خون دانشجویان دانشگاه تهران، مصطفی بزرگنیا، آذر شریعت رضوی و ناصر قندچی همواره در رگهای دانشگاه جاری است؛ فریاد به خون خفته آزادیخواهی آنان در طول تاریخ امتداد خواهد داشت
کمی بیش از ۱۰۰ روز از کودتای ۲۸مرداد ۱۳۳۲ نگذشته بود که دربار پهلوی ۳دانشجوی ایرانی را پیش پای نیکسون معاون رئیس جمهور وقت آمریکا قربانی نمودند. ۳قطره خونی که بیش از ۹دهه است، در تاریخچه مبارزات دانشجویی ایران، بعنوان نماد آزادیخواهی همچنان زنده است.
مصطفی بزرگنیا، احمد قندچی و آذر شریعت رضوی از پیشگامان جنبش دانشجویی ایران بودند. از آن زمان تاکنون روز ۱۶آذر بهعنوان روز دانشجو شناخته و در تاریخ ایران به ثبت رسیده است.
پیشتازان مبارزات آزادیخواهی
جنبش دانشجویی و دانشجویان، در دوران حاکمیت سیاه دیکتاتوری پهلوی، از پیشتازان مبارزات مردم ایران برای آزادی بودند. بیش از ۹۰درصد مبارزان و فعالان ضد دیکتاتوری شاه در ارتباط مستقیم با دانشگاه بودند.
جنبش دانشجویی در ایران از اصالت خاصی برخوردار بوده و همه اقشار مردم دانشگاه را سنگر آزادی میدانستند. به همین دلیل هم خمینی بهدلیل ماهیت ارتجاعیاش از روزهای نخست حاکمیتش، سعی نمود، این سنگر آزادیخواهی را به تصرف خود درآورد. خمینی در سال ۵۸ گفته بود: «همه بدبختی ملت ایران زیر سر همین دانشگاهیهاست».
خمینی بهدرستی میدانست، تا روزی که دانشگاهها و دانشجویان در صحنه اجتماع حضور فعال دارند، غیرممکن است که بتواند به مقاصد خود برسد. منزوی بودن دانشجویان هوادار حکومت در دانشگاهها نشاندهنده نیروی نهفته آزادیخواهی در دانشگاهها و دانشجویان آن روزگار بود. خمینی در پیام نوروزی خود در فروردین ۵۹ گفته بود: «باید انقلاب اسلامی در تمام دانشگاههای سراسر ایران بوجود آید تا اساتیدی که در ارتباط با شرق یا غربند تصفیه گردند» .
پرواضح بود، هدف نه اساتید بلکه تمامیت دانشگاه بود. در ادامه این مسیر ایادی خمینی تحت عنوان انقلاب فرهنگی به دانشگاهها حمله کرده و نزدیک به ۳۰ دانشجو را به قتل رسانده و دانشگاهها را به مدت نزدیک به ۳ سال و نیم تعطیل کردند. در سالهای دهه ۶۰ بیشترین مبارزین و جانباختگان را دانشجویان تشکیل میدادند.
تلاش نافرجام یکدستسازی دانشگاهها
پس از بازگشایی دانشگاهها خمینی تلاش کرد، با تصفیه اساتید و دانشجویان و وارد کردن عناصر دستچین شده خود تحت عنوان استاد و دانشجوی بسیجی دانشگاهها را به کنترل خود درآورد. ایجاد جو سرکوب در دانشگاهها با اخراج، محرومیت از تحصیل و ستارهدار شدن دانشجویان ادامه داشت. اما با تمام برنامهریزیهایی که در این راستا انجام شد سران حکومت، نتوانستند فریاد آزادیخواهی دانشجویان را خاموش کنند. خروش دانشـجویان در تیرماه ۷۸، اعتراضات سراسری ۸۸ و شرکت فعال دانشجویان در اعتراضات سراسری سالهای ۹۸ و بخصوص ۱۴۰۱ نشان داد، این سنگر آزادی هر بار ققنوسوار از خاکستر خود برخواسته است.
رادیکال شدن جنبش دانشـجویی در سالهای اخیر با کنار زدن همه باندهای حاکمیت و شعار «اصلاحطلب، اصولگرا دیگه تمومه ماجرا» از دانشگاهها آغاز و به بطن جامعه راه پیدا کرد.
شرکت فعال دانشـجویان در اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ را میتوان در آمار بالای جانباختگان و دستگیر شدگان مشاهده نمود.
خالصسازی یا سومین هجوم به دانشگاه
سران حکومت در هراس از اوجگیری دوباره قیام پیش از شروع سال تحصیلی اقدام به تصفیه دانشگاهها با عنوان خالصسازی نمود. این حرکت را میتوان سومین هجوم گزمههای ولایت به دانشگاه دانست. اولین هجوم در سال ۱۳۵۹ و تعطیلی دانشگاه بود.
تهاجم دوم ایادی حکومت پس از سرکوب قیام سراسری ۱۳۸۸ بود که دانشـجویان نقش اساسی در برپایی آن داشتند. سران حکومت با تصفیه و اخراج دانشـجویان و اساتید تلاش کردند که این سنگر آزادی را بار دیگر به اشغال خود درآوردند. حمله سوم به دانشگاه هم از ابتدای سال ۱۴۰۲ آغاز و پیش از شروع سال تحصیلی همین سال به اوج خود رسید.
سران حکومت با اخراج اساتید و دانشـجویان معترض تلاش میکنند تا کنترل دانشگاه را بار دیگر به دست گیرند. اما ادامه اعتراضات دانشـجویی نشان داد، کسی را یارای خاموش کردن جنبش دانشـجویی ایران را ندارد.
خون مصطفی بزرگنیا، آذر شریعت رضوی و ناصر قندچی همواره در رگهای دانشگاه جاری است. فریاد به خون خفته آزادی از حنجره دانشـجویان و دیگر اقشار مردم در طول تاریخ امتداد دارد. دانشـجویان و جوانان معترض کلمه مقدس آزادی را تا برچیدن بنیاد این نظام فریاد خواهند زد.
یادی از جانباختگان دانشجوی دراعتراضات سراسری
در اینجا یاد می کنیم از دانشـجویانی که نامشان در قیامهای سراسری الهام بخش مبارزه سایر دانشـجویان برای ادامه این راه است. جانباختگانی همچون
ندا آقاسلطان، امیرحسین صادقی، نوید بهبودی مهویزانی، امید زارع مؤیدی، آرشام ابراهیمی، کیمیا مقدسی، مریم قربانی پور، مریم السادات آروین، ارشاد رحمانیان، محمد طاهری، پریسا عسگری، حسینعلی کیاکجوری، مهرشاد شهیدی نژاد منفرد طهرانی، بامشاد سلیمانخانی، آیلار حقی ملکی، یاسر نارویی و دیگر نامدارانی که درس و تحصیل را رها کرده و برای کسب آزادی به خیابان شتافتند و فریاد «مرگ دیکتاتور» را سر دادند.
کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / توییتر / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک