سپهر امیرزاده، دانشجوی پزشکی ۲۳ ساله و از بازداشتشدگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴، در حالی به اعدام محکوم شده که گزارشها از نقش او در امدادرسانی پزشکی به معترضان مجروح حکایت دارد
کانون حقوق بشر ایران، پنجشنبه ۲۲ مردادماه ۱۴۰۵ – بر اساس گزارشهای دریافتی، سپهر امیرزاده، دانشجوی پزشکی و زندانی سیاسی اهل رامهرمز که در زندان اصفهان محبوس است، از سوی دستگاه قضایی به اعدام محکوم شده است. این دانشجوی متولد ۱۳۸۲ در جریان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ به مجروحان کمک پزشکی ارائه کرده بود و گزارشها حاکی از آن است که همین فعالیتها در روند تشکیل پرونده وی مورد توجه نهادهای امنیتی و قضایی قرار گرفته است. همزمان، جزئیات اتهامات، مستندات دادگاه و متن کامل حکم تاکنون بهطور مستقل در دسترس قرار نگرفته است.
بازداشت سپهر امیرزاده پس از اعتراضات سراسری ۱۴۰۴
سپهر امیرزاده، اهل رامهرمز در استان خوزستان و دانشجوی رشته پزشکی، روز ۲۳ سراسری ۱۴۰۴ در منزل شخصی خود در اصفهان توسط نیروهای امنیتی بازداشت شد.
بازداشت او تنها چند روز پس از اعتراضات گسترده روزهای ۱۸ و ۱۹ دیماه صورت گرفت؛ اعتراضاتی که با بازداشت گسترده شهروندان در نقاط مختلف همراه بود.
بر اساس اطلاعات منتشرشده، سپهر امیرزاده در جریان اعتراضات بهعنوان دانشجوی پزشکی به شماری از معترضان مجروح و زخمی کمک کرده و خدمات اولیه پزشکی و امدادی در اختیار آنان قرار داده بود.
گزارشهای دریافتی حاکی از آن است که این فعالیتهای امدادی در جریان تحقیقات امنیتی و رسیدگی قضایی به پرونده او مورد توجه قرار گرفته است. با این حال، هنوز مشخص نیست دادگاه دقیقاً چه رفتار یا اقدام مشخصی را مبنای صدور حکم اعدام قرار داده است.
انتقال از بازداشتگاه امنیتی به زندان اصفهان
پس از بازداشت، سپهر امیرزاده مدتی در بازداشتگاههای امنیتی نگهداری شد و پس از طی مراحل بازجویی به زندان اصفهان انتقال یافت.
اکنون گزارشهای رسیده حاکی از صدور حکم اعدام علیه این دانشجوی پزشکی است؛ حکمی که با توجه به نبود اطلاعات شفاف درباره اتهام دقیق، ادله مورد استناد و نحوه رسیدگی به پرونده، نگرانیهای جدی ایجاد کرده است.
تا زمان تنظیم این گزارش، متن کامل رأی دادگاه و جزئیات مستندات مورد استناد برای صدور مجازات مرگ بهطور مستقل در دسترس نیست. همچنین اطلاعات کافی درباره کیفیت دسترسی سپهر امیرزاده به وکیل انتخابی و فرصت او برای دفاع مؤثر از خود منتشر نشده است.
به همین دلیل، روشن شدن عنوان دقیق اتهام، شعبه صادرکننده رأی، مستندات پرونده و وضعیت تجدیدنظرخواهی از اهمیت ویژهای برخوردار است.
امدادرسانی پزشکی؛ محور نگرانکننده پرونده
یکی از مهمترین ابعاد پرونده سپهر امیرزاده، گزارشهای مربوط به کمک پزشکی او به مجروحان اعتراضات است.
ارائه خدمات درمانی به فرد زخمی، فارغ از هویت یا دیدگاه سیاسی او، با اصول بنیادین اخلاق پزشکی و ملاحظات بشردوستانه ارتباط مستقیم دارد. تبدیل چنین فعالیتی به بخشی از مستندات یک پرونده منتهی به مجازات مرگ، در صورت تأیید، نگرانی بسیار جدی درباره امنیت پزشکان، دانشجویان پزشکی و امدادگرانی ایجاد میکند که در شرایط بحرانی به افراد مجروح کمک میکنند.
این موضوع همچنین میتواند پیام بازدارندهای برای کادر درمان ایجاد کند؛ زیرا پزشک یا امدادگری که احتمال دهد کمک به یک معترض مجروح ممکن است بعدها علیه او مورد استفاده قضایی قرار گیرد، در انجام مسئولیت حرفهای و انسانی خود با تهدید امنیتی روبهرو خواهد شد.
گزارشها از فشار بر خانواده سپهر امیرزاده
همزمان با صدور حکم اعدام، گزارشهایی نیز درباره اعمال فشار بر خانواده سپهر امیرزاده منتشر شده است.
بر اساس این اطلاعات، نهادهای امنیتی از خانواده او خواستهاند درباره وضعیت فرزندشان و روند پرونده اطلاعرسانی نکنند.
اعمال محدودیت بر اطلاعرسانی خانواده میتواند امکان جلب حمایت حقوقی، دسترسی به وکیل، اطلاع افکار عمومی از روند پرونده و نظارت نهادهای حقوق بشری را دشوار کند؛ بهویژه در پروندهای که مجازات اعدام در آن صادر شده و هر مرحله از رسیدگی میتواند مستقیماً با حق حیات متهم ارتباط داشته باشد.
صدور حکم اعدام برای این دانشجوی پزشکی در شرایطی که بخشهای مهمی از پرونده همچنان در ابهام قرار دارد، ضرورت انتشار فوری اطلاعات دقیق درباره اتهامات، ادله دادگاه و تضمین دسترسی او به دفاع مؤثر را دوچندان کرده است.
گزارشها و اخبار مرتبط با نقض حقوق بشر در ایران
- لیست و مشخصات کامل زندانیان سیاسی اعدام شده از سال ۱۴۰۰ تا کنون
- فهرست جامع زندانیان محکوم به اعدام – زندانیان سیاسی و بازداشتشدگان اعتراضات ۱۴۰۴
- آرشیو قضات مرگ ـ قضات صادر کننده احکام اعدام در ایران
- آخرین خبرهای بازداشت شدگان اعتراضات
- جهان بداند در ایران چه گذشت! فیلمهای تکاندهنده + فیلمهای افزوده جدید از کشتار اعتراضات سراسری ۱۴۰۴
- مستند حقوقی؛ بررسی کارنامه محمدمهدی شهمیرزادی؛ قاضی و رئیس شعبه ۲۳ دادگاه انقلاب تهران
- مستند حقوقی، بررسی پروندهای که منجر به اعدام عارف خوشکار شد
بررسی حقوقی پرونده سپهر امیرزاده بر اساس قوانین داخلی
قوانین دیکتاتوری حاکم بر ایران در سالهای گذشته بارها به دلیل مغایرت با موازین دادرسی عادلانه، ابهام در رسیدگی به پروندههای امنیتی و محدود کردن آزادیهای بنیادین مورد انتقاد قرار گرفتهاند. بررسی پرونده سپهر امیرزاده بر اساس قوانین داخلی به معنای تأیید این قوانین نیست؛ هدف، نشان دادن مواردی است که حتی همین قوانین نیز توسط دستگاه قضایی رعایت نشدهاند.
ابهامات حقوقی پرونده
مهمترین ابهام، مشخص نبودن عنوان دقیق اتهامی است که بر اساس آن حکم اعدام صادر شده است. متن کامل رأی، ادله مورد استناد دادگاه و جزئیات روند رسیدگی نیز در دسترس عمومی قرار ندارد.
از سوی دیگر، گزارشها درباره مورد استناد قرار گرفتن امدادرسانی پزشکی به مجروحان اعتراضات، پرسشهای جدی درباره مبنای حقوقی پرونده ایجاد میکند.
فشار گزارششده بر خانواده برای جلوگیری از اطلاعرسانی نیز بر نگرانیها درباره شفافیت روند رسیدگی افزوده است.
مواد قانونی مرتبط
- اصل ۳۲ قانون اساسی؛ بازداشت افراد باید مطابق ضوابط قانونی صورت گیرد و اتهام باید به متهم تفهیم شود.
- اصل ۳۵ قانون اساسی؛ حق برخورداری از وکیل را برای متهم به رسمیت میشناسد.
- اصل ۳۶ قانون اساسی؛ صدور و اجرای مجازات تنها از طریق دادگاه صالح و به موجب قانون امکانپذیر است.
- اصل ۳۷ قانون اساسی؛ اصل بر برائت است و هیچکس مجرم شناخته نمیشود مگر آنکه جرم او در دادگاه صالح اثبات شود.
- اصل ۳۸ قانون اساسی؛ هرگونه اجبار برای گرفتن اقرار یا کسب اطلاعات را ممنوع میکند.
موارد نقض و نگرانیهای حقوقی
- ابهام درباره عنوان و مصداق دقیق اتهام منتهی به حکم اعدام؛
- عدم انتشار مستندات و ادله مورد استناد دادگاه؛
- ابهام درباره دسترسی مؤثر به وکیل انتخابی؛
- گزارش استفاده از امدادرسانی پزشکی در روند قضایی پرونده؛
- فشار گزارششده بر خانواده برای جلوگیری از اطلاعرسانی؛
- صدور مجازات مرگ در پروندهای با ابهامات جدی درباره روند دادرسی.
بررسی پرونده از منظر حقوق بشر و موارد نقض استانداردهای بینالمللی
از منظر حقوق بشر، حمایت از حق حیات، دادرسی عادلانه، برخورداری از وکیل، مصونیت از مجازاتهای خودسرانه و رعایت کرامت انسانی از اصول بنیادین حقوق بینالملل به شمار میرود. گزارشهای منتشرشده درباره پرونده سپهر امیرزاده و صدور حکم اعدام برای او، در شرایطی که جزئیات اتهام، مستندات دادگاه و کیفیت دسترسی وی به دفاع مؤثر بهطور کامل روشن نیست، نگرانیهای جدی درباره رعایت این حقوق ایجاد کرده است.
اسناد بینالمللی مرتبط
- ماده ۳ اعلامیه جهانی حقوق بشر؛ حق زندگی، آزادی و امنیت شخصی.
- ماده ۵ اعلامیه جهانی حقوق بشر؛ منع شکنجه و رفتار یا مجازات ظالمانه، غیرانسانی یا تحقیرآمیز.
- ماده ۱۰ اعلامیه جهانی حقوق بشر؛ حق برخورداری از رسیدگی عادلانه و علنی توسط دادگاهی مستقل و بیطرف.
- ماده ۱۱ اعلامیه جهانی حقوق بشر؛ اصل برائت و برخورداری متهم از تضمینهای لازم برای دفاع.
- ماده ۶ میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی؛ حمایت از حق حیات و محدود کردن استفاده از مجازات اعدام به شرایط بسیار محدود.
- ماده ۱۴ میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی؛ حق برخورداری از دادرسی عادلانه، حق دفاع و دسترسی به امکانات لازم برای دفاع.
- ماده ۱۰ میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی؛ الزام به رفتار انسانی و محترمانه با تمام افراد محروم از آزادی.
- قواعد نلسون ماندلا؛ ضرورت رعایت کرامت زندانیان، دسترسی به مراقبتهای لازم و حفظ حقوق بنیادین افراد محروم از آزادی.
- اصول اخلاق پزشکی و بیطرفی پزشکی؛ ارائه خدمات درمانی و امدادی باید بدون تبعیض و فارغ از موقعیت یا دیدگاه سیاسی فرد مجروح انجام شود.
کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک
Discussion about this post