احسان حسینی‌پور حصارلو، متین محمدی و عرفان امیری، سه بازداشت‌شده اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ در پاکدشت، پس از تأیید احکام اعدام در دیوان عالی کشور، با ارجاع پرونده به اجرای احکام در معرض خطر اجرای حکم قرار گرفته‌اند
کانون حقوق بشر ایران، سه‌شنبه ۱۴ مهرماه ۱۴۰۵ – احسان حسینی‌پور حصارلو، متین محمدی و عرفان امیری، سه شهروند بازداشت‌شده در جریان اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ در پاکدشت، در پرونده مربوط به آتش‌سوزی مسجد «سیدالشهدا» به اعدام محکوم شده‌اند. احکام صادرشده توسط شعبه ۲۶ دادگاه انقلاب تهران به ریاست قاضی ایمان افشاری، پس از بررسی در دیوان عالی کشور تأیید و برای اجرا به شعبه اجرای احکام کیفری ارجاع شده است. همزمان، ابهام درباره نحوه جمع‌آوری ادله، دسترسی به وکیل انتخابی و گزارش‌های مربوط به اعترافات تحت فشار، نگرانی‌ها درباره رعایت حقوق متهمان در این پرونده را افزایش داده است.
احکام اعدام سه بازداشت‌شده اعتراضات پاکدشت
احسان حسینی‌پور حصارلو، متین محمدی و عرفان امیری در جریان اعتراضات روز ۱۸ دی‌ماه ۱۴۰۴ در شهرستان پاکدشت بازداشت شدند. پرونده این سه شهروند در ارتباط با آتش‌سوزی مسجد «سیدالشهدا» تشکیل شد؛ حادثه‌ای که در جریان آن دو نیروی بسیج جان خود را از دست دادند.
این سه شهروند در شعبه ۲۶ دادگاه انقلاب تهران محاکمه و با اتهاماتی از جمله «مشارکت در قتل دو نیروی بسیجی»، «تحریق عمدی مکان مذهبی»، «تخریب اموال عمومی» و «اجتماع و تبانی علیه امنیت کشور» به اعدام محکوم شدند.
احسان حسینی‌پور ۱۹ ساله و متین محمدی ۱۷ ساله است. حکم اعدام این سه شهروند پس از طی مراحل قضایی تأیید شده و اکنون پرونده در مرحله اجرای احکام قرار دارد. تأیید حکم اعدام احسان حسینی‌پور، متین محمدی و عرفان امیری پیشتر نیز نسبت به خطر اجرای احکام این سه معترض هشدار داده بود.
ابهام درباره ادله و نحوه دادرسی
یکی از مهم‌ترین موضوعات در پرونده احسان حسینی‌پور و دو متهم دیگر، ابهام درباره چگونگی جمع‌آوری و ارزیابی ادله‌ای است که مبنای صدور حکم اعدام قرار گرفته‌اند.
بر اساس گزارش‌های منتشرشده، بخش مهمی از مستندات پرونده به اعترافاتی مربوط است که متهمان اعلام کرده‌اند در دوران بازداشت و تحت فشار و شکنجه از آنان گرفته شده است. در چنین شرایطی، بررسی مستقل نحوه اخذ اعترافات و اعتبار آن‌ها اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا اعترافی که تحت اجبار یا شکنجه به دست آمده باشد، نمی‌تواند مبنای مطمئنی برای صدور حکم سلب حیات قرار گیرد.
در خصوص احسان حسینی‌پور نیز گزارش‌هایی درباره ابهامات قضایی، محدودیت دسترسی به وکیل و اعترافات تحت فشار منتشر شده است.
محرومیت از وکیل انتخابی
موضوع دیگری که در این پرونده مطرح شده، نحوه دسترسی متهمان به وکیل و امکان دفاع مؤثر در جریان رسیدگی قضایی است. درباره احسان حسینی‌پور گزارش شده که از دسترسی به وکیل انتخابی خود محروم بوده است؛ موضوعی که می‌تواند بر کیفیت دفاع و امکان بررسی مستقل ادله تأثیر مستقیم داشته باشد.
گزارش مربوط به محرومیت احسان حسینی‌پور از وکیل انتخابی نیز پیشتر جزئیاتی درباره روند رسیدگی به پرونده مسجد پاکدشت منتشر کرده است.
اکنون با ارجاع پرونده به اجرای احکام، نگرانی درباره اجرای قریب‌الوقوع حکم اعدام این سه شهروند افزایش یافته است. اجرای حکم در شرایطی که درباره نحوه اخذ اعترافات، کیفیت ادله و حق دسترسی مؤثر به وکیل ابهام وجود دارد، ضرورت بررسی دوباره روند پرونده و تضمین حقوق دفاعی متهمان را برجسته می‌کند.
گزارش‌ها و اخبار مرتبط با نقض حقوق بشر در ایران
- لیست و مشخصات کامل زندانیان سیاسی اعدام شده از سال ۱۴۰۰ تا کنون
- فهرست جامع زندانیان محکوم به اعدام – زندانیان سیاسی و بازداشت‌شدگان اعتراضات ۱۴۰۴
- آرشیو قضات مرگ قضات صادر کننده احکام اعدام در ایران
- آخرین خبرهای بازداشت شدگان اعتراضات
- جهان بداند در ایران چه گذشت! فیلم‌های تکان‌دهنده + فیلم‌های افزوده جدید از کشتار اعتراضات سراسری ۱۴۰۴
- اعدام مجید نیک‌اندیش و علی همتی؛ دو بازداشت‌شده اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ در مشهد اعدام شدند
- اعدام علیرضا سپاهی و علیرضا رئیسی؛ ابهام در دادرسی و اعترافات اجباری پرونده «میدان علیخانی» + کلیپ
- اعدام سیاوش جمشیدی خیرآبادی؛ ابهام در حق دفاع، روند بازجویی و دادرسی
بررسی حقوقی پرونده احسان حسینی‌پور بر اساس قوانین داخلی
قوانین دیکتاتوری حاکم بر ایران به دلیل مغایرت با موازین دادرسی عادلانه و محدودکردن حقوق متهمان همواره مورد انتقاد بوده‌اند. بررسی این پرونده بر اساس قوانین داخلی به معنای تأیید این قوانین نیست، بلکه برای نشان‌دادن ضرورت رعایت حتی همین مقررات انجام می‌شود.
اصل ۳۵ قانون اساسی حق انتخاب وکیل را به رسمیت می‌شناسد و اصل ۳۸ هرگونه شکنجه برای گرفتن اقرار یا کسب اطلاع را ممنوع کرده است. همچنین اصل ۳۷ بر اصل برائت تأکید دارد. بنابراین، در پرونده‌ای که به صدور حکم اعدام منتهی شده، بررسی اعتبار اعترافات، امکان دسترسی مؤثر به وکیل و ارزیابی مستقل ادله از اهمیت اساسی برخوردار است.
بررسی پرونده از منظر حقوق بشر
ماده ۳ اعلامیه جهانی حقوق بشر حق حیات را به رسمیت می‌شناسد. ماده ۵ شکنجه و رفتار غیرانسانی را ممنوع و ماده ۱۰ بر حق برخورداری از دادرسی عادلانه و بی‌طرفانه تأکید می‌کند. در پرونده احسان حسینی‌پور و دو متهم دیگر، گزارش‌های مربوط به شکنجه، اعترافات اجباری و محدودیت دسترسی به وکیل، ضرورت بررسی مستقل روند دادرسی را افزایش می‌دهد.
کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک