گزارشها از نقض اصول دادرسی عادلانه، بازداشت های گسترده و تشدید کنترل اطلاعات در شهرهای مختلف ایران حکایت دارد
کانون حقوق بشر ایران، چهارشنبه ۲۶ فروردینماه ۱۴۰۵ – با وجود اعلام آتشبس در درگیریهای اخیر، گزارشها نشان میدهد روند بازداشت شهروندان در نقاط مختلف ایران همچنان ادامه دارد. این بازداشتها در شرایطی صورت میگیرد که دسترسی به اینترنت بهشدت محدود شده و امکان اطلاعرسانی مستقل با موانع جدی روبهرو است؛ وضعیتی که نگرانیها درباره نقض حقوق اساسی شهروندان را افزایش داده است.
تداوم موج بازداشتها در سایه جنگ؛ سرکوب گسترده حتی پس از پایان درگیریها
ادامه بازداشتها در سایه آتشبس
در حالی که انتظار میرفت با توقف درگیریها، فضای امنیتی کاهش یابد، گزارشهای منتشرشده حاکی از تداوم بازداشت شهروندان در شهرهای مختلف کشور است. این بازداشتها عمدتاً با اتهاماتی کلی مانند «تضعیف امنیت ملی»، «همکاری با دشمن» یا «تشویش اذهان عمومی» صورت میگیرد؛ اتهاماتی که در بسیاری از موارد بدون ارائه مستندات روشن مطرح میشوند.
ناظران معتقدند استفاده از این عناوین کلی، زمینه را برای برخوردهای گسترده و غیرشفاف فراهم کرده و امکان دفاع مؤثر متهمان را محدود میکند.
قطع اینترنت و محدودیت شدید اطلاعرسانی
همزمان با این بازداشتها، دسترسی به اینترنت در ایران بهطور گسترده محدود یا قطع شده است. این وضعیت، امکان انتشار اطلاعات مستقل درباره بازداشتها و وضعیت بازداشتشدگان را بهشدت کاهش داده است. گزارشها نشان میدهد نهادهای امنیتی با افرادی که اقدام به انتشار اخبار یا تصاویر مرتبط با تحولات اخیر میکنند، برخورد کردهاند. این اقدامات در راستای کنترل جریان اطلاعات و جلوگیری از انتشار روایتهای مستقل ارزیابی میشود. در چنین شرایطی، بسیاری از خانوادهها نیز از اطلاع دقیق درباره وضعیت بستگان خود محروم ماندهاند.
- اللهکرم عزیزی و نقش او در موج اعدامها؛ ۱۰ زندانی سیاسی در کمتر از ۱۰ روز در زندان قزلحصار اعدام شدند
- افشای قاسم صحرایی، ماموری که از شکنجه و کتک زدن زندانیان لذت میبرد + ویدئو – به روز شده در ۲۱ فروردینماه ۱۴۰۵
- زندان قزلحصار؛ نقش حسن قبادی و قاسم صحرایی در انتقال و اعدام ۶ زندانی سیاسی
- روایت و شهادت زندانیان سیاسی بازمانده از «شنبه خونین قزلحصار»؛ به روز شده ۲۰ فروردین ۱۴۰۵
- حسن قبادی؛ هدایت عملیات سرکوب و اعدام ۶ زندانی سیاسی در قزلحصار
- مرگ سیدحسین موسوی تبریزی؛ قاضی مرگ دهه ۶۰، مدعی اصلاحات دهه ۸۰ + فایل صوتی
- صدور حکم اعدام برای چهار معترض؛ ابهامات حقوقی و نقش قاضی ایمان افشاری در مرکز توجه
- محسنی اژهای زیر ذرهبین؛ از بازجویی و شکنجه تا ریاست قوه قضاییه | کارنامه سیاه یک قاضی مرگ
بازداشتهای گسترده در استانهای مختلف
بر اساس گزارشهای رسمی، موج بازداشتها در استانهای مختلف کشور ادامه دارد. سازمان اطلاعات سپاه از بازداشت ۱۸ نفر در استان همدان به اتهام همکاری با دشمن خبر داده است. در استان سمنان نیز دو نفر بهعنوان «جاسوس وابسته به موساد» بازداشت شدهاند.
همچنین در استان گیلان، بیش از ۱۰۰ نفر در قالب شبکههای مختلف شناسایی و بازداشت شدهاند. در میان این افراد، به ادعای منابع رسمی، چند نفر به ارسال اطلاعات حساس و آموزش اقدامات خشونتآمیز در فضای مجازی متهم شدهاند.
در گزارش دیگری، خبرگزاریها از بازداشت دستکم ۵۰ شهروند در ارتباط با انتشار اطلاعات در یک کانال تلگرامی خبر دادهاند. گفته شده این افراد بهدلیل به اشتراکگذاری تصاویر مرتبط با درگیریهای نظامی اخیر بازداشت شدهاند.
گسترش پروندههای امنیتی و ابهام در روند رسیدگی
در استان آذربایجان شرقی، مقامات قضایی از تشکیل بیش از ۶۰ پرونده امنیتی از زمان آغاز جنگ خبر دادهاند. به گفته دادستان این استان، برخی از این پروندهها با اتهاماتی در حد «محاربه» همراه است و احکام برخی از آنها به مرحله کیفرخواست رسیده است.
با این حال، در این گزارشها جزئیاتی درباره هویت متهمان، نحوه بازداشت، دسترسی به وکیل یا روند رسیدگی منتشر نشده است. این عدم شفافیت، نگرانیها درباره رعایت اصول دادرسی عادلانه را افزایش داده است.
بازداشت بهدلیل فعالیت رسانهای و مجازی
در برخی موارد، بازداشتها بهدلیل فعالیت در فضای مجازی یا ارتباط با رسانهها صورت گرفته است. برای نمونه، در شهرستان فلاورجان هفت شهروند به اتهام همکاری با رسانههای خارج از کشور بازداشت شدهاند.
در شهرستان پارسآباد نیز سه نفر با اتهام «تبلیغ علیه نظام» و ارسال تصاویر و اطلاعات به رسانهها بازداشت شدهاند. همچنین در نطنز، ۲۶ شهروند بهدلیل آنچه «تشویش اذهان عمومی» عنوان شده، بازداشت شدهاند.
در اغلب این موارد، اطلاعاتی درباره هویت بازداشتشدگان، محل نگهداری و وضعیت حقوقی آنان منتشر نشده است.
نقض اصول بنیادین دادرسی عادلانه
بررسی این بازداشتها نشان میدهد که در بسیاری از موارد، اصول بنیادین دادرسی عادلانه رعایت نشده است. عدم اطلاعرسانی درباره اتهامات، محدودیت در دسترسی به وکیل و نبود نظارت شفاف قضایی از جمله مواردی است که در گزارشها به آن اشاره شده است.
کارشناسان حقوقی معتقدند که استفاده از اتهامات کلی و مبهم، بدون ارائه شواهد مشخص، با اصل قانونی بودن جرم و مجازات در تعارض است و میتواند به نقض حقوق متهمان منجر شود.
افزایش نگرانیها درباره وضعیت بازداشتشدگان
در مجموع، تداوم بازداشتها در کنار محدودیتهای شدید اطلاعرسانی، فضای نگرانی گستردهای را ایجاد کرده است. خانوادههای بازداشتشدگان در بسیاری از موارد از وضعیت عزیزان خود بیاطلاع هستند و امکان پیگیری حقوقی نیز برای آنان محدود شده است.
این شرایط، نشاندهنده تشدید کنترل امنیتی و استمرار سیاستهای محدودکننده حتی پس از توقف درگیریها است.
نقض حقوق بشر در موج جدید بازداشتها
وضعیت بازداشتهای اخیر مصداق نقض چندین اصل بنیادین حقوق بشر است:
نقض آزادی و امنیت شخصی – ماده ۹ اعلامیه جهانی حقوق بشر:
بازداشت گسترده شهروندان با اتهامات کلی و بدون ارائه مستندات شفاف، نشانهای از بازداشتهای خودسرانه است.
نقض حق دادرسی عادلانه – ماده ۱۰ اعلامیه جهانی حقوق بشر:
عدم شفافیت در روند رسیدگی، نبود اطلاعات درباره مراحل قضایی و محدودیت در دسترسی به وکیل، اصول دادرسی عادلانه را نقض میکند.
نقض آزادی بیان – ماده ۱۹ اعلامیه جهانی حقوق بشر:
بازداشت افراد بهدلیل انتشار اطلاعات یا فعالیت در فضای مجازی، محدودیت جدی بر آزادی بیان محسوب میشود.
نقض حق دسترسی به اطلاعات – اصول بنیادین حقوق بشر:
قطع اینترنت و جلوگیری از اطلاعرسانی آزاد، دسترسی شهروندان به اطلاعات را بهطور گسترده محدود کرده است.
نقض کرامت انسانی – ماده ۱ اعلامیه جهانی حقوق بشر:
برخوردهای امنیتی گسترده و ایجاد فضای ارعاب، کرامت انسانی و امنیت روانی جامعه را تحت تأثیر قرار داده است.
کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک
Discussion about this post