فردی که مجید آدینه را از نزدیک میشناخته، در روایتی از سالها حمایت او از کودکان و خانوادههای کمبرخوردار، ابهام در مدارک پرونده، شکنجه در زندان و اطلاعرسانی به خانواده تنها چند ساعت پیش از اجرای حکم سخن گفته است
کانون حقوق بشر ایران، چهارشنبه ۴ شهریورماه ۱۴۰۵ – بامداد یکشنبه اول شهریورماه ۱۴۰۵، مجید آدینه، از بازداشتشدگان اعتراضات سراسری دیماه ۱۴۰۴، اعدام شد. اکنون فردی که او را از نزدیک میشناخته، در نوشتهای که در اختیار کانون حقوق بشر ایران قرار گرفته، جزئیات تازهای درباره زندگی، فعالیتهای اجتماعی و روند بازداشت و اعدام او بیان کرده است.
هویت راوی برای حفظ امنیت وی منتشر نمیشود. اطلاعات مربوط به فعالیتهای خیریه مجید آدینه، نحوه جمعآوری وسایل از خانه و محل مؤسسه، شکنجه در زندان و تهدید خانواده براساس این گفتهها و اظهارات منسوب به خانواده تنظیم شده است.
حدود ۲۰ سال فعالیت برای کودکان و خانوادههای کمبرخوردار
به گفته فردی آشنا با مجید آدینه، او حدود ۲۰ سال از زندگی خود را صرف حمایت از کودکان بیسرپرست و بدسرپرست، خانوادههای کمبرخوردار و افراد بیخانمان کرده بود.
مجید آدینه ابتدا مؤسسه «فدک» را در منطقه سرآسیاب فردیس و سپس مؤسسه «آبشار سبز عاطفهها» را در محمدشهر با هزینه شخصی تأسیس کرد. این مجموعهها با همراهی شماری از خیرین، حدود ۵۰ خانواده را در تأمین مواد غذایی، لوازم تحریر و دیگر نیازهای ضروری حمایت میکردند.
راوی میگوید مجید آدینه در دو نوبت برای مجموعاً ۱۰ زوج دارای معلولیت و سندرم داون، مراسم ازدواج برگزار کرده بود. هدف از این برنامهها، ایجاد فرصت مشارکت اجتماعی و حمایت از زوجهایی عنوان شده که برای برگزاری مراسم و آغاز زندگی مشترک با محدودیت مالی روبهرو بودند.
کلاسهای آموزشی، هنری و ورزشی برای کودکان
در مؤسسههای تحت مدیریت مجید آدینه، برنامههای متنوعی برای کودکان برگزار میشد. کلاسهای زبان، تقویت دروس مدرسه، ورزش، شنا، کامپیوتر، نقاشی، تئاتر و شاهنامهخوانی بخشی از این فعالیتها بود. آموزش سازهایی مانند گیتار، سنتور و دف نیز در برنامههای فرهنگی مجموعه قرار داشت.
شماری از کودکان این مرکز توانسته بودند ارائههایی با موضوعات پزشکی به زبانهای انگلیسی، آلمانی و ترکی استانبولی آماده کنند. همچنین فردی نیکوکار در آمریکا پذیرفته بود در صورت قبولی کودکان مؤسسه در رشتههای پزشکی و پیراپزشکی، هزینه ادامه تحصیل آنان را تأمین کند.
این اطلاعات، تصویری متفاوت از چهرهای ارائه میدهد که پس از بازداشت، از سوی رسانههای حکومتی با اتهامهای امنیتی معرفی شد.
شب ۱۹ دیماه و آغاز پرونده مجید آدینه
به گفته راوی، مجید آدینه شب ۱۹ دیماه ۱۴۰۴ در اعتراضات حضور داشت. پس از متفرقشدن جمعیت، او در مسیر رفتن به محل مؤسسه خیریه بود که خودرویی مقابل وی و همراهانش پیچید و درگیری رخ داد.
تلفن همراه مجید آدینه در جریان حادثه گم شد و یک قبضه سلاح کمری متعلق به او نیز ضبط شد. بااینحال، اطلاعات روشنی درباره نحوه استفاده احتمالی از این سلاح یا ارتباط آن با رخدادهای آن شب منتشر نشده است.
روز بعد، مأموران به خانه و مؤسسه خیریه او مراجعه کردند. راوی میگوید مأموران یک ارهبرقی شارژی را از انبار مؤسسه برداشتند؛ وسیلهای که برای امور باغبانی مجموعه نگهداری میشد. این ارهبرقی بعداً بهعنوان یکی از موارد مرتبط با پرونده معرفی شد.
خانواده مجید آدینه گفتهاند او شب حادثه وسیله نقلیهای در اختیار نداشت و حمل چنین ابزار بزرگی برای او امکانپذیر نبوده است. این اختلاف میان گفتههای خانواده و موارد مطرحشده علیه او، ضرورت انتشار مستندات و بررسی مستقل نحوه جمعآوری مدارک را برجسته میکند.
تهدید خانواده و شکنجه در زندان
براساس نوشته فردی که مجید آدینه را میشناخته، خانواده او پس از بازداشت تحت فشار و تهدید قرار گرفتند و به همین دلیل، مدتها اطلاعات محدودی درباره وضعیتش منتشر شد.
در این اظهارات آمده است که مجید آدینه در زندان تحت شکنجه قرار گرفت و ناحیه کتف او آسیب دید. جزئیات معاینات پزشکی، زمان ایجاد آسیب و امکان دسترسی او به درمان منتشر نشده است.
گفته شده مجید آدینه وکیل داشته، اما خانواده تنها صبح روز اجرای حکم از تصمیم نهایی برای اعدام مطلع شدند. اطلاعرسانی در آخرین ساعات، فرصت خانواده و وکیل برای پیگیری حقوقی و انجام اقدامات فوری را بهشدت محدود کرده است.
از تقدیر فعالیتهای خیریه تا طرح اتهام «جاسوسی»
راوی میگوید یکی از رسانههایی که پیشتر مجید آدینه را به دلیل فعالیتهای خیریهاش مورد تقدیر قرار داده بود، پس از بازداشت و اعدام، او را با اتهام «جاسوسی» معرفی کرد.
بااینحال، اطلاعات کاملی درباره عنوان دقیق اتهام، مستندات پرونده، دادگاه صادرکننده حکم، چگونگی رسیدگی به اعتراض و دفاعیات وکیل منتشر نشده است. قرارگرفتن اتهامهای سنگین در کنار نبود شفافیت قضایی، امکان ارزیابی مستقل صحت ادعاهای مطرحشده علیه مجید آدینه را از میان برده است.
گزارشها و اخبار مرتبط با نقض حقوق بشر در ایران
- لیست و مشخصات کامل زندانیان سیاسی اعدام شده از سال ۱۴۰۰ تا کنون
- فهرست جامع زندانیان محکوم به اعدام – زندانیان سیاسی و بازداشتشدگان اعتراضات ۱۴۰۴
- آرشیو قضات مرگ ـ قضات صادر کننده احکام اعدام در ایران
- آخرین خبرهای بازداشت شدگان اعتراضات
- جهان بداند در ایران چه گذشت! فیلمهای تکاندهنده + فیلمهای افزوده جدید از کشتار اعتراضات سراسری ۱۴۰۴
- مستند حقوقی؛ بررسی کارنامه محمدمهدی شهمیرزادی؛ قاضی و رئیس شعبه ۲۳ دادگاه انقلاب تهران
- اعدام قائم حسینی در زندان دستگرد؛ پنجمین اعدام پرونده میدان علیخانی
- اعدام مجید آدینه، بازداشتشده اعتراضات سراسری ۱۴۰۴؛ پروندهای با ابهامات گسترده
بررسی حقوقی پرونده مجید آدینه بر اساس قوانین داخلی
قوانین دیکتاتوری حاکم بر ایران در سالهای گذشته بارها به دلیل مغایرت با موازین دادرسی عادلانه، ابهام در رسیدگی به پروندههای امنیتی و محدودکردن حقوق متهمان مورد انتقاد قرار گرفتهاند. بررسی پرونده مجید آدینه بر اساس قوانین داخلی به معنای تأیید این قوانین نیست؛ هدف، نشاندادن مواردی است که حتی همین قوانین نیز توسط دستگاه قضایی و نهادهای امنیتی رعایت نشده است.
ابهامات حقوقی پرونده
مهمترین ابهامات شامل عنوان دقیق اتهام منتهی به اعدام، مدارک مورد استناد دادگاه، ارتباط سلاح و ارهبرقی با وقایع شب بازداشت، کیفیت دسترسی به وکیل و نحوه رسیدگی به اعتراض نسبت به حکم است.
انجام شکنجه، آسیبدیدگی کتف و اطلاعرسانی به خانواده تنها در صبح اجرای حکم نیز نیازمند بررسی مستقل است. باید روشن شود آیا اعترافی از مجید آدینه گرفته شده و این اعتراف تحت فشار در پرونده مورد استفاده قرار گرفته است یا خیر.
مواد قانونی مرتبط
- اصل ۳۲ قانون اساسی؛ بازداشت را منوط به رعایت ضوابط قانونی و اعلام فوری اتهام میکند.
- اصل ۳۵ قانون اساسی؛ حق برخورداری از وکیل را به رسمیت میشناسد.
- اصل ۳۷ قانون اساسی؛ بر اصل برائت تأکید دارد.
- اصل ۳۸ قانون اساسی؛ شکنجه و اجبار به اقرار را ممنوع میکند.
- اصل ۳۹ قانون اساسی؛ هتک حرمت بازداشتشدگان و زندانیان را ممنوع میداند.
- ماده ۱۹۰ قانون آیین دادرسی کیفری؛ حق حضور وکیل در تحقیقات مقدماتی را تضمین میکند.
موارد نقض قانون
- ابهام در عنوان اتهام و مدارک منتهی به حکم اعدام؛
- اختلاف جدی درباره منشأ و کاربرد وسایل ضبطشده؛
- شکنجه و آسیب جسمی در زندان؛
- احتمال استفاده از اعترافات اجباری؛
- محدودکردن امکان پیگیری وکیل و خانواده؛
- اطلاعرسانی تنها چند ساعت پیش از اجرای حکم.
بررسی پرونده از منظر حقوق بشر و موارد نقض استانداردهای بینالمللی
از منظر حقوق بشر، حمایت از حق حیات، منع شکنجه، حق برخورداری از وکیل، دادرسی عادلانه و امکان اعتراض مؤثر به حکم از اصول بنیادین حقوق بینالملل به شمار میرود. گزارشهای منتشرشده درباره وضعیت مجید آدینه و اجرای حکم او، نگرانیهایی جدی درباره رعایت این حقوق ایجاد کرده است.
ابهامات حقوق بشری پرونده
نامشخصبودن مدارک اصلی پرونده، شکنجه و فرصت بسیار محدود خانواده و وکیل پیش از اجرای حکم، از مهمترین نگرانیهای حقوق بشری است. در پروندههای منتهی به اعدام، متهم باید به مدارک دسترسی کامل داشته باشد و فرصت کافی برای دفاع، اعتراض و درخواست بازبینی مستقل در اختیار او قرار گیرد.
اجرای مجازات مرگ در پروندهای که انجام شکنجه و اختلاف درباره مدارک آن بررسی نشده، خطر سلب خودسرانه حق حیات را ایجاد میکند؛ پیامدی که پس از اجرای حکم قابل جبران نیست.
اسناد بینالمللی مرتبط
- ماده ۳ اعلامیه جهانی حقوق بشر؛ حق زندگی، آزادی و امنیت فردی.
- ماده ۵ اعلامیه جهانی حقوق بشر؛ منع شکنجه و رفتار غیرانسانی یا تحقیرآمیز.
- مواد ۱۰ و ۱۱ اعلامیه جهانی حقوق بشر؛ حق محاکمه عادلانه و اصل برائت.
- ماده ۶ میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی؛ حمایت از حق حیات.
- ماده ۷ میثاق؛ منع شکنجه و رفتار غیرانسانی.
- ماده ۱۴ میثاق؛ حق برخورداری از دادرسی عادلانه و تضمینهای دفاع.
- قواعد نلسون ماندلا؛ ضرورت رفتار انسانی، دسترسی به درمان و حفظ ارتباط زندانی با خانواده و وکیل.
کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک