همزمان با افزایش فشارهای امنیتی بر دانشگاهها، کمیته انضباطی دانشگاه شریف برای هفت دانشجو حکم اخراج صادر کرده است. گزارشها همچنین از ادامه محرومیتهای آموزشی، ممنوعالورودی و برخوردهای فراقانونی با دانشجویان معترض در دانشگاههای مختلف کشور حکایت دارد.
کانون حقوق بشر ایران، شنبه ۳۰ خردادماه ۱۴۰۵ – در ادامه موج سرکوب دانشجویان پس از اعتراضات سراسری، کمیته انضباطی دانشگاه شریف برای هفت دانشجو احکام اخراج و محرومیتهای چندساله از تحصیل صادر کرده است. این احکام در شرایطی صادر شده که گزارشهای متعددی از نقض اصول دادرسی منصفانه، رسیدگیهای شتابزده و محدودیتهای گسترده علیه دانشجویان در دانشگاههای مختلف کشور منتشر شده است. فعالان دانشجویی این روند را بخشی از سیاست گسترده سرکوب دانشگاهها و خاموش کردن صدای اعتراض دانشجویان ارزیابی میکنند.
چرا هفت دانشجوی دانشگاه شریف با حکم اخراج روبهرو شدند؟
بر اساس گزارشهای منتشرشده، کمیته انضباطی دانشگاه صنعتی شریف برای هفت دانشجو حکم بدوی اخراج صادر کرده است.
اسامی دانشجویان مشمول این احکام عبارتاند از:
رضا دالمن، دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی کامپیوتر؛ اخراج و چهار سال محرومیت از تحصیل
فاطمه خاکپور، دانشجوی کارشناسی شیمی؛ اخراج
حسین شادمان، دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی صنایع؛ اخراج
سپنتا سعیدی، دانشجوی مهندسی کامپیوتر؛ اخراج و پنج سال محرومیت از تحصیل
مسیحا باقری، دانشجوی مهندسی کامپیوتر؛ اخراج
فریبرز کهنزاد، دانشجوی مهندسی صنایع؛ اخراج و پنج سال محرومیت از تحصیل
پرنیان خدابخشی، دانشجوی مهندسی و علم مواد؛ اخراج و پنج سال محرومیت از تحصیل
همچنین گزارشهایی درباره صدور حکم اخراج برای آریانا کوچکی، دانشجوی مهندسی صنایع، منتشر شده است. با این حال منابع دانشجویی اعلام کردهاند که وی در حال حاضر در بازداشت به سر میبرد و اطلاعات دقیقی درباره تشکیل یا برگزاری جلسه کمیته انضباطی وی در دست نیست.
آیا برای برخی دانشجویان احکام غیابی صادر شده است؟
فعالان دانشجویی میگویند احتمال صدور احکام غیابی برای برخی دانشجویان بازداشتی وجود دارد؛ موضوعی که در سالهای گذشته نیز بارها در دانشگاههای کشور گزارش شده است.
بر اساس اطلاعات منتشرشده، پرونده سه تن از دانشجویان اخراجشده با محوریت فعالیت در شبکههای اجتماعی بررسی شده و چهار پرونده دیگر به اعتراضات اسفندماه مرتبط بوده است.
منتقدان میگویند در بسیاری از این پروندهها، دانشجویان فرصت کافی برای دفاع از خود نداشتهاند و روند رسیدگی با سرعتی غیرمتعارف انجام شده است.
سرکوب دانشجویان در دانشگاههای کشور چگونه تشدید شده است؟
پرونده دانشگاه شریف تنها بخشی از روند گسترده فشار بر دانشجویان در ماههای اخیر است.
گزارشهای منتشرشده از دانشگاه خواجه نصیر نشان میدهد که شماری از دانشجویان معترض علاوه بر تشکیل پرونده انضباطی، با ممانعت فیزیکی از ورود به دانشگاه مواجه شدهاند. برخی از آنان پیشتر از خوابگاه محروم شده و بخشی از خدمات آموزشی و رفاهی آنان نیز قطع شده بود.
بر اساس این گزارشها، حتی پس از پایان دوره محرومیتهای اعلامشده، محدودیتها ادامه یافته و برخی دانشجویان بدون صدور حکم جدید از ورود به دانشگاه منع شدهاند.
منابع دانشجویی اعلام کردهاند که از دیماه ۱۴۰۴ تاکنون دستکم ۱۰ تا ۱۵ دانشجو در دانشگاه خواجه نصیر با ممنوعالورودی مواجه شدهاند و برخی از آنان حتی به کمیته انضباطی احضار نشده بودند.
فعالان دانشگاهی معتقدند این روند نشاندهنده گسترش کنترل امنیتی بر محیطهای دانشگاهی و تلاش برای جلوگیری از شکلگیری هرگونه فعالیت اعتراضی در دانشگاهها است.
گزارشها و اخبار مرتبط با نقض حقوق بشر در ایران
- پرونده شهرک اکباتان؛ صدور حکم اعدام برای چهار متهم در دادگاه انقلاب تهران
- لیست و مشخصات کامل زندانیان سیاسی اعدام شده از سال ۱۴۰۰ تا کنون
متن کامل اعلامیه جهانی حقوق بشر - فهرست جامع زندانیان محکوم به اعدام – زندانیان سیاسی و بازداشتشدگان اعتراضات ۱۴۰۴
- آرشیو قضات مرگ ـ قضات صادر کننده احکام اعدام در ایران
آخرین خبرهای بازداشت شدگان اعتراضات - جهان بداند در ایران چه گذشت! فیلمهای تکاندهنده + فیلمهای افزوده جدید از کشتار اعتراضات سراسری ۱۴۰۴
- اولین ویدئوی ۳ بعدی بند ۲۰۹ زندان اوین؛ قسمت اول: ساختمان و ساختار بندها
آییننامههای انضباطی چه حقوقی برای دانشجویان پیشبینی کردهاند؟
بر اساس مقررات رسمی سازمان امور دانشجویان، اصل بر برائت دانشجو است و تا زمان قطعی شدن رأی، وی باید از تمامی حقوق آموزشی، رفاهی و دانشجویی برخوردار باشد.
مطابق این مقررات، دانشجو باید از اتهامات خود آگاه شود، فرصت کافی برای دفاع داشته باشد و بتواند به صورت حضوری در جلسات رسیدگی شرکت کند.
همچنین آییننامههای انضباطی تصریح میکنند که شوراهای انضباطی نباید تحت تأثیر ملاحظات سیاسی یا امنیتی قرار گیرند و استفاده از اطلاعات حاصل از نقض حریم خصوصی فاقد اعتبار قانونی است.
با این حال گزارشهای متعدد دانشجویی نشان میدهد که در بسیاری از پروندهها این اصول رعایت نشده و دانشجویان پیش از قطعی شدن رأی با محدودیتهای مختلف مواجه شدهاند.
چرا دانشجویان از روند رسیدگی به پروندههای انضباطی انتقاد میکنند؟
بررسی پروندههای انضباطی در دانشگاههای مختلف نشان میدهد که در بسیاری از موارد، دانشجویان از طریق تماس تلفنی یا پیامهای غیررسمی از تشکیل پرونده علیه خود مطلع شدهاند.
در برخی دانشگاهها، دفاعیات دانشجویان بهصورت ایمیلی دریافت شده و جلسات رسمی رسیدگی عملاً برگزار نشده است.
همچنین گزارشهایی از دانشگاه شهید بهشتی منتشر شده که نشان میدهد سامانههای آموزشی برخی دانشجویان پیش از صدور رأی نهایی مسدود شده و محدودیتهای آموزشی برای آنان اعمال شده است.
در دانشگاه شریف نیز دانشجویان از روندهای شتابزده، استناد به گزارشهای غیرشفاف و فاصله کوتاه میان طرح اتهام و صدور رأی انتقاد کردهاند.
به گفته فعالان دانشجویی، چنین روندی با اصول دادرسی منصفانه و حتی مقررات داخلی دانشگاهها سازگار نیست.
بررسی حقوقی پرونده بر اساس قوانین داخلی
ابهامات حقوقی پرونده
یکی از مهمترین ابهامات این پرونده، نحوه تشکیل و رسیدگی به پروندههای انضباطی دانشجویان است. گزارشهای منتشرشده نشان میدهد که در برخی موارد، دانشجویان فرصت کافی برای دفاع نداشتهاند و احکام سنگین در مدت زمانی کوتاه صادر شده است.
همچنین در مورد آریانا کوچکی، ابهام درباره احتمال صدور حکم در شرایط بازداشت و بدون حضور دانشجو، پرسشهای جدی درباره رعایت حقوق دفاعی وی ایجاد کرده است.
مواد قانونی مرتبط
اصل ۳۰ قانون اساسی: دولت موظف به فراهم کردن امکانات آموزش برای همه شهروندان است.
اصل ۳۲ قانون اساسی: هیچ فردی نباید بدون رعایت تشریفات قانونی مورد محدودیت قرار گیرد.
اصل ۳۴ قانون اساسی: دادخواهی حق مسلم هر فرد است.
اصل ۳۵ قانون اساسی: حق برخورداری از وکیل و دفاع از خود باید تضمین شود.
اصل ۳۷ قانون اساسی: اصل بر برائت است.
آییننامه انضباطی دانشجویان: دانشجو باید از حق اطلاع از اتهامات و فرصت کافی برای دفاع برخوردار باشد.
موارد نقض قانون
صدور احکام بدون فراهم شدن فرصت کافی برای دفاع.
اعمال محدودیتهای آموزشی پیش از قطعی شدن رأی.
صدور احکام غیابی برای دانشجویان بازداشتی.
محرومسازی دانشجویان از امکانات آموزشی و رفاهی بدون طی کامل روند قانونی.
استناد به گزارشهای غیرشفاف و امنیتی در رسیدگی به پروندهها.
نقض حقوق بشر در پرونده دانشجویان دانشگاه شریف؛ محرومیت از حق آموزش، دادرسی عادلانه و آزادی بیان
پرونده دانشجویان دانشگاه شریف و سایر دانشگاههای کشور، نگرانیهای جدی درباره وضعیت حقوق بشر و آزادیهای دانشگاهی ایجاد کرده است. بسیاری از دانشجویان به دلیل فعالیتهای صنفی، مدنی یا بیان دیدگاههای خود با محرومیتهای گسترده آموزشی و انضباطی مواجه شدهاند.
مواد نقضشده
نقض حق آموزش – ماده ۲۶ اعلامیه جهانی حقوق بشر: اخراج و محرومیت طولانیمدت از تحصیل، دسترسی دانشجویان به آموزش عالی را محدود میکند.
نقض آزادی بیان – ماده ۱۹ اعلامیه جهانی حقوق بشر: برخورد انضباطی با دانشجویان به دلیل فعالیتهای مسالمتآمیز دانشجویی و حضور در شبکههای اجتماعی، آزادی بیان را محدود میسازد.
نقض حق تجمع و مشارکت مدنی – ماده ۲۰ اعلامیه جهانی حقوق بشر: برخورد با دانشجویان به دلیل مشارکت در اعتراضات مسالمتآمیز با حق تجمع در تعارض است.
نقض حق دادرسی عادلانه – ماده ۱۰ اعلامیه جهانی حقوق بشر: رسیدگیهای غیرشفاف، احکام شتابزده و محدود شدن فرصت دفاع، اصول دادرسی منصفانه را نقض میکند.
منع تبعیض در برخورداری از حقوق آموزشی – ماده ۲ اعلامیه جهانی حقوق بشر: محروم کردن دانشجویان از امکانات آموزشی و رفاهی به دلیل فعالیتهای مدنی میتواند مصداق تبعیض در بهرهمندی از حقوق اساسی باشد.
فعالان دانشجویی معتقدند تشدید فشارها بر دانشگاهها نشاندهنده ادامه سیاست محدودسازی فضای علمی و مدنی کشور است؛ سیاستی که به جای پاسخ به مطالبات دانشجویان، بر ابزارهای انضباطی و امنیتی تکیه دارد.
کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک
Discussion about this post