افزایش بیرویه اعدام ها در ماههای اخیر بیانگر تشدید بحران درونی نظام سیاسی و ناتوانی آن در پاسخ به مطالبات مردمی برای تغییر و آزادی است
کانون حقوق بشر ایران، چهارشنبه ۳۱ تیرماه ۱۴۰۵ – بامداد امروز ۵ زندانی در زندانهای ایرانشهر، زاهدان، مشهد، ایلام و جیرفت اعدام شدند. بنا به گزارشهای رسیده دو زندانی نیز در زندانهای اصفهان و قزلحصار جان باختهاند که به گفته خانواده زندانیان مرگ آنها مشکوک میباشد.
اعدام عبدالواحد سنگری در زندان ایرانشهر
بامداد چهارشنبه ۳۱ تیرماه ۱۴۰۵، عبدالواحد سنگری در زندان ایرانشهر اعدام شد. وی فرزند عیدمحمد، ۳۲ ساله، متاهل و دارای یک فرزند، اهل روستای قاسمآباد بمپور بود. وی در سال ۱۳۹۸ به اتهام قتل بازداشت و به اعدام محکوم شده بود.
اعدام یاسین هاشمزهی در زندان مرکزی زاهدان
سحرگاه چهارشنبه ۳۱ تیرماه ۱۴۰۵، یاسین هاشمزهی در زندان مرکزی زاهدان اعدام شد. وی فرزند قادر، ۲۶ ساله، اهل روستای سرگز از توابع شهرستان تفتان بود. وی ۵سال پیش به اتهام قتل بازداشت و به اعدام محکوم شده بود.
اعدام علیاحمد یوسفی در زندان جیرفت
صبحگاه چهارشنبه ۳۱تیرماه ۱۴۰۵، علیاحمد یوسفی در زندان جیرفت اعدام شد. وی اهل روستای چاهمراد کهنوج بود که پیشتر به اتهام قتل بازداشت و به اعدام محکوم شده بود.
اعدام ایرج ابراهیمی در زندان ایلام
بامداد چهارشنبه ۳۱ تیرماه ۱۴۰۵، ایرج ابراهیمی در زندان ایلام اعدام شد. وی اهل ایلام بود و پیشتر به اتهام قتل بازداشت و به اعدام محکوم شده بود.
اعدام علی مرشد در زندان وکیلآباد مشهد
سحرگاه چهارشنبه ۳۱ تیرماه ۱۴۰۵، علی مرشد در زندان وکیلآباد مشهد اعدام شد. وی پیشتر به اتهام قتل بازداشت و به اعدام محکوم شده بود.
مرگ مشکوک دو زندانی در زندانهای اصفهان و قزلحصار
جان باختن مصطفی میرنظامی در زندان قزلحصار
یک زندانی به نام مصطفی میرنظامی در زندان قزلحصار کرج به طرز مشکوکی جان باخته است. وی۳۳ ساله، فرزند سیدرضا، اهل تهران و دارای یک فرزند دختر بود. به گفته ماموران وی در سلول انفرادی با خوردن قرص و متادون اقدام به خودکشی کرده است اما خانواده وی این ادعا را رد کردهاند. وجود مواد مخدر در سلول انفرادی و نداشتن سابقه اعتیاد این مرگ را مشکوک میکند. زندانیان هم بندی وی از برخورد وی با عزیزی رئیس زندان پیش از انتقال به سلول انفرادی خبر دادهاند.
جان باختن افشین البندی در زندان اصفهان
روز شنبه ۲۷ تیرماه ۱۴۰۵، افشین البندی به دلیل عدم رسیدگیهای پزشکی در زندان اصفهان جان باخت. وی قهرمان سابق بوکس و در آستانه آزادی بود که به دلیل بیماری ناشی از شرایط نامناسب زندان و نبود ا مکانات پزشکی جان باخته است.
گزارشها و اخبار مرتبط با نقض حقوق بشر در ایران
- لیست و مشخصات کامل زندانیان سیاسی اعدام شده از سال ۱۴۰۰ تا کنون
- فهرست جامع زندانیان محکوم به اعدام – زندانیان سیاسی و بازداشتشدگان اعتراضات ۱۴۰۴
- آرشیو قضات مرگ ـ قضات صادر کننده احکام اعدام در ایران
- آخرین خبرهای بازداشت شدگان اعتراضات
- جهان بداند در ایران چه گذشت! فیلمهای تکاندهنده + فیلمهای افزوده جدید از کشتار اعتراضات سراسری ۱۴۰۴
- میدان شهدای اصفهان؛ ۱۶ متهم، اتهام محاربه و انجام شکنجه؛ آنچه از یکی از مهمترین پروندههای اعتراضات ۱۴۰۴ میدانیم
- مهدی خانکی اعدام شد؛ اجرای حکم بازداشتشده اعتراضات سراسری دیماه ۱۴۰۴ پس از کمتر از پنج ماه
- زندان قزلحصار؛ نهمین روز اعتصاب غذای ۱۵۰۰ زندانی محکوم به اعدام؛ دوختن لبها و وخامت حال اعتصابکنندگان + بیانیه زندانیان
اعـدام؛ مجازاتی در تعارض با حق بنیادین حیات
حق حیات؛ بنیادیترین حق انسانی
اعـدام به عنوان شدیدترین مجازات کیفری، همواره یکی از بحثبرانگیزترین موضوعات در حوزه حقوق بشر بوده است. مهمترین ایراد وارد بر این مجازات، تعارض آن با حق حیات به عنوان بنیادیترین و غیرقابل جایگزینترین حق انسانی است. ماده ۳ اعلامیه جهانی حقوق بشر تصریح میکند که «هر انسانی حق زندگی، آزادی و امنیت شخصی دارد.» این اصل، حق حیات را به عنوان حقی ذاتی و غیرقابل سلب برای تمامی انسانها به رسمیت میشناسد.
در چنین چارچوبی، اجرای حکم اعدام به معنای سلب کامل و برگشتناپذیر این حق بنیادین است. برخلاف سایر مجازاتها، در صورت وقوع اشتباه قضایی، هیچ راهی برای جبران پیامدهای اجرای حکم اعدام وجود ندارد. تاریخ نظامهای قضایی جهان نیز نمونههای متعددی از محکومیتهای نادرست و آشکار شدن بیگناهی افراد پس از اجرای حکم را ثبت کرده است؛ موضوعی که نگرانیهای جدی درباره استمرار این مجازات ایجاد کرده است.
اعـدام و تعهدات بینالمللی حقوق بشر
علاوه بر حق حیات، بسیاری از نهادهای بینالمللی معتقدند که اعـدام میتواند با ممنوعیت رفتارهای غیرانسانی و تحقیرآمیز نیز در تعارض باشد. آثار روانی ناشی از انتظار طولانی برای اجرای حکم، شرایط نگهداری محکومان به اعـدام و برخی شیوههای اجرای این مجازات، بارها از سوی گزارشگران و سازمانهای حقوق بشری مورد انتقاد قرار گرفته است.
از سوی دیگر، ماده ۶ میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی که ایران نیز به آن پیوسته است، تأکید میکند که حتی در کشورهایی که مجازات اعـدام را لغو نکردهاند، این مجازات تنها باید در محدودترین شرایط ممکن و پس از رعایت کامل تضمینهای دادرسی عادلانه اعمال شود. دسترسی آزاد به وکیل، حق دفاع مؤثر، استقلال دادگاه و امکان رسیدگی تجدیدنظر از جمله این تضمینها هستند.
در بسیاری از پروندههای منتهی به اعـدام، بهویژه پروندههای سیاسی و امنیتی، نهادهای حقوق بشری نسبت به نبود شفافیت، محدودیت حقوق دفاعی متهمان و فقدان نظارت مستقل بر روند دادرسی ابراز نگرانی کردهاند. به همین دلیل، مجازات اعـدام همچنان یکی از مهمترین چالشهای حقوق بشری در جهان محسوب میشود و تلاشهای بینالمللی برای محدود کردن یا لغو کامل آن ادامه دارد.
نقض حقوق بشر؛ اعـدام و سلب حق بنیادین حیات
صدور و اجرای حکم اعـدام از منظر حقوق بشری یکی از جدیترین اشکال نقض حق حیات محسوب میشود. نهادهای بینالمللی حقوق بشر طی دهههای گذشته بارها تأکید کردهاند که مجازات اعـدام، به دلیل ماهیت برگشتناپذیر خود، خطر جبرانناپذیر نقض حقوق انسانی را به همراه دارد. در پروندههایی که با ابهامهای قضایی، محدودیت دسترسی به وکیل، اعترافات اجباری، عدم شفافیت روند دادرسی یا فشارهای امنیتی همراه هستند، نگرانیها درباره نقض استانداردهای دادرسی عادلانه دوچندان میشود. از این رو، بسیاری از سازمانهای حقوق بشری خواستار توقف اجرای احکام اعـدام و حرکت به سوی لغو کامل این مجازات شدهاند.
مواد نقضشده
ماده ۳ اعلامیه جهانی حقوق بشر: حق حیات، آزادی و امنیت شخصی. اجرای حکم اعـدام به معنای سلب کامل و غیرقابل بازگشت حق حیات است.
ماده ۵ اعلامیه جهانی حقوق بشر: منع شکنجه و رفتار یا مجازات ظالمانه، غیرانسانی و تحقیرآمیز. شرایط نگهداری محکومان به اعـدام و آثار روانی انتظار اجرای حکم میتواند با این اصل در تعارض باشد.
ماده ۱۰ اعلامیه جهانی حقوق بشر: حق برخورداری از دادرسی عادلانه و علنی. در پروندههای منتهی به اعـدام رعایت کامل تضمینهای دادرسی ضروری است.
ماده ۶ میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی: حق ذاتی هر انسان به حیات. این ماده تأکید میکند که مجازات اعـدام تنها در محدودترین شرایط و با رعایت کامل استانداردهای دادرسی قابل اعمال است.
ماده ۱۴ میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی: حق برخورداری از محاکمه منصفانه، دسترسی به وکیل و امکان دفاع مؤثر. هرگونه محدودیت در این حقوق، مشروعیت احکام منتهی به اعـدام را با تردید مواجه میکند.
قطعنامههای مجمع عمومی سازمان ملل درباره توقف اعـدام: جامعه جهانی بارها از دولتها خواسته است با تعلیق اجرای احکام اعـدام، زمینه لغو کامل این مجازات را فراهم کنند.
کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک
Discussion about this post