آسیب‌دیدگان جنگ؛ اخراج ناگهانی خانواده‌های بی‌خانمان از هتل‌های تهران در سایه بلاتکلیفی و نبود حمایت مؤثر

شماری از خانواده‌های آسیب‌دیدگان جنگ که پس از تخریب یا ناایمن شدن منازل خود در هتل‌های تهران اسکان داده شده بودند، با دستور تخلیه ناگهانی مواجه شده‌اند. این در حالی است که بسیاری از آنان هنوز خانه‌ای برای بازگشت ندارند و کمک‌های وعده داده‌شده نیز به دستشان نرسیده است

کانون حقوق بشر ایران،  پنج‌شنبه ۴ تیرماه ۱۴۰۵ – گزارش‌های منتشرشده حاکی از آن است که تعدادی از آسیب‌دیدگان جنگ اخیر که در ماه‌های گذشته به دلیل تخریب یا غیرقابل سکونت شدن منازلشان در هتل‌های تهران اسکان یافته بودند، ناچار به ترک محل اقامت موقت خود شده‌اند. به گفته ساکنان، مسئولان تنها ۱۲ تا ۲۴ ساعت برای تخلیه اتاق‌ها به آنان فرصت داده‌اند؛ تصمیمی که بسیاری از خانواده‌ها را در شرایطی دشوار و نامعلوم قرار داده است. این در حالی است که بخش قابل توجهی از این افراد نه امکان بازگشت به خانه‌های خود را دارند و نه کمک‌های مالی وعده داده‌شده را دریافت کرده‌اند.

چرا خانواده‌های آسیب‌دیدگان جنگ از هتل‌ها اخراج شدند؟

بر اساس گزارش‌های منتشرشده، اسکان موقت شماری از خانواده‌هایی که در جریان جنگ اخیر خانه یا محل زندگی خود را از دست داده بودند، به پایان رسیده و از آنان خواسته شده است هتل‌ها را ترک کنند.

به گفته برخی از ساکنان، این تصمیم بدون فراهم شدن جایگزین مناسب اتخاذ شده است. بسیاری از این خانواده‌ها هنوز امکان بازگشت به منازل خود را ندارند؛ زیرا برخی ساختمان‌ها تخریب شده و برخی دیگر نیازمند بازسازی، مقاوم‌سازی یا بررسی‌های فنی هستند.

افراد آسیب‌دیده می‌گویند در حالی با دستور تخلیه مواجه شده‌اند که همچنان در انتظار دریافت کمک‌های وعده داده‌شده برای تأمین مسکن و جبران خسارات هستند.

آسیب‌دیدگان جنگ چه چیزهایی را از دست داده‌اند؟

بسیاری از خانواده‌های آسیب‌دیده جنگ تنها خانه خود را از دست نداده‌اند، بلکه بخش عمده دارایی‌ها، وسایل زندگی و امنیت معیشتی خود را نیز از دست داده‌اند.

برخی از آنان می‌گویند هنگام وقوع حملات فرصت خارج کردن وسایل منزل را نداشته‌اند و اکنون با شرایطی روبه‌رو هستند که باید زندگی خود را تقریباً از نقطه صفر آغاز کنند. از دست رفتن لوازم منزل، مدارک، وسایل شخصی و سرمایه‌های سال‌ها تلاش، مشکلات اقتصادی و روحی گسترده‌ای برای این خانواده‌ها ایجاد کرده است.

کارشناسان اجتماعی معتقدند پیامدهای جنگ تنها به خسارت‌های فیزیکی محدود نمی‌شود و بی‌خانمانی، ناامنی اقتصادی و اضطراب ناشی از آینده نامعلوم می‌تواند آثار بلندمدتی بر زندگی آسیب‌دیدگان بر جای بگذارد.

چرا وضعیت معیشتی این خانواده‌ها نگران‌کننده است؟

گزارش‌ها نشان می‌دهد که بخشی از آسیب‌دیدگان جنگ هنوز وام ودیعه مسکن، کمک‌هزینه اسکان یا خسارت‌های وعده داده‌شده را دریافت نکرده‌اند.

همزمان با اعلام پایان مهلت اقامت در هتل‌ها، خدمات غذایی و امکانات رفاهی نیز برای بسیاری از این خانواده‌ها قطع شده است. برخی از افراد آسیب‌دیده گفته‌اند که به دلیل نداشتن محل سکونت جایگزین، ساعت‌ها و حتی شب‌ها را در محوطه هتل‌ها یا در فضای باز سپری کرده‌اند.

این شرایط به‌ویژه برای خانواده‌هایی که دارای کودک، سالمند یا افراد بیمار هستند، دشواری‌های بیشتری ایجاد کرده است. فعالان اجتماعی هشدار می‌دهند که رها شدن خانواده‌های جنگ‌زده بدون حمایت کافی می‌تواند آنان را با بحران‌های تازه‌ای از جمله فقر، بی‌خانمانی و آسیب‌های اجتماعی روبه‌رو کند.

آیا حمایت از آسیب‌دیدگان جنگ از وظایف نهادهای مسئول است؟

کارشناسان حقوقی یادآور می‌شوند که در شرایط بحران، حمایت از شهروندانی که خانه و امکانات زندگی خود را از دست داده‌اند، از مسئولیت‌های نهادهای عمومی و اجرایی محسوب می‌شود.

بر اساس قوانین موجود، در حوادث گسترده و شرایط اضطراری، تأمین اسکان موقت، حمایت معیشتی و جبران خسارات آسیب‌دیدگان از جمله اقداماتی است که باید در اولویت قرار گیرد. همچنین انتظار می‌رود تا زمان فراهم شدن شرایط بازگشت ایمن به محل سکونت یا تأمین جایگزین مناسب، حمایت‌های ضروری ادامه یابد.

فعالان مدنی می‌گویند بسیاری از آسیب‌دیدگان جنگ در شرایطی با دستور تخلیه مواجه شده‌اند که هنوز هیچ برنامه روشنی برای آینده محل زندگی آنان اعلام نشده است.

بلاتکلیفی آسیب‌دیدگان جنگ تا چه زمانی ادامه خواهد داشت؟

یکی از مهم‌ترین نگرانی‌های مطرح‌شده از سوی آسیب‌دیدگان، نبود جدول زمانی مشخص برای پرداخت خسارت‌ها و تأمین مسکن جایگزین است.

بسیاری از خانواده‌ها می‌گویند نمی‌دانند چه زمانی امکان بازگشت به خانه‌های خود را خواهند داشت و چه زمانی کمک‌های وعده داده‌شده پرداخت خواهد شد. این بلاتکلیفی، علاوه بر فشار اقتصادی، موجب افزایش نگرانی‌ها و مشکلات روحی در میان خانواده‌های جنگ‌زده شده است.

ناظران اجتماعی معتقدند بازسازی زندگی آسیب‌دیدگان جنگ تنها به بازسازی ساختمان‌ها محدود نمی‌شود و نیازمند حمایت‌های اقتصادی، روانی و اجتماعی بلندمدت است.

آسیب‌دیدگان جنگ؛ میان بی‌خانمانی و انتظار برای حمایت

خانواده‌های آسیب‌دیدگان جنگ که ماه‌ها پیش خانه، وسایل زندگی و امنیت روزمره خود را از دست داده‌اند، اکنون با چالش تازه‌ای روبه‌رو شده‌اند؛ ترک محل اسکان موقت بدون آنکه راه‌حلی پایدار برای زندگی آینده آنان فراهم شده باشد. در حالی که بسیاری از این افراد همچنان چشم‌انتظار دریافت کمک‌ها و جبران خسارات هستند، نگرانی‌ها درباره وضعیت معیشتی و سرنوشت آنان روزبه‌روز افزایش می‌یابد. فعالان اجتماعی تأکید می‌کنند که حمایت از آسیب‌دیدگان جنگ نباید با پایان اسکان موقت متوقف شود و تا بازگشت آنان به شرایطی پایدار و انسانی ادامه یابد.

گزارش‌ها و اخبار مرتبط با نقض حقوق بشر در ایران

• پرونده شهرک اکباتان؛ صدور حکم اعدام برای چهار متهم در دادگاه انقلاب تهران
• لیست و مشخصات کامل زندانیان سیاسی اعدام شده از سال ۱۴۰۰ تا ‌کنون
  متن کامل اعلامیه جهانی حقوق بشر
• فهرست جامع زندانیان محکوم به اعدام – زندانیان سیاسی و بازداشت‌شدگان اعتراضات ۱۴۰۴
• آرشیو قضات مرگ ـ قضات صادر کننده احکام اعدام در ایران
  آخرین خبرهای بازداشت شدگان اعتراضات
• جهان بداند در ایران چه گذشت! فیلم‌های تکان‌دهنده + فیلم‌های افزوده جدید از کشتار اعتراضات سراسری ۱۴۰۴
• اولین ویدئوی ۳ بعدی بند ۲۰۹ زندان اوین؛ قسمت اول: ساختمان و ساختار بندها

بررسی حقوق پرونده بر اساس قوانین داخلی

ابهامات حقوقی پرونده

در پرونده خانواده‌های آسیب‌دیده جنگ، این پرسش مطرح است که بر چه مبنای قانونی اسکان موقت آنان پیش از تأمین محل سکونت جایگزین پایان یافته است. همچنین مشخص نیست چرا بخشی از خسارت‌ها، کمک‌هزینه‌های معیشتی و وام‌های وعده داده‌شده هنوز پرداخت نشده و چه سازوکاری برای حمایت از خانواده‌هایی که امکان بازگشت به منازل خود را ندارند در نظر گرفته شده است.

مواد قانونی مرتبط

اصل ۲۹ قانون اساسی

برخورداری از تأمین اجتماعی، حمایت در شرایط بحران و دسترسی به خدمات حمایتی را از حقوق شهروندان می‌داند.

اصل ۳۱ قانون اساسی

داشتن مسکن متناسب با نیاز را حق هر فرد و خانواده ایرانی معرفی می‌کند.

اصل ۲۲ قانون اساسی

جان، مال، حقوق و حیثیت اشخاص را مصون از تعرض می‌داند.

قانون مدیریت بحران کشور

نهادهای مسئول را موظف به تأمین اسکان موقت، حمایت معیشتی و جبران خسارات آسیب‌دیدگان حوادث و بحران‌ها می‌کند.

موارد نقض قانون

عدم تأمین اسکان جایگزین پیش از پایان اقامت موقت

تأخیر در پرداخت خسارات و کمک‌هزینه‌های وعده داده‌شده

ابهام در اجرای تکالیف قانونی نهادهای مسئول در حمایت از آسیب‌دیدگان

احتمال نقض حق برخورداری از مسکن مناسب

احتمال نقض حق برخورداری از حمایت اجتماعی در شرایط بحران

رها شدن خانواده‌های آسیب‌دیده بدون تأمین حداقل امکانات معیشتی

نقض حقوق بشر؛ محرومیت آسیب‌دیدگان جنگ از حق مسکن و حمایت در شرایط بحران

مواد نقض‌شده

نقض حق برخورداری از مسکن مناسب – ماده ۲۵ اعلامیه جهانی حقوق بشر

خانواده‌های جنگ‌زده نباید بدون تأمین سرپناه مناسب در معرض بی‌خانمانی قرار گیرند.

نقض حق برخورداری از تأمین اجتماعی – ماده ۲۲ اعلامیه جهانی حقوق بشر

آسیب‌دیدگان بحران‌ها حق دارند از حمایت‌های لازم برای بازسازی زندگی خود بهره‌مند شوند.

نقض حق برخورداری از سطح مناسب زندگی – ماده ۱۱ میثاق حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی

دسترسی به مسکن، غذا و امنیت معیشتی از حقوق بنیادین شهروندان است.

نقض اصل کرامت انسانی

رها شدن خانواده‌هایی که خانه و دارایی خود را از دست داده‌اند، می‌تواند کرامت انسانی آنان را تحت تأثیر قرار دهد.

کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک