آقای ولیالله دانشورکار در تمام دوران بازداشت فرزندش بهعنوان صدای دادخواهی او ظاهر شد. بارها در مقابل زندانها و دادگاهها حاضر شد، پلاکاردهایی در دست گرفت و خواستار آزادی شاهرخ و سایر زندانیان سیاسی شد
کانون حقوق بشر ایران، شنبه ۸ شهریورماه ۱۴۰۴ – آقای ولیالله دانشورکار، پدر سالخورده شاهرخ دانشورکار، روز جمعه ۷ شهریور ۱۴۰۴ درگذشت. او در حالی چشم از جهان فروبست که طی نزدیک به ۲۰ ماه گذشته، علیرغم بیماری و کهولت سن، بیوقفه برای لغو حکم اعدام فرزندش تلاش کرده بود. اما رژیم نه تنها به درخواستهای انسانی این پدر پاسخ نداد، بلکه حتی حق آخرین دیدار میان پدر و فرزند را نیز دریغ کرد. به شاهرخ دانشورکار، زندانی سیاسی محکوم به اعدام، اجازه داده نشد با پدر بیمارش وداع کند؛ حقی بدیهی که در اسناد بینالمللی و حتی آییننامههای داخلی زندانها به رسمیت شناخته شده است.
تلاشهای یک پدر تا واپسین نفس
آقای ولیالله دانشورکار در تمام دوران بازداشت فرزندش بهعنوان صدای دادخواهی او ظاهر شد. بارها در مقابل زندانها و دادگاهها حاضر شد، پلاکاردهایی در دست گرفت و خواستار آزادی شاهرخ و سایر زندانیان سیاسی شد. او با وجود محدودیتهای جسمی، بیماریهای متعدد و فشارهای روحی، لحظهای از دادخواهی دست نکشید. حتی زمانی که خبر صدور حکم اعدام شاهرخ به او رسید، به دلیل فشار عصبی شدید در بیمارستان بستری شد.
این پدر اما هیچگاه از مطالبه عدالت عقب ننشست. نزدیکان خانواده میگویند که او تا آخرین روزهای عمرش همچنان پیگیر سرنوشت فرزندش بود و از مسئولان میخواست که دستکم حق ملاقات با فرزندش را برایش فراهم کنند؛ درخواستی که هرگز برآورده نشد.
نقش شاهرخ دانشورکار در خانواده
شاهرخ دانشورکار، که با نام اکبر دانشورکار نیز شناخته میشود، متولد شهریور ۱۳۴۵ و دارای یک فرزند است. او پیش از بازداشت، نقش پرستار و تکیهگاه اصلی خانواده را برعهده داشت و در کنار همسر و فرزندش، مراقبت از پدر و مادر سالخورده خود را نیز انجام میداد. بازداشت ناگهانی او در دیماه ۱۴۰۲، خانواده را بهشدت تحتفشار گذاشت. والدین سالمندش که به حضور فرزندشان وابستگی زیادی داشتند، از همان ابتدا دچار بحرانهای روحی و جسمی شدند.
فشار روانی ناشی از دستگیری و محکومیت او به اعدام، بار مضاعفی بر دوش خانواده گذاشت. بسیاری از آشنایان میگویند که بیماریهای آقای ولیالله دانشورکار و در نهایت مرگ او، مستقیماً به فشارهای ناشی از پروندهسازی علیه فرزندش مرتبط است.
فشارهای گسترده بر خانوادههای زندانیان سیاسی
داستان خانواده دانشورکار تنها یک نمونه از الگوی سیستماتیک فشار بر خانوادههای زندانیان سیاسی در ایران است. حکومت بهطور مستمر میکوشد با محرومیت، تهدید، احضار و حتی بازداشت اعضای خانواده، مقاومت زندانیان را در هم بشکند. این سیاست، که بهطور گسترده در گزارشهای حقوق بشری مستند شده، نقض آشکار اصول انسانی و حقوق بنیادین است.
مورد مادر سعید ماسوری، زندانی سیاسی باسابقه، یکی از نمونههای دردناک این فشارهاست. او بهدلیل سالها نگرانی و فشار روانی ناشی از زندانی بودن فرزندش، به بیماری فراموشی (آلزایمر) مبتلا شد و بخش بزرگی از حافظهاش را از دست داده است. این وضعیت بهخوبی نشان میدهد که رنج زندان تنها متوجه زندانی نیست، بلکه خانوادهها نیز به شکلی مضاعف قربانی میشوند.
روند بازداشت و پروندهسازی علیه شاهرخ دانشورکار
شاهرخ دانشورکار روز ۱۳ دی ۱۴۰۲ در منزل شخصیاش در تهران توسط نیروهای امنیتی بازداشت شد. او پس از انتقال به بند ۲۰۹ زندان اوین، تحت بازجوییهای طولانی و فشارهای شدید قرار گرفت. در ادامه، او به بند ۴ اوین منتقل شد و پروندهاش به همراه چند زندانی سیاسی دیگر ـ از جمله وحید بنیعامریان، پویا قبادی، سیدمحمد تقوی، ابوالحسن منتظر و بابک علیپور ـ ادغام شد.
اتهام اصلی علیه او «عضویت در سازمان مجاهدین خلق» و «بغی» عنوان شد؛ اتهاماتی که همواره برای سرکوب مخالفان سیاسی مورد استفاده قرار گرفتهاند. منابع مطلع گفتهاند که روند دادرسی او با نقض آشکار حقوق اولیه همراه بوده و هیچیک از معیارهای دادرسی عادلانه در موردش رعایت نشده است.
اعدام؛ حربه سرکوب و کنترل جامعه
پرونده شاهرخ دانشورکار و مرگ پدرش بار دیگر مسئله اعدام در ایران را در مرکز توجه قرار میدهد. طی سالهای اخیر، آمار اعدامها در ایران بهطور بیسابقهای افزایش یافته است. در سال جاری، تنها تا پایان مردادماه، بیش از ۱۶۰۰ نفر اعدام شدهاند که نسبت به سال گذشته افزایشی چشمگیر دارد.
این اعدامها اغلب با هدف ایجاد رعب و وحشت در جامعه و کنترل اعتراضات صورت میگیرد. حتی اعدام در ملأعام بار دیگر بهعنوان ابزاری برای ارعاب عمومی احیا شده است. اما شواهد نشان میدهد که این سیاستها به شکست انجامیده و جامعه ایران همچنان با شعارها، اعتراضات و کارزارهایی نظیر «سهشنبههای نه به اعدام» در برابر این سرکوب ایستادگی میکند.
- توطئه جدید علیه الهه فولادی؛ زندانی سیاسی تحت فشار برای انتقال اجباری به بیمارستان روانی
- احسان فریدی، تهدید و فشار به خانواده برای سکوت در باره حکم اعدام
واکنشهای حقوق بشری و مسئولیت بینالمللی
مرگ آقای ولیالله دانشورکار بهعنوان پدر یک زندانی سیاسی محکوم به اعدام، بار دیگر ضرورت توجه جامعه جهانی به پیامدهای فشار بر خانوادهها را نشان داد. بسیاری از سازمانهای حقوق بشری بارها هشدار دادهاند که این سیاست نوعی «مجازات جمعی» است و با اصول بنیادین حقوق بشر در تضاد کامل قرار دارد.
سازمانهای حقوق بشری تأکید دارند، دیکتاتوری حاکم نه تنها زندانیان سیاسی را سرکوب میکند، بلکه خانوادههای آنان را نیز هدف قرار میدهد تا حلقه فشار و کنترل را تکمیل کند. این رفتارها نقض آشکار حقوق بشر و نمونهای بارز از خشونت سیستماتیک حکومتی است.
پیام تسلیت کانون حقوق بشر ایران
کانون حقوق بشر ایران، با ابراز تأسف عمیق از درگذشت آقای ولیالله دانشورکار، این ضایعه را به زندانی سیاسی شاهرخ دانشورکار و خانواده گرامی ایشان تسلیت میگوید. این کانون ضمن تأکید بر مسئولیت مستقیم دیکتاتوری حاکم در فشار بر خانوادههای زندانیان سیاسی، از جامعه جهانی میخواهد برای جلوگیری از تکرار چنین فجایعی اقدام فوری و مؤثر انجام دهد.
با ارسال هرگونه اطلاعات در این زمینه به ما کمک کنید تا صدای زندانیان باشیم
کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک