سیکان روشنی؛ معترض بازداشت‌شده اعتراضات ملکشاهی با حکم اعدام روبه‌رو شد

سیکان روشنی، از بازداشت‌شدگان اعتراضات ۱۶ دی‌ماه ۱۴۰۴ در شهرستان ملکشاهی، با اتهام‌های امنیتی به اعدام محکوم شده است. گزارش‌های منتشرشده حاکی از آن است که وی پس از بازداشت برای مدت طولانی در بی‌خبری نگهداری شده و تحت شکنجه‌های شدید برای اخذ اعترافات اجباری قرار گرفته است؛ اعترافاتی که گفته می‌شود مبنای صدور حکم اعدام قرار گرفته‌اند

کانون حقوق بشر ایران، دوشنبه ۱۲ مردادماه ۱۴۰۵ – سیکان روشنی(مهدی)، معترض کُرد بازداشت‌شده در ارتباط با اعتراضات ۱۶ دی‌ماه ۱۴۰۴ در شهرستان ملکشاهی، با اتهام‌های امنیتی به اعدام محکوم شده است. بر اساس اطلاعات منتشرشده، وی پس از بازداشت برای حدود دو ماه در بی‌خبری مطلق نگهداری شد و در جریان بازجویی‌ها تحت شکنجه‌های شدید قرار گرفت. همچنین گزارش‌ها حاکی از آن است که اعترافات اخذشده در این شرایط، مبنای صدور حکم اعدام علیه او قرار گرفته است.

سیکان روشنی کیست و چرا بازداشت شد؟

سیکان روشنی (مهدی) از شهروندان کُردی است که در ارتباط با اعتراضات ۱۶ دی‌ماه ۱۴۰۴ در شهرستان ملکشاهی بازداشت شد. بر اساس اطلاعات موجود، نیروهای امنیتی روز یکم بهمن‌ماه ۱۴۰۴ با مراجعه به منزل وی، او را بازداشت و به تهران منتقل کردند.

جزئیات رسمی درباره اتهام‌های انتسابی، روند بازجویی و مراحل اولیه رسیدگی به پرونده تاکنون منتشر نشده است. همچنین مقام‌های مسئول درباره دلایل انتقال وی به تهران و محل نگهداری او در دوران بازداشت توضیحی ارائه نکرده‌اند.

سیکان روشنی (مهدی) چگونه تحت بازجویی قرار گرفت؟

بر اساس اطلاعات منتشرشده، سیکان روشنی پس از انتقال به تهران تحت شکنجه‌های شدید جسمی و روحی قرار گرفت تا علیه خود اعتراف کند.

گزارش‌ها حاکی از آن است که آثار گسترده شکنجه بر بدن وی مشهود بوده و در جریان بازجویی‌ها از شوک الکتریکی و شلاق استفاده شده است. همچنین عنوان شده که او در برابر فشارهای اولیه برای اعتراف مقاومت کرده بود.

با این حال، بر اساس اطلاعات منتشرشده، در نهایت اعترافاتی که در دوران بازداشت از وی اخذ شده، در روند رسیدگی قضایی مورد استناد قرار گرفته و مبنای صدور حکم اعدام قرار گرفته است.

آزادی موقت و بازداشت دوباره

بر اساس اطلاعات موجود، سیکان روشنی در پایان اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۵ با تودیع وثیقه به‌طور موقت آزاد شد.

اما این آزادی تنها حدود دو هفته ادامه داشت و نیروهای امنیتی بار دیگر وی را بازداشت کردند.

از زمان بازداشت مجدد تاکنون، وی در شرایط بی‌خبری مطلق نگهداری می‌شود و اطلاعاتی درباره محل نگهداری، وضعیت جسمانی و امکان تماس او با خانواده منتشر نشده است.

خانواده سیکان روشنی نیز تحت فشار قرار دارند

گزارش‌های منتشرشده نشان می‌دهد خانواده سیکان روشنی نیز با فشارهای امنیتی روبه‌رو شده‌اند.

بر اساس این گزارش‌ها، به اعضای خانواده هشدار داده شده است که از اطلاع‌رسانی درباره پرونده خودداری کنند. همچنین وضعیت اقتصادی خانواده بسیار دشوار توصیف شده و آنان از امکانات ارتباطی و دسترسی گسترده به فضای مجازی برخوردار نیستند.

همزمان گزارش شده است که مردم شهرستان ملکشاهی سال‌ها با مشکلات اقتصادی و محرومیت‌های گسترده روبه‌رو بوده‌اند و اعتراضات این منطقه نیز در چارچوب مطالبات معیشتی و اجتماعی شکل گرفته است.

سیکان روشنی با چه اتهام‌هایی به اعدام محکوم شده است؟

بر اساس اطلاعات منتشرشده، حدود یک ماه پیش خانواده سیکان روشنی از صدور حکم اعدام علیه او مطلع شدند.

گزارش‌ها حاکی از آن است که یکی از اتهام‌های مطرح‌شده علیه وی، قتل یک مأمور پلیس عنوان شده است.

با این حال، تاکنون متن کامل رأی دادگاه، مستندات پرونده، ادله اثبات اتهامات و جزئیات روند رسیدگی به‌صورت عمومی منتشر نشده است و امکان ارزیابی مستقل پرونده وجود ندارد.

همچنین اطلاعاتی درباره شعبه رسیدگی‌کننده، تاریخ صدور حکم و وضعیت فعلی پرونده در مراحل بعدی دادرسی منتشر نشده است.

نگرانی‌ها درباره اعترافات اجباری

پرونده سیکان روشنی از جمله پرونده‌هایی است که نگرانی‌های جدی درباره استفاده از اعترافات اخذشده تحت فشار در آن مطرح شده است.

طی سال‌های گذشته، نهادهای حقوق بشری بارها نسبت به استفاده از اعترافات اجباری در پرونده‌های امنیتی هشدار داده‌اند و تأکید کرده‌اند که هرگونه اعتراف حاصل از شکنجه یا فشار، فاقد اعتبار حقوقی است و نمی‌تواند مبنای صدور احکام سنگین، به‌ویژه مجازات اعدام، قرار گیرد.

در پرونده سیکان روشنی نیز انتشار گزارش‌هایی درباره شکنجه، بی‌خبری طولانی‌مدت، بازداشت مجدد و محدودیت اطلاع‌رسانی خانواده، نگرانی‌ها درباره رعایت اصول دادرسی عادلانه را افزایش داده است.

باکس اطلاعاتی | پرونده سیکان روشنی (مهدی)

گزارش‌ها و اخبار مرتبط با نقض حقوق بشر در ایران

• لیست و مشخصات کامل زندانیان سیاسی اعدام شده از سال ۱۴۰۰ تا ‌کنون
• فهرست جامع زندانیان محکوم به اعدام – زندانیان سیاسی و بازداشت‌شدگان اعتراضات ۱۴۰۴
• آرشیو قضات مرگ ـ قضات صادر کننده احکام اعدام در ایران
• آخرین خبرهای بازداشت شدگان اعتراضات
• جهان بداند در ایران چه گذشت! فیلم‌های تکان‌دهنده + فیلم‌های افزوده جدید از کشتار اعتراضات سراسری ۱۴۰۴
• میدان شهدای اصفهان؛ ۱۶ متهم، اتهام محاربه و انجام شکنجه؛ آنچه از یکی از مهم‌ترین پرونده‌های اعتراضات ۱۴۰۴ می‌دانیم
• اعدام زندانی سیاسی آروین خیرخواهان؛ اجرای حکم اعدام معترض ۱۹ ساله در زندان شاهرود
• ابوالفضل سپاهی و امیرحسین صفری؛ اعدام دو زندانی سیاسی در میدان علیخانی اصفهان

بررسی حقوقی پرونده سیکان روشنی بر اساس قوانین داخلی

قوانین دیکتاتوری حاکم بر ایران طی سال‌های گذشته بارها به دلیل نحوه رسیدگی به پرونده‌های امنیتی، محدود شدن حقوق دفاعی متهمان، گزارش‌های مربوط به شکنجه و استفاده از مجازات اعدام مورد انتقاد حقوقدانان قرار گرفته است. پرونده سیکان روشنی نیز با توجه به گزارش‌های منتشرشده، پرسش‌های جدی درباره رعایت اصول دادرسی عادلانه، حق دفاع و اعتبار ادله مورد استناد برای صدور حکم اعدام مطرح کرده است.

ابهامات حقوقی پرونده

بر اساس اطلاعات منتشرشده، سیکان روشنی پس از بازداشت برای حدود دو ماه در بی‌خبری مطلق نگهداری شده و سپس گزارش‌هایی درباره اعمال شکنجه‌های شدید جسمی و روحی علیه وی منتشر شده است.

همچنین عنوان شده که اعترافات اخذشده در دوران بازداشت، مبنای صدور حکم اعدام قرار گرفته است. در عین حال، تاکنون متن کامل رأی دادگاه، مستندات پرونده، نحوه رسیدگی، ادله اثبات اتهامات و جزئیات جلسات دادرسی به‌صورت عمومی منتشر نشده است؛ موضوعی که ارزیابی مستقل روند رسیدگی را با دشواری مواجه می‌کند.

از سوی دیگر، ادامه نگهداری وی در بی‌خبری پس از بازداشت مجدد و فشارهای گزارش‌شده بر خانواده، نگرانی‌ها درباره رعایت حقوق قانونی متهم را افزایش داده است.

مواد قانونی مرتبط

بررسی این پرونده از منظر قوانین داخلی، چند اصل مهم را یادآور می‌شود:

• اصل ۳۲ قانون اساسی بر قانونی بودن بازداشت و اطلاع فوری از علت اتهام تأکید دارد.
• اصل ۳۵ قانون اساسی حق برخورداری از وکیل منتخب را برای همه متهمان به رسمیت شناخته است.
• اصل ۳۷ قانون اساسی اصل برائت را تضمین می‌کند.
• اصل ۳۸ قانون اساسی هرگونه شکنجه برای اخذ اقرار یا کسب اطلاع را ممنوع اعلام کرده و اقرار ناشی از اجبار را فاقد اعتبار قانونی می‌داند.
• اصل ۳۹ قانون اساسی هتک حرمت افراد بازداشت‌شده و زندانی را ممنوع دانسته است.
• قانون آیین دادرسی کیفری نیز بر حق دفاع، دسترسی مؤثر به وکیل و رسیدگی منصفانه تأکید دارد.

موارد نقض قانون

• نگهداری طولانی‌مدت در بی‌خبری؛
• گزارش‌های منتشرشده درباره شکنجه و اخذ اعترافات اجباری؛
• ابهام در دسترسی مؤثر به وکیل و امکان دفاع؛
• نبود شفافیت درباره روند رسیدگی و مستندات پرونده؛
• صدور حکم اعدام در شرایطی که نسبت به اعتبار ادله و رعایت حقوق دفاعی پرسش‌های جدی مطرح شده است.

نقض حقوق بشر در پرونده سیکان روشنی

پرونده سیکان روشنی از منظر استانداردهای بین‌المللی حقوق بشر نیز با نگرانی‌های جدی همراه است. گزارش‌های منتشرشده درباره نگهداری طولانی‌مدت در بی‌خبری، شکنجه برای اخذ اعتراف، فشار بر خانواده و صدور حکم اعدام، همگی از موضوعاتی هستند که با اصول بنیادین حقوق بشر در تعارض قرار دارند.

نهادهای حقوق بشری بارها تأکید کرده‌اند که مجازات اعدام، به‌ویژه در پرونده‌هایی که ادعاهایی درباره شکنجه، اعترافات اجباری یا محرومیت از دادرسی عادلانه مطرح است، خطر نقض جبران‌ناپذیر حق حیات را به همراه دارد. همچنین تحت فشار قرار دادن خانواده‌ها برای سکوت، می‌تواند مصداق اعمال فشار غیرقانونی و ناقض کرامت انسانی باشد.

مواد حقوق بشری مرتبط

• ماده ۳ اعلامیه جهانی حقوق بشر: حق زندگی، آزادی و امنیت شخصی.
• ماده ۵ اعلامیه جهانی حقوق بشر: ممنوعیت شکنجه و رفتار یا مجازات ظالمانه، غیرانسانی یا تحقیرآمیز.
• ماده ۹ اعلامیه جهانی حقوق بشر: ممنوعیت بازداشت و حبس خودسرانه.
• ماده ۱۰ اعلامیه جهانی حقوق بشر: حق برخورداری از دادرسی عادلانه.
• ماده ۶ میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی: حمایت از حق حیات و محدود کردن اعمال مجازات اعدام به مواردی که همه تضمین‌های دادرسی رعایت شده باشد.
• ماده ۱۴ میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی: تضمین حق دفاع، دسترسی به وکیل و رسیدگی منصفانه.
• کنوانسیون منع شکنجه هرگونه شکنجه و استفاده از اعترافات اخذشده تحت اجبار را مردود می‌داند.
• قواعد نلسون ماندلا نیز بر حفظ کرامت زندانیان و ممنوعیت رفتارهای غیرانسانی تأکید دارد.

جمع‌بندی

پرونده سیکان روشنی یکی از پرونده‌های مرتبط با اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ است که گزارش‌های منتشرشده درباره آن، نگرانی‌های جدی نسبت به رعایت اصول دادرسی عادلانه، ادعاهای شکنجه، اخذ اعترافات اجباری، فشار بر خانواده و صدور حکم اعدام را برجسته کرده است. در شرایطی که جزئیات کامل پرونده و مستندات اتهامات منتشر نشده، نهادهای حقوق بشری بر ضرورت شفاف‌سازی، رسیدگی مستقل و تضمین کامل حقوق دفاعی متهم تأکید می‌کنند.

کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک