفر در دادگاه انقلاب انجام شد، در حالی‌که بنا بر قوانین، روحانیون باید در دادگاه ویژه روحانیت محاکمه شوند.

با وجود ارائه گواهی تحصیلی این دو زندانی اهل سنت از حوزه علمیه مذکور، علی موحدی‌راد، دادستان وقت زاهدان، اعلام کرده بود که هیچ سندی مبنی بر تحصیلات حوزوی آن‌ها در دست نیست. این اظهارنظر با واکنش فعالان حقوق بشر و جامعه اهل سنت مواجه شد که آن را تلاش برای سلب صلاحیت حقوقی از متهمان تعبیر کردند.

فشارها برای اعتراف و سناریوی گروگان‌گیری

یک منبع آگاه درباره روند پرونده گفت: «بازجویان اعلام کرده‌اند که اگر سه نفر دیگر که در پرونده نام برده شده‌اند و اکنون خارج از کشور هستند بازگردند، احتمال لغو حکم اعدام این دو وجود دارد.» این اظهارات شائبه‌ای از استفاده ابزاری از این زندانیان برای گروگان‌گیری و اعمال فشار علیه دیگر افراد را ایجاد کرده است.

همچنین گفته می‌شود هر دو زندانی اهل سنت در دوران بازجویی تحت شکنجه‌های شدید روحی و جسمی قرار داشته‌اند تا اعترافاتی علیه خود ارائه دهند؛ اعترافاتی که به گفته خودشان «ساختگی» و تحت فشار بوده است.

زندان مرکزی زاهدان؛ تبدیل زندان به مرکز توزیع مواد مخدر با پوشش امنیتی — زندان زاهدان

وضعیت نامعلوم در زندان زاهدان

در حال حاضر، هر دو زندانی در زندان زاهدان نگهداری می‌شوند و گزارش‌هایی از تشدید محدودیت‌ها و عدم دسترسی به وکیل منتخب آن‌ها منتشر شده است. خانواده‌های این دو زندانی اهل سنت می‌گویند که طی سال‌های اخیر امکان ملاقات حضوری منظم نداشته‌اند و از سرنوشت عزیزان خود نگران هستند.

این نگرانی با توجه به موج اخیر اجرای احکام اعدام در زندان‌های کشور افزایش یافته است. منابع حقوق بشری بارها هشدار داده‌اند که ممکن است این احکام بدون اطلاع قبلی اجرا شوند.

نگرانی‌های حقوق بشری و روند دادرسی

پرونده امان‌الله بلوچی و مولوی عبدالرحیم کوهی مورد توجه نهادهای مدافع حقوق بشر قرار گرفته و با انتقادهای گسترده‌ای نسبت به نقض دادرسی عادلانه و حقوق متهمان مواجه شده است. ناظران بین‌المللی بارها خواستار توقف اجرای حکم اعدام و بررسی مجدد این پرونده‌ها با رعایت استانداردهای بین‌المللی شده‌اند.

برخی از موارد نقض حقوق بشر در این پرونده عبارت‌اند از:

نقض ماده ۱۴ میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی: عدم برگزاری دادرسی علنی و مستقل برای متهمان.
نقض حق داشتن وکیل انتخابی: عدم دسترسی به وکلای مستقل و مورد تایید زندانیان.
نقض اصل منع شکنجه (ماده ۷ میثاق حقوق مدنی و سیاسی): اخذ اعترافات اجباری تحت شکنجه.
نقض اصل برائت: متهمان از بدو بازداشت، مجرم تلقی شده و مورد برخوردهای امنیتی شدید قرار گرفته‌اند.