افزایش بیرویه اعدام ها در ماههای اخیر بیانگر تشدید بحران درونی نظام سیاسی و ناتوانی آن در پاسخ به مطالبات مردمی برای تغییر و آزادی است.
کانون حقوق بشر ایران، سهشنبه ۳۱ شهریورماه ۱۴۰۵ – پنج زندانی از جمله یک زن در زندانهای اصفهان، اهواز و تبریز اعدام شدند. این اعدامها در روزهای یکشنبه ۲۲، دوشنبه ۲۳ ، چهارشنبه ۲۵ و دوشنبه ۳۰ شهریورماه ۱۴۰۵ اجرایی شده است.
اعدام ۲ زندانی در زندان سپیدار اهواز
دو زندانی در زندان سپیدار اهواز اعدام شدند.
ـ بامداد دوشنبه ۳۰ شهریورماه ۱۴۰۵، کریم مجدم در زندان سپیدار اهواز اعدام شد. به گزارش سازمان حقوق بشر کارون، وی متاهل، پدر ۴ فرزند و اهل اهواز بود که ۴ سال پیش به اتهام قتل بازداشت و به اعدام محکوم شده بود.
ـ سحرگاه چهارشنبه ۲۵ شهریورماه ۱۴۰۵، حسین غزلاوی در زندان سپیدار اهواز اعدام شد. وی فرزند علی و ساکن اهواز بود. او ۱۱ سال پیش به اتهام قتل بازداشت و به اعدام محکوم شده بود.
اعدام دو زندانی از جمله یک زن در زندان اصفهان
طی روزهای یکشنبه ۲۲ و دوشنبه ۲۳ شهریورماه ۱۴۰۵ دو زندانی در زندان اصفهان اعدام شدند.
ـ سحرگاه دوشنبه ۲۳ شهریورماه ۱۴۰۵، یک زندانی به نام وحید وفایی در زندان اصفهان اعدام شد. وی ۴۷ ساله، اهل ساری و پدر ۳ فرزند بود. او ۲ سال پیش به اتهام مرتبط با مواد مخدر بازداشت و به اعدام محکوم شده بود.
ـ صبحگاه یکشنبه ۲۳ شهریوماه ۱۴۰۵ یک زندانی زن به نام زینب رجبی در زندان اصفهان اعدام شد. وی ۴۶ ساله، مادر ۳ فرزند بود. او ۴ سال پیش به اتهام مرتبط با مواد مخدر بازداشت و به اعدام محکوم شده بود.
این زندانی سالها با بیمه بیکاری و به سختی معیشت فرزندانش و همسرش که قطع نخاع شده بود را تامین میکرد و از فقر مجبور شده بود که در منزلش مواد مخدر یکی از اقوامش را نگهداری کند. دادگاه بدون توجه به فقر و مشکلات معیشتی وی را به اعدام محکوم کرده بود.
اعدام اسکندر حیدرزاده در زندان تبریز
بامداد دوشنبه ۲۳ شهریورماه ۱۴۰۵، اسکندر حیدرزاده در زندان تبریز اعدام شد. وی ۴۵ ساله، اهل تبریز بود که ۵ سال پیش به اتهام قتل بازداشت و به اعدام محکوم شده بود.
گزارشها و اخبار مرتبط با نقض حقوق بشر در ایران
- لیست و مشخصات کامل زندانیان سیاسی اعدام شده از سال ۱۴۰۰ تا کنون
- فهرست جامع زندانیان محکوم به اعدام – زندانیان سیاسی و بازداشتشدگان اعتراضات ۱۴۰۴
- آرشیو قضات مرگ ـ قضات صادر کننده احکام اعدام در ایران
- آخرین خبرهای بازداشت شدگان اعتراضات
- جهان بداند در ایران چه گذشت! فیلمهای تکاندهنده + فیلمهای افزوده جدید از کشتار اعتراضات سراسری ۱۴۰۴
- مستند حقوقی؛ بررسی کارنامه محمدمهدی شهمیرزادی؛ قاضی و رئیس شعبه ۲۳ دادگاه انقلاب تهران
- حمیدرضا کریمی؛ دفاع از اعدام رضا رسایی تا تهدید معترضان کرمانشاه
- اسامی ۸۷ مقام مرتبط با جنایت علیه بشریت در گزارش عفو بینالملل
اعـدام؛ مجازاتی در تعارض با حق بنیادین حیات
اعـدام، بهعنوان شدیدترین مجازات کیفری، با حق حیات بهعنوان بنیادیترین حق انسانی در تعارض است. ماده ۳ اعلامیه جهانی حقوق بشر، حق زندگی، آزادی و امنیت شخصی را برای هر انسان به رسمیت میشناسد؛ در حالی که اجرای اعـدام این حق را بهصورت کامل و برگشتناپذیر سلب میکند. در صورت وقوع خطای قضایی، امکان جبران چنین حکمی وجود ندارد و نمونههای متعددی از محکومیتهای نادرست در جهان ثبت شده است.
اعـدام و تعهدات بینالمللی
مجازات اعـدام علاوه بر حق حیات، از منظر شرایط نگهداری محکومان و آثار روانی انتظار اجرای حکم میتواند با ممنوعیت رفتارهای غیرانسانی و تحقیرآمیز نیز در تعارض باشد. ماده ۶ میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی که ایران به آن پیوسته، حق حیات را به رسمیت میشناسد و اعمال اعـدام را، حتی در کشورهای دارای این مجازات، به محدودترین شرایط و رعایت کامل تضمینهای دادرسی عادلانه مشروط میکند.
دسترسی به وکیل، حق دفاع مؤثر، استقلال دادگاه و امکان تجدیدنظر از مهمترین این تضمینها هستند. در پروندههای سیاسی و امنیتی، نگرانی درباره نبود شفافیت، محدودیت حقوق دفاعی، اعترافات اجباری و فقدان نظارت مستقل، اهمیت بیشتری پیدا میکند.
نقض حقوق بشر و حق حیات
صدور و اجرای حکم اعـدام، به دلیل ماهیت برگشتناپذیر آن، یکی از جدیترین اشکال سلب حق حیات محسوب میشود. هنگامی که پرونده با ابهام قضایی، محدودیت دسترسی به وکیل، اعترافات اجباری یا فشارهای امنیتی همراه باشد، نگرانی درباره نقض دادرسی عادلانه افزایش مییابد. از همین رو، بسیاری از نهادهای حقوق بشری خواستار توقف اجرای احکام اعـدام و حرکت به سوی لغو کامل این مجازات هستند.
مهمترین مواد و اسناد مرتبط
- ماده ۳ اعلامیه جهانی حقوق بشر: حق حیات، آزادی و امنیت شخصی.
- ماده ۵ اعلامیه جهانی حقوق بشر: منع شکنجه و رفتار یا مجازات ظالمانه، غیرانسانی و تحقیرآمیز.
- ماده ۱۰ اعلامیه جهانی حقوق بشر: حق برخورداری از دادرسی عادلانه و علنی.
- ماده ۶ میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی: حق ذاتی حیات و محدودیتهای اعمال مجازات اعـدام.
- ماده ۱۴ میثاق: حق محاکمه منصفانه، دسترسی به وکیل و دفاع مؤثر.
- قطعنامههای مجمع عمومی سازمان ملل: درخواست از دولتها برای تعلیق اجرای احکام اعـدام و حرکت به سوی لغو این مجازات.
کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک