زندانی سیاسی سعید یعقوبی؛ اعدام در ۲۹ اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۲ زندان مرکزی اصفهان
نام و نام خانوادگی: سعید یعقوبی کردسفلی
محل تولد: اصفهان
ساکن: اصفهان
تاریخ تولد: ۱۳۶۴
تاریخ آخرین بازداشت: آبان‌ماه ۱۴۰۱
اتهامات: « محاربه از طریق کشیدن سلاح کلاشنیکف»، «اجتماع و تبانی علیه امنیت داخلی» و «عضویت در دسته‌جات غیر قانونی»
محل زندان: زندان دستگرد اصفهان
محکومیت: اعدام
تاریخ اعدام: ۲۹ اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۲
اعدام سه زندانی سیاسی در پرونده خانه اصفهان؛ صالح میرهاشمی، مجید کاظمی و سعید یعقوبی
بامداد جمعه ۲۹ اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۲، سه زندانی سیاسی به نام‌های صالح میرهاشمی، مجید کاظمی و سعید یعقوبی اعدام شدند. اجرای حکم اعدام این سه زندانی که از متهمان پرونده موسوم به «خانه اصفهان» بودند، با واکنش‌ها و اعتراضات گسترده مردمی همراه شد و در روزهای منتهی به اجرای حکم، تجمع‌های متعددی در حمایت از آنان در اصفهان و برخی مناطق دیگر کشور برگزار شد.
خبرگزاری میزان این سه زندانی را «عامل شلیک با کلت و کلاشینکف و قتل سه تن از نیروهای امنیتی به قصد براندازی» معرفی کرد. با این حال، خانواده‌ها، نزدیکان و بسیاری از منابع و گزارش‌های منتشرشده تأکید داشتند که صالح میرهاشمی، مجید کاظمی و سعید یعقوبی بی‌گناه بوده‌اند و اعترافات مطرح‌شده در پرونده آنان تحت فشار و شکنجه اخذ شده است.
سعید یعقوبی؛ معترض اصفهانی که زیر سایه شکنجه و اعترافات اجباری به اعدام محکوم شد
سعید یعقوبی، ۳۷ ساله و اهل اصفهان، یکی از معترضان بازداشت‌شده در جریان اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ است که پس از روندی پرابهام و همراه با گزارش‌های متعدد از شکنجه و اعترافات اجباری، به اعدام محکوم شد. او کوچک‌ترین فرزند خانواده و تنها تکیه‌گاه پدر ۸۵ ساله و مادر ۸۱ ساله خود بود و پیش از بازداشت در یک بنگاه معاملات ملکی در محله خانه اصفهان مشغول به کار بود. سعید همچنین سابقه فعالیت ورزشی داشت و به گفته خانواده‌اش، مسئولیت کامل تأمین هزینه‌های زندگی و مراقبت از والدین سالمندش را بر عهده داشت.
سعید یعقوبی چگونه بازداشت شد؟
سعید یعقوبی در روز ۲۷ آبان ۱۴۰۱، دو روز پس از وقایع موسوم به پرونده «خانه اصفهان»، توسط نیروهای امنیتی بازداشت شد. خانواده او اعلام کرده‌اند که سعید هنگام کار در بنگاه املاک بازداشت شده و بیش از یک ماه هیچ اطلاعی از وضعیت و محل نگهداری او در اختیار نداشتند.
این بازداشت در چارچوب پرونده‌ای صورت گرفت که در آن دستگاه قضایی مدعی شد سه نفر از نیروهای بسیج و انتظامی در جریان اعتراضات شامگاه ۲۵ آبان در محله خانه اصفهان با شلیک گلوله کشته شده‌اند. سعید یعقوبی به عنوان متهم ردیف سوم این پرونده معرفی شد.
دادگاه سعید یعقوبی بر چه اساسی حکم اعدام صادر کرد؟
بر اساس رأی صادرشده، سعید یعقوبی از اتهام «محاربه» از طریق استفاده از سلاح گرم به اعدام محکوم شد. همچنین برای اتهام‌های «عضویت در گروه‌های غیرقانونی» و «اجتماع و تبانی علیه امنیت کشور» نیز حکم ۱۰ سال حبس تعزیری برای او صادر شد.
با این حال، روند رسیدگی به این پرونده از همان ابتدا با انتقادهای گسترده حقوقی روبه‌رو شد. گزارش‌های منتشرشده نشان می‌دهد که جلسات دادگاه در فضایی غیرشفاف برگزار شده و متهمان از دسترسی کامل به حقوق دفاعی خود محروم بوده‌اند. افزون بر این، بخش مهمی از مستندات پرونده بر اعترافاتی استوار بوده که بنا بر گزارش‌ها در شرایط بازداشت و تحت فشارهای شدید جسمی و روانی اخذ شده است.
آیا شکنجه و اعترافات اجباری در این پرونده نقش داشته است؟
یکی از مهم‌ترین ابهام‌های پرونده خانه اصفهان، گزارش‌های متعدد درباره شکنجه متهمان برای اخذ اعترافات اجباری است. دو تن از متهمان این پرونده در تماس با خانواده‌های خود اعلام کرده بودند که تحت شکنجه مجبور به پذیرش اتهامات شده‌اند.
هرچند از سعید یعقوبی فایل صوتی یا تماس مشابهی منتشر نشده است، اما شاهدانی که او را در جلسات دادگاه دیده‌اند، از تغییرات شدید جسمی و روحی وی خبر داده‌اند. یکی از افراد حاضر در دادگاه گفته بود که سعید هنگام حضور در جلسه رسیدگی به‌شدت نگران، شکسته و فرسوده به نظر می‌رسید و موهای او در مدت بازداشت به شکل محسوسی سفید شده بود.
این تغییرات در کنار گزارش‌های مربوط به رفتار با سایر متهمان پرونده، نگرانی‌ها درباره اعمال شکنجه و فشار برای اخذ اعترافات اجباری را افزایش داده است؛ اعترافاتی که مطابق اصول حقوقی و استانداردهای بین‌المللی، فاقد اعتبار قضایی محسوب می‌شوند.
خانواده سعید یعقوبی با چه شرایطی روبه‌رو هستند؟
بازداشت و محکومیت سعید یعقوبی تنها زندگی او را تحت تأثیر قرار نداده، بلکه خانواده سالمندش را نیز با مشکلات جدی مواجه کرده است. مادر سعید در ویدئوهایی که در فضای مجازی منتشر شد، بارها تأکید کرده است که فرزندش تنها نان‌آور خانواده بوده و مسئولیت مراقبت از والدین سالخورده خود را بر عهده داشته است.
او با اشاره به وضعیت جسمی خود و همسرش گفته بود که پس از بازداشت سعید، خانواده عملاً بدون پشتیبان باقی مانده است. این مادر سالخورده از افکار عمومی خواسته بود برای نجات جان فرزندش و بازگرداندن او به خانواده تلاش کنند.
پرونده سعید یعقوبی همچنان یکی از بحث‌برانگیزترین پرونده‌های مرتبط با اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ محسوب می‌شود؛ پرونده‌ای که از همان ابتدا با اتهاماتی درباره نقض اصول دادرسی عادلانه، استفاده از اعترافات اجباری و محرومیت متهمان از حقوق قانونی خود همراه بوده است.
اعتراض خانواده‌ها برای توقف اجرای حکم
با نزدیک شدن زمان اجرای حکم اعدام، خانواده‌های این سه زندانی سیاسی تلاش‌های گسترده‌ای برای جلب حمایت عمومی و جلوگیری از اجرای حکم انجام دادند.
روز ۲۷ اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۲، خانواده‌های صالح میرهاشمی، مجید کاظمی و سعید یعقوبی با انتشار فراخوانی از مردم اصفهان خواستند تا برای حمایت از فرزندانشان و جلوگیری از اجرای احکام اعدام، در مقابل زندان دستگرد اصفهان حضور پیدا کنند.
این فراخوان با استقبال و همراهی شماری از شهروندان روبه‌رو شد. بسیاری از مردم با حضور در مقابل زندان دستگرد، همبستگی خود را با خانواده‌های این سه زندانی سیاسی اعلام کردند و خواستار توقف اجرای احکام شدند.
تجمع‌های اعتراضی در اصفهان و تهران
اعتراض به اعدام صالح میرهاشمی، مجید کاظمی و سعید یعقوبی تنها به اصفهان محدود نماند. همزمان با افزایش نگرانی‌ها درباره اجرای حکم، شماری از شهروندان در مناطق مختلف کشور نیز مخالفت خود را با اعدام این سه زندانی اعلام کردند.
در شهرک اکباتان و شهرک باقری تهران، گروهی از مردم با سر دادن شعارهایی از جمله «مرگ بر دیکتاتور» و «مرگ بر جمهوری اعدامی» نسبت به اجرای احکام اعدام اعتراض کردند.
همچنین در اصفهان، جمعی از شهروندان در آخرین ساعات شامگاه چهارشنبه به مقابل زندان دستگرد رفتند و به خانواده‌های سه زندانی محکوم به اعدام پیوستند. این تجمع در حالی برگزار شد که نگرانی‌ها درباره اجرای قریب‌الوقوع حکم به شدت افزایش یافته بود.
سابقه تجمع‌های مردمی در حمایت از متهمان پرونده خانه اصفهان
پیش از فراخوان ۲۷ اردیبهشت نیز مردم اصفهان یک بار دیگر برای حمایت از این سه زندانی سیاسی تجمع کرده بودند.
در آخرین ساعات یکشنبه ۲۴ اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۲ و پس از انتشار خبر احتمال اجرای حکم اعدام، شمار زیادی از شهروندان اصفهانی در مقابل زندان دستگرد تجمع کردند و خواستار توقف اجرای حکم شدند.
شرکت‌کنندگان در این تجمع با ابراز نگرانی نسبت به سرنوشت صالح میرهاشمی، مجید کاظمی و سعید یعقوبی، از مسئولان قضایی خواستند اجرای حکم را متوقف کرده و امکان رسیدگی مجدد به پرونده را فراهم کنند.
این تجمع از جمله بزرگ‌ترین گردهمایی‌های اعتراضی در حمایت از متهمان پرونده خانه اصفهان به شمار می‌رفت و نشان‌دهنده حساسیت افکار عمومی نسبت به سرنوشت آنان بود.
تأیید حکم اعدام در دیوان عالی کشور
چند روز پیش از اجرای حکم، مسیر قضایی پرونده وارد مرحله نهایی شده بود.
روز جمعه ۲۲ اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۲، حکم اعدام مجید کاظمی، سعید یعقوبی و صالح میرهاشمی از سوی دیوان عالی کشور تأیید شد. با تأیید این حکم، نگرانی خانواده‌ها و حامیان این سه زندانی بیش از پیش افزایش یافت.
پس از انتشار خبر تأیید حکم، موج تازه‌ای از درخواست‌ها برای توقف اجرای اعدام شکل گرفت، اما در نهایت این تلاش‌ها نتوانست مانع اجرای حکم شود و بامداد ۲۹ اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۲، احکام اعدام به اجرا درآمد.
گزارش‌ها و اخبار مرتبط با نقض حقوق بشر در ایران
- لیست و مشخصات کامل زندانیان سیاسی اعدام شده از سال ۱۴۰۰ تا کنون
متن کامل اعلامیه جهانی حقوق بشر - فهرست جامع زندانیان محکوم به اعدام – زندانیان سیاسی و بازداشت‌شدگان اعتراضات ۱۴۰۴
- آرشیو قضات مرگ ـ قضات صادر کننده احکام اعدام در ایران
آخرین خبرهای بازداشت شدگان اعتراضات - جهان بداند در ایران چه گذشت! فیلم‌های تکان‌دهنده + فیلم‌های افزوده جدید از کشتار اعتراضات سراسری ۱۴۰۴
- اولین ویدئوی ۳ بعدی بند ۲۰۹ زندان اوین؛ قسمت اول: ساختمان و ساختار بندها
- پرونده شهرک اکباتان؛ صدور حکم اعدام برای چهار متهم در دادگاه انقلاب تهران
- بازداشت وکلا؛ تلاش برای خاموش کردن آخرین سنگر دفاع از زندانیان سیاسی و بازداشت‌شدگان اعتراضات ۱۴۰۴
پرونده خانه اصفهان چگونه شکل گرفت؟
پرونده‌ای که به اعدام صالح میرهاشمی، مجید کاظمی و سعید یعقوبی منجر شد، به حوادث ۲۵ آبان‌ماه ۱۴۰۱ در اصفهان بازمی‌گردد.
در جریان اعتراضات سراسری مردم اصفهان در آن روز، سه بسیجی در منطقه خانه اصفهان کشته شدند. پس از این رویداد، نهادهای امنیتی و قضایی پرونده‌ای را تشکیل دادند که بعدها با عنوان «پرونده خانه اصفهان» شناخته شد.
در ادامه روند رسیدگی، صالح میرهاشمی، مجید کاظمی و سعید یعقوبی به عنوان متهمان اصلی این پرونده معرفی شدند. با وجود صدور حکم اعدام و اجرای آن، خانواده‌ها و حامیان این سه زندانی همواره بر بی‌گناهی آنان تأکید کرده و اعلام کردند که اعترافات موجود در پرونده تحت فشار و شکنجه اخذ شده است.
اعدام این سه زندانی سیاسی همچنان یکی از پرونده‌های بحث‌برانگیز مرتبط با اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ محسوب می‌شود؛ پرونده‌ای که در روزهای پایانی آن، تجمع‌های اعتراضی و تلاش‌های گسترده خانواده‌ها و شهروندان برای جلوگیری از اجرای حکم، نتوانست مانع اعدام صالح میرهاشمی، مجید کاظمی و سعید یعقوبی شود.
کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک