حمزه درویش پس از انتشار فایل صوتی از زندان لاکان رشت مورد ضرب‌وشتم قرار گرفت

گزارش‌های دریافتی از زندان لاکان رشت حاکی است که حمزه درویش، زندانی سنی‌مذهب محبوس در این زندان، پس از انتشار یک فایل صوتی انتقادی درباره وضعیت زندان، توسط مأموران مورد ضرب‌وشتم قرار گرفته و به بهداری منتقل شده است. خانواده او از چند روز پیش تاکنون هیچ تماسی با وی نداشته‌اند و مسئولان زندان نیز از ارائه اطلاعات درباره وضعیت جسمانی او خودداری کرده‌اند

کانون حقوق بشر ایران،جمعه ۱۶ مردادماه ۱۴۰۵ –  گزارش‌های دریافتی از زندان لاکان رشت حاکی از آن است که حمزه درویش، زندانی سنی‌مذهب محبوس در این زندان، پس از انتشار فایل صوتی درباره شرایط زندان و انتقاد از عملکرد مسئولان، توسط مأموران حفاظت زندان و شماری از سربازان مورد ضرب‌وشتم قرار گرفته و به بهداری منتقل شده است. منابع نزدیک به خانواده این زندانی می‌گویند از روز یکشنبه تاکنون هیچ تماسی با او برقرار نشده و مسئولان زندان نیز از ارائه هرگونه توضیح درباره وضعیت وی خودداری کرده‌اند.

ضرب‌وشتم حمزه درویش پس از انتشار فایل صوتی

بر اساس اطلاعات دریافتی، حمزه درویش از روز یکشنبه تاکنون هیچ تماس تلفنی با خانواده خود نداشته است؛ موضوعی که نگرانی نزدیکان او را درباره وضعیت جسمانی و محل نگهداری‌اش افزایش داده است.

یک منبع مطلع نزدیک به خانواده این زندانی در گفت‌وگو با کانون حقوق بشر ایران اعلام کرد:

«خانواده در این مدت بارها با زندان تماس گرفته‌اند اما مسئولان زندان گفته‌اند که حمزه مشکلی ندارد و خودش با خانواده تماس نمی‌گیرد. عصر پنجشنبه یکی از هم‌بندی‌های حمزه که به مرخصی آمده بود، با خانواده تماس گرفت و اطلاع داد که حمزه به دستور مستقیم مسئولان ارشد زندان‌های استان گیلان و زندان لاکان به‌شدت مورد ضرب‌وشتم قرار گرفته و از همان روز در بهداری زندان بستری است.»

بر اساس این گزارش، مسئولان زندان تاکنون هیچ اطلاع رسمی درباره وضعیت جسمانی این زندانی منتشر نکرده‌اند.

باکس اطلاعاتی | حمزه درویش در یک نگاه

مشاجره با مسئولان زندان و انتقال اجباری

به گفته این منبع، ماجرا پس از انتشار فایل صوتی حمزه درویش از داخل زندان آغاز شد.

صبح روز دوشنبه ۱۲ مرداد، رئیس زندان‌های استان گیلان و رئیس زندان لاکان به سالن هشت، محل نگهداری این زندانی، مراجعه کردند.

بر اساس این گزارش، میان مسئولان زندان و حمزه درویش مشاجره لفظی درگرفت و ساعاتی بعد گروهی از نیروهای حفاظت و اطلاعات زندان به همراه چند سرباز وارد محل نگهداری او شدند.

منبع آگاه می‌گوید مأموران قصد انتقال وی را داشتند اما حمزه درویش در برابر این انتقال مقاومت کرد.

در ادامه، به گفته این منبع، مأموران او را به‌شدت مورد ضرب‌وشتم قرار دادند؛ به‌گونه‌ای که شدت جراحات واردشده به حدی بود که سایر زندانیان ناچار شدند با استفاده از برانکارد وی را به بهداری زندان منتقل کنند.

همچنین وسایل شخصی او از سالن هشت جمع‌آوری شده و منابع مطلع احتمال داده‌اند که این زندانی به بند یا زندان دیگری منتقل شود.

فایل صوتی حمزه درویش چه موضوعی را مطرح کرده بود؟

حمزه درویش روز یکشنبه ۱۱ مردادماه در یک فایل صوتی که از داخل زندان لاکان رشت منتشر شد، از عملکرد مسئولان سازمان زندان‌های استان گیلان و نحوه اداره زندان انتقاد کرده بود.

وی در این پیام صوتی به مواردی از آنچه سوءمدیریت، نقض حقوق زندانیان و مشکلات موجود در زندان عنوان کرده، اشاره کرده بود.

بر اساس گزارش‌های منتشرشده، ضرب‌وشتم این زندانی تنها یک روز پس از انتشار همین فایل صوتی رخ داده است؛ موضوعی که نگرانی‌ها درباره برخورد با زندانیانی که وضعیت زندان را اطلاع‌رسانی می‌کنند، افزایش داده است.

گزارش‌ها و اخبار مرتبط با نقض حقوق بشر در ایران

• لیست و مشخصات کامل زندانیان سیاسی اعدام شده از سال ۱۴۰۰ تا ‌کنون
• فهرست جامع زندانیان محکوم به اعدام – زندانیان سیاسی و بازداشت‌شدگان اعتراضات ۱۴۰۴
• آرشیو قضات مرگ ـ قضات صادر کننده احکام اعدام در ایران
• آخرین خبرهای بازداشت شدگان اعتراضات
• جهان بداند در ایران چه گذشت! فیلم‌های تکان‌دهنده + فیلم‌های افزوده جدید از کشتار اعتراضات سراسری ۱۴۰۴
• میدان شهدای اصفهان؛ ۱۶ متهم، اتهام محاربه و انجام شکنجه؛ آنچه از یکی از مهم‌ترین پرونده‌های اعتراضات ۱۴۰۴ می‌دانیم
• اعدام زندانی سیاسی آروین خیرخواهان؛ اجرای حکم اعدام معترض ۱۹ ساله در زندان شاهرود
• مستند حقوقی، بررسی پرونده‌ای که منجر به اعدام عارف خوشکار شد

پیشینه بازداشت و محکومیت حمزه درویش

حمزه درویش، متولد سال ۱۳۶۸ و اهل تالش در استان گیلان، از سال ۱۳۹۹ در زندان لاکان رشت دوران محکومیت خود را سپری می‌کند.

وی در پرونده‌ای با اتهام‌هایی از جمله «اقدام علیه امنیت ملی» و «ارتباط با گروه‌های سلفی» محاکمه و در ابتدا به ۱۴ سال حبس محکوم شد.

بر اساس گزارش‌های منتشرشده، این حکم در مردادماه ۱۴۰۳ و پس از تسلیم به رأی، به ۱۰ سال و شش ماه حبس کاهش یافت.

منابع حقوق بشری همچنین گزارش داده‌اند که حمزه درویش در طول دوران حبس، بارها از مرخصی، ملاقات منظم با خانواده و دسترسی مناسب به خدمات درمانی محروم بوده است.

بررسی حقوقی پرونده حمزه درویش بر اساس قوانین داخلی

قوانین دیکتاتوری حاکم بر ایران در سال‌های گذشته بارها به دلیل مغایرت با موازین دادرسی عادلانه، ابهام در رسیدگی به پرونده‌های امنیتی و استفاده گسترده از اعترافات اجباری مورد انتقاد قرار گرفته‌اند. بررسی پرونده حمزه درویش نیز به معنای تأیید این قوانین نیست؛ بلکه هدف از این بررسی، نشان دادن این واقعیت است که حتی بر اساس قوانین داخلی جمهوری اسلامی نیز گزارش‌های منتشرشده درباره نحوه برخورد با این زندانی، پرسش‌های جدی درباره رعایت حقوق قانونی او مطرح می‌کند.

ابهامات حقوقی پرونده

بر اساس گزارش‌های منتشرشده، حمزه درویش پس از انتشار یک فایل صوتی انتقادی درباره وضعیت زندان، با مسئولان زندان مشاجره لفظی داشته و ساعاتی بعد توسط نیروهای حفاظت و اطلاعات زندان و تعدادی از سربازان مورد ضرب‌وشتم قرار گرفته است.

در صورت صحت این گزارش‌ها، رفتار منتسب به مأموران و مسئولان زندان، پرسش‌هایی درباره حدود اختیارات قانونی آنان، حفظ امنیت زندانی، ممنوعیت اعمال خشونت و مسئولیت مسئولان زندان در صیانت از سلامت جسمی و روانی زندانیان ایجاد می‌کند.

همچنین بی‌اطلاع ماندن خانواده از وضعیت زندانی و خودداری مسئولان از ارائه اطلاعات درباره محل نگهداری و وضعیت جسمانی وی، از دیگر موضوعاتی است که نیازمند شفاف‌سازی است.

مواد قانونی مرتبط

بررسی این پرونده از منظر قوانین داخلی، چند اصل و مقرره مهم را یادآور می‌شود:

• اصل ۲۲ قانون اساسی؛ حیثیت، جان و حقوق اشخاص را از تعرض مصون می‌داند.
• اصل ۳۲ قانون اساسی؛ بر رعایت ضوابط قانونی در بازداشت و نگهداری افراد تأکید دارد.
• اصل ۳۸ قانون اساسی؛ هرگونه شکنجه یا اجبار برای گرفتن اقرار یا کسب اطلاع را ممنوع اعلام می‌کند.
• اصل ۳۹ قانون اساسی؛ هتک حرمت و حیثیت زندانیان را ممنوع دانسته است.
• آیین‌نامه اجرایی سازمان زندان‌ها نیز مسئولان زندان را موظف به حفظ امنیت، سلامت و کرامت زندانیان و تأمین دسترسی آنان به خدمات درمانی می‌داند.

موارد نقض قانون

با توجه به گزارش‌های منتشرشده، مهم‌ترین نگرانی‌های حقوقی عبارت‌اند از:

• گزارش‌هایی درباره ضرب‌وشتم یک زندانی توسط مأموران زندان؛
• گزارش‌هایی درباره انتقال اجباری همراه با اعمال خشونت؛
• بی‌اطلاع نگه داشتن خانواده از وضعیت زندانی؛
• نگرانی درباره دسترسی به خدمات درمانی مناسب پس از ضرب‌وشتم؛
• پرسش‌هایی درباره رعایت کرامت و امنیت زندانی در دوران تحمل محکومیت.

بررسی پرونده از منظر حقوق بشر

گزارش‌های منتشرشده درباره وضعیت حمزه درویش، در صورت صحت، نگرانی‌هایی را از منظر استانداردهای بین‌المللی حقوق بشر ایجاد می‌کند.

مطابق اصول شناخته‌شده حقوق بشر، تمامی افراد محروم از آزادی، صرف‌نظر از نوع اتهام یا محکومیت، از حق برخورداری از امنیت جانی، سلامت جسمی و روانی، دسترسی به خدمات درمانی و رفتار انسانی برخوردار هستند.

همچنین هرگونه اعمال خشونت، رفتار تحقیرآمیز یا جلوگیری از ارتباط زندانی با خانواده، می‌تواند آثار جدی بر سلامت جسمی و روانی زندانی بر جای بگذارد.

ادامه اعتصاب غذا، همراه با گزارش‌های مربوط به ضرب‌وشتم و بستری شدن در بهداری، اهمیت نظارت بر وضعیت این زندانی را بیش از پیش افزایش داده است.

اسناد بین‌المللی مرتبط

این پرونده از منظر اسناد بین‌المللی با مواد و اصول زیر قابل بررسی است:

• ماده ۵ اعلامیه جهانی حقوق بشر؛ منع شکنجه و رفتار یا مجازات ظالمانه، غیرانسانی یا تحقیرآمیز.
• ماده ۹ اعلامیه جهانی حقوق بشر؛ حق آزادی و امنیت شخصی.
• ماده ۷ میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی (ICCPR)؛ ممنوعیت شکنجه و رفتارهای غیرانسانی.
• ماده ۱۰ میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی؛ لزوم رفتار انسانی با تمامی افراد محروم از آزادی.
• قواعد نلسون ماندلا؛ بر حفظ کرامت زندانیان، دسترسی به خدمات درمانی و منع خشونت علیه زندانیان تأکید می‌کند.

موارد نقض حقوق بشر

بر اساس گزارش‌های منتشرشده، مهم‌ترین نگرانی‌های حقوق بشری عبارت‌اند از:

• گزارش‌هایی درباره ضرب‌وشتم یک زندانی در داخل زندان؛
• نگرانی نسبت به سلامت جسمی حمزه درویش پس از انتقال به بهداری؛
• بی‌اطلاع ماندن خانواده از وضعیت وی؛
• ادامه اعتصاب غذا و نگرانی نسبت به وضعیت جسمانی او؛
• گزارش‌هایی درباره محدودیت دسترسی به خدمات درمانی، مرخصی و ملاقات با خانواده در طول دوران حبس؛
• نگرانی نسبت به حق امنیت جانی، کرامت انسانی و برخورداری از رفتار انسانی با زندانی.

کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک