پوریا امینی؛ محکومیت دانشجوی سابق دانشگاه مشهد پس از تبرئه اولیه و افزایش نگرانی‌ها از مداخله نهادهای امنیتی در روند قضایی

پوریا امینی، دانشجوی سابق دانشگاه مشهد و فرزند هاشم امینی، زندانی سیاسی سابق، پس از چند ماه بازداشت و آزادی با وثیقه سه میلیارد تومانی، با وجود تبرئه اولیه از برخی اتهامات، در نهایت به پنج سال حبس محکوم شد. گزارش‌ها حاکی از آن است که این پرونده با فشار نهادهای امنیتی و مداخله مستقیم اطلاعات سپاه و وزارت اطلاعات در روند رسیدگی قضایی همراه بوده است

کانون حقوق بشر ایران، جمعه ۲۲ خردادماه ۱۴۰۵ – صدور حکم پنج سال حبس برای پوریا امینی، دانشجوی سابق دانشگاه مشهد، بار دیگر نگرانی‌ها درباره نقش نهادهای امنیتی در روند رسیدگی به پرونده‌های سیاسی و امنیتی را افزایش داده است. بر اساس اطلاعات دریافتی، وی پیش‌تر با استناد به شواهد موجود، گزارش‌های رسمی و اظهارات شاهدان از برخی اتهامات تبرئه شده بود، اما در ادامه روند پرونده و پس از اعمال فشارهای امنیتی، حکم سنگینی علیه او صادر شد.

پوریا امینی چگونه بازداشت و متهم شد؟

پوریا امینی، فرزند هاشم امینی از زندانیان سیاسی سابق، مدتی را در زندان گناباد سپری کرده و سپس با تودیع وثیقه سه میلیارد تومانی به صورت موقت آزاد شده بود.

بر اساس گزارش‌های رسیده، در مراحل اولیه رسیدگی قضایی، بررسی تصاویر دوربین‌های مداربسته، اظهارات شاهدان و همچنین گزارش‌های موجود، نتوانسته بود مشارکت مستقیم وی در برخی اتهامات مطرح‌شده را اثبات کند. به همین دلیل در دادگاه بدوی از اتهاماتی نظیر «اخلال در نظم عمومی»، «شورش خیابانی» و «توهین به رهبری» تبرئه شده بود.

با وجود این، پرونده وی در ادامه با تغییر مسیر مواجه شد و بار دیگر تحت پیگیری نهادهای امنیتی قرار گرفت.

چرا موضوع فشار نهادهای امنیتی در این پرونده مطرح شده است؟

منابع مطلع می‌گویند پس از صدور رأی اولیه، نهادهای امنیتی نسبت به نتیجه پرونده اعتراض کرده و خواستار تشدید برخورد قضایی با پوریا امینی شده‌اند.

بر اساس این گزارش‌ها، فشارهای امنیتی بر روند رسیدگی پرونده افزایش یافت و درخواست صدور مجازات سنگین‌تری علیه وی مطرح شد. در نهایت نیز دادگاه حکم پنج سال حبس را برای او صادر کرد؛ حکمی که به گفته منابع نزدیک به پرونده، با وجود ضعف ادله و تبرئه اولیه از برخی اتهامات، صادر شده است.

فعالان حقوق بشر بارها هشدار داده‌اند که دخالت نهادهای امنیتی در فرآیند قضایی می‌تواند استقلال دستگاه قضایی را زیر سؤال ببرد و روند رسیدگی عادلانه را با چالش مواجه کند.

موج تازه بازداشت‌ها در شهرهای مختلف؛ اتهام «جاسوسی» به بازداشت‌شدگان نسبت داده شد

بررسی حقوق پرونده بر اساس قوانین داخلی

ابهامات حقوقی پرونده

یکی از مهم‌ترین ابهامات این پرونده، صدور حکم حبس پس از آن است که متهم در مرحله‌ای از رسیدگی با استناد به شواهد موجود از برخی اتهامات اصلی تبرئه شده بود. این موضوع پرسش‌هایی را درباره مبنای حقوقی تغییر مسیر پرونده و دلایل صدور حکم نهایی ایجاد می‌کند.

مواد قانونی مرتبط

بر اساس اصل ۳۷ قانون اساسی، اصل بر برائت است و هیچ‌کس مجرم شناخته نمی‌شود مگر آنکه جرم او در دادگاه صالح و بر اساس ادله قانونی اثبات شود.

همچنین مطابق اصول ۳۴ و ۳۵ قانون اساسی، هر متهم حق برخورداری از دادرسی عادلانه و دسترسی به امکانات دفاعی از جمله وکیل را دارد. قانون آیین دادرسی کیفری نیز بر استقلال قاضی در صدور رأی و تصمیم‌گیری بر مبنای محتویات پرونده تأکید می‌کند.

موارد نقض قانون

در صورتی که تصمیمات قضایی تحت تأثیر فشار یا توصیه نهادهای خارج از دستگاه قضایی اتخاذ شده باشد، اصل استقلال قاضی و بی‌طرفی دادگاه با چالش جدی مواجه می‌شود. همچنین صدور حکم کیفری بدون ارائه ادله کافی و قابل ارزیابی می‌تواند با اصل برائت و الزامات دادرسی منصفانه در تعارض قرار گیرد.

گزارش‌ها و اخبار مرتبط با نقض حقوق بشر در ایران

قوه قضاییه زیر سلطه نهادهای امنیتی؛ تداوم صدور احکام اعدام برای معترضان در ساختار دادگاه‌های صحرایی

نگرانی‌ها درباره نقش نهادهای امنیتی در پرونده‌های سیاسی

پرونده پوریا امینی در شرایطی مطرح می‌شود که طی سال‌های اخیر گزارش‌های متعددی درباره نقش گسترده نهادهای امنیتی در بازداشت، بازجویی و پیگیری پرونده‌های سیاسی منتشر شده است.

حقوقدانان معتقدند وظیفه نهادهای امنیتی جمع‌آوری اطلاعات و ارائه گزارش به مراجع قضایی است و تصمیم نهایی درباره مجرمیت یا بی‌گناهی افراد باید صرفاً توسط دادگاه مستقل و بر پایه ادله قانونی اتخاذ شود.

با این حال، منتقدان می‌گویند در بسیاری از پرونده‌های سیاسی، فشار نهادهای امنیتی عملاً بر روند رسیدگی قضایی سایه انداخته و استقلال دادگاه‌ها را با تردید مواجه کرده است.

نقض حقوق بشر؛ از دادرسی عادلانه تا استقلال دستگاه قضایی

پرونده پوریا امینی از منظر حقوق بشری نیز نگرانی‌های متعددی ایجاد کرده است. بازداشت طولانی‌مدت، صدور وثیقه سنگین، ابهام در مبانی صدور حکم و گزارش‌های مربوط به فشار نهادهای امنیتی بر روند رسیدگی، از جمله موضوعات مورد توجه نهادهای مدافع حقوق بشر است.

مواد نقض‌شده

ماده ۱۰ اعلامیه جهانی حقوق بشر: هر فرد حق دارد از دادرسی عادلانه، مستقل و بی‌طرف برخوردار باشد. هرگونه مداخله بیرونی در روند قضایی این اصل را مخدوش می‌کند.

ماده ۱۱ اعلامیه جهانی حقوق بشر: اصل برائت تا زمان اثبات جرم در دادگاه صالح. صدور احکام مبتنی بر فشارهای امنیتی با این اصل در تعارض است.

ماده ۱۴ میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی: حق برخورداری از محاکمه منصفانه و مستقل؛ استقلال دادگاه‌ها یکی از ارکان اساسی این حق محسوب می‌شود.

اصل ۳۷ قانون اساسی: هیچ فردی مجرم شناخته نمی‌شود مگر آنکه جرم او بر اساس ادله قانونی در دادگاه صالح اثبات شود.

پرونده پوریا امینی نمونه‌ای دیگر از نگرانی‌های موجود درباره روند رسیدگی به پرونده‌های سیاسی و امنیتی است؛ پرونده‌ای که پرسش‌های جدی درباره استقلال فرآیند قضایی، نقش نهادهای امنیتی و رعایت اصول دادرسی عادلانه را مطرح کرده است.

کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک