گزارشهای رسیده از زندان اوین از گرمای طاقتفرسا، خرابی سیستمهای سرمایشی، شیوع گسترده ساس و نگهداری زندانیان سیاسی در کنار زندانیان جرائم اجتماعی حکایت دارد؛ شرایطی که فشار جسمی و روانی بر زندانیان را افزایش داده است
کانون حقوق بشر ایران، سهشنبه ۲۰ مردادماه ۱۴۰۵ – شرایط نگهداری در زندان اوین در پی افزایش شدید دمای هوا و ناکارآمدی تجهیزات سرمایشی به وضعیت دشواری رسیده است. بر اساس اطلاعات دریافتی، دمای داخل برخی سالنها به بیش از ۴۰ درجه میرسد و کولرهای موجود عملاً توان خنک کردن محیط را ندارند. همزمان، نگهداری زندانیان سیاسی بند ۷ در کنار زندانیان جرائم اجتماعی، بسته بودن مداوم درهای سالنها، وضعیت نامناسب هواخوری، شیوع ساس، نبود امکانات ورزشی و شرایط غیربهداشتی، فشار مضاعفی بر زندانیان ایجاد کرده است.
گرمای بالای ۴۰ درجه در زندان اوین
بر اساس گزارشهای رسیده، یکی از جدیترین مشکلات کنونی زندان اوین گرمای شدید داخل بندها و سالنهای محل نگهداری زندانیان است.
منابع، دمای داخل زندان را بیش از ۴۰ درجه سانتیگراد توصیف کردهاند. تابش مستقیم آفتاب به دیوارها و پنجرههای ساختمان نیز باعث افزایش بیشتر دمای داخل سالنها میشود و تحمل شرایط را برای زندانیان دشوارتر میکند.
کولرهای موجود نیز کارایی لازم را ندارند. بر اساس اطلاعات دریافتی، این تجهیزات به جای خنک کردن محیط، عملاً تنها مانند یک پنکه هوا را به گردش درمیآورند و تأثیر محسوسی بر کاهش دما ندارند.
در نتیجه، زندانیان ساعتهای طولانی شبانهروز را در محیطی بسته و بسیار گرم سپری میکنند.
هواخوری غیرقابل استفاده و درهای بسته سالنها
گرمای شدید تنها به فضای داخلی محدود نیست. بر اساس گزارش دریافتی، هواخوری زندان نیز در ساعتهای قابل استفاده زیر تابش شدید آفتاب قرار دارد و همین مسئله استفاده از فضای باز را برای زندانیان دشوار کرده است.
از سوی دیگر، درهای سالنها بهطور مداوم بسته نگه داشته میشوند و امکان رفتوآمد و استفاده از فضای بیشتر برای زندانیان محدود است.
منابع وضعیت ایجادشده را به «یک انفرادی پرجمعیت» تشبیه کردهاند؛ توصیفی که نشاندهنده ترکیب محدودیت حرکتی با حضور شمار زیادی زندانی در یک محیط بسته است.
این وضعیت برای زندانیان سیاسی که همزمان با محدودیتهای دیگری مواجه هستند، فشار جسمی و روانی بیشتری ایجاد میکند.
گزارشها و اخبار مرتبط با نقض حقوق بشر در ایران
- لیست و مشخصات کامل زندانیان سیاسی اعدام شده از سال ۱۴۰۰ تا کنون
- فهرست جامع زندانیان محکوم به اعدام – زندانیان سیاسی و بازداشتشدگان اعتراضات ۱۴۰۴
- آرشیو قضات مرگ ـ قضات صادر کننده احکام اعدام در ایران
- آخرین خبرهای بازداشت شدگان اعتراضات
- جهان بداند در ایران چه گذشت! فیلمهای تکاندهنده + فیلمهای افزوده جدید از کشتار اعتراضات سراسری ۱۴۰۴
- میدان شهدای اصفهان؛ ۱۶ متهم، اتهام محاربه و انجام شکنجه؛ آنچه از یکی از مهمترین پروندههای اعتراضات ۱۴۰۴ میدانیم
- مستند حقوقی؛ بررسی کارنامه محمدمهدی شهمیرزادی؛ قاضی و رئیس شعبه ۲۳ دادگاه انقلاب تهران
- زندان دستگرد اصفهان؛ گزارشی جامع از تراکم دوبرابری، کفخوابی، فشارهای امنیتی و شرایط نامناسب زندانیان
نگهداری زندانیان سیاسی در کنار زندانیان جرائم اجتماعی
یکی از مهمترین محورهای گزارش، وضعیت زندانیان سیاسی در بند ۷ زندان اوین است.
بر اساس اطلاعات دریافتی، اصل تفکیک جرائم در این بند رعایت نمیشود و زندانیان سیاسی در کنار زندانیان دارای جرائم اجتماعی نگهداری میشوند. منابع میگویند وضعیت مشابهی در دیگر سالنها نیز مشاهده میشود.
بهطور مشخص، حدود یکپنجم سالن ۲ به نگهداری متهمان پروندههای مواد مخدر اختصاص یافته است.
قرار دادن گروههای مختلف زندانیان با وضعیت قضایی و نوع پرونده متفاوت در یک فضای مشترک، علاوه بر کاهش فضای در دسترس، فشار بیشتری بر دیگر زندانیان وارد کرده است.
در مورد زندانیان سیاسی، این شرایط از اهمیت بیشتری برخوردار است؛ زیرا انتقال یا نگهداری آنان در کنار زندانیان جرائم اجتماعی میتواند علاوه بر مسائل امنیتی، آرامش و شرایط زندگی روزمره آنان را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
شیوع ساس و وضعیت نامناسب بهداشت
مشکل دیگری که در گزارش از زندان اوین برجسته شده، وضعیت بسیار نامناسب بهداشت است.
منابع از شیوع گسترده ساس در داخل بندها خبر دادهاند. گرمای شدید، محیط بسته و وضعیت نامناسب بهداشتی میتواند شرایط زندگی زندانیان را دشوارتر کند.
زندانیان در چنین شرایطی علاوه بر تحمل دمای بالا، با حشرات موذی و کمبود امکانات لازم برای حفظ بهداشت محیط مواجه هستند.
این وضعیت بهویژه در شرایطی نگرانکننده است که زندانیان برای مدت طولانی در سالنهای بسته نگهداری میشوند و امکان استفاده مؤثر از فضای باز نیز محدود است.
نبود امکانات ورزشی و رفاهی
بر اساس اطلاعات دریافتی، امکانات ورزشی در بخشهای مورد اشاره عملاً وجود ندارد.
نبود امکان ورزش در کنار محدودیت استفاده از هواخوری، بسته بودن درهای سالنها و گرمای شدید، زندانیان را از فعالیت بدنی منظم محروم کرده است.
منابع همچنین هزینههای تحمیلشده بر زندانیان را بالا و امکانات ارائهشده را بسیار محدود توصیف میکنند و معتقدند شرایط کنونی، زندان اوین را عملاً به محیطی شبیه یک تبعیدگاه بسته و فرساینده تبدیل کرده است.
مجموع این وضعیت، از گرمای بالای ۴۰ درجه و سیستم سرمایشی ناکارآمد گرفته تا شیوع ساس، محدودیت هواخوری، نبود امکانات ورزشی و عدم تفکیک جرائم، فشار مستمر بر زندانیان و بهویژه زندانیان سیاسی را افزایش داده است.
بررسی حقوقی وضعیت زندانیان سیاسی در زندان اوین بر اساس قوانین داخلی
قوانین دیکتاتوری حاکم بر ایران در سالهای گذشته بارها به دلیل مغایرت با موازین دادرسی عادلانه، شرایط نامناسب زندانها و محدود کردن حقوق زندانیان سیاسی مورد انتقاد قرار گرفتهاند. بررسی وضعیت زندان اوین بر اساس قوانین داخلی به معنای تأیید این قوانین نیست؛ هدف، نشان دادن مواردی است که حتی همین قوانین و مقررات نیز توسط مسئولان زندان رعایت نشده است.
ابهامات حقوقی
شرایط گزارششده درباره گرمای شدید، خرابی تجهیزات سرمایشی، وضعیت غیربهداشتی، شیوع ساس، محدودیت استفاده از هواخوری و فقدان امکانات ورزشی، مسئولیت اداره زندان در تأمین حداقل شرایط مناسب نگهداری را مطرح میکند.
همچنین نگهداری زندانیان سیاسی در کنار زندانیان جرائم اجتماعی و اختصاص بخشی از سالن ۲ به متهمان مواد مخدر، پرسشهایی درباره رعایت مقررات مربوط به طبقهبندی و تفکیک زندانیان ایجاد میکند.
مواد قانونی مرتبط
- اصل ۲۲ قانون اساسی؛ جان، حقوق و حیثیت اشخاص را از تعرض مصون میداند.
- اصل ۳۹ قانون اساسی؛ هتک حرمت و حیثیت افراد زندانی و بازداشتشده را ممنوع میکند.
- آییننامه اجرایی سازمان زندانها؛ بر طبقهبندی زندانیان و نگهداری آنان با توجه به نوع جرم، وضعیت قضایی و دیگر معیارهای قانونی تأکید دارد.
- آییننامه سازمان زندانها همچنین مسئولان را موظف به تأمین شرایط بهداشتی، امکانات لازم برای حفظ سلامت و امکان فعالیتهای بدنی و استفاده از فضای مناسب میکند.
موارد نقض قانون
- عدم رعایت تفکیک جرائم و نگهداری زندانیان سیاسی در کنار زندانیان جرائم اجتماعی؛
- نگهداری متهمان مواد مخدر در بخشی از سالن محل استقرار دیگر زندانیان؛
- ناکافی بودن سیستم سرمایشی در گرمای شدید؛
- شیوع گسترده ساس و وضعیت نامناسب بهداشتی؛
- محدودیت مؤثر در استفاده از هواخوری؛
- نبود امکانات ورزشی مناسب؛
- بسته بودن مستمر درهای سالنها و تشدید محدودیت حرکتی زندانیان.
بررسی وضعیت از منظر حقوق بشر و موارد احتمالی نقض استانداردهای بینالمللی
شرایط نگهداری زندانیان باید با احترام به کرامت انسانی آنان همراه باشد. محرومیت از آزادی به معنای سلب حق سلامت، بهداشت، دسترسی به هوای آزاد و برخورداری از شرایط انسانی نگهداری نیست.
ابهامات حقوق بشری
قرار گرفتن طولانیمدت زندانیان در دمای بسیار بالا بدون سیستم سرمایشی مؤثر، شیوع ساس، محدودیت استفاده از فضای باز و نگهداری گروههای متفاوت زندانیان در کنار یکدیگر، نگرانیهایی جدی درباره وضعیت زندانیان سیاسی زندان اوین ایجاد میکند.
اسناد بینالمللی مرتبط
- ماده ۵ اعلامیه جهانی حقوق بشر؛ منع رفتار ظالمانه، غیرانسانی یا تحقیرآمیز.
- ماده ۱۰ میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی؛ لزوم رفتار انسانی و احترام به کرامت ذاتی افراد محروم از آزادی.
- قواعد نلسون ماندلا؛ بر تأمین فضای مناسب، تهویه، شرایط بهداشتی، نور، امکان ورزش و دسترسی روزانه به هوای آزاد تأکید دارند.
- قواعد نلسون ماندلا همچنین بر طبقهبندی مناسب گروههای مختلف زندانیان بر اساس وضعیت حقوقی و نیازهای آنان تأکید میکنند.
موارد احتمالی نقض حقوق بشر
گرمای شدید و نبود سرمایش مؤثر، شیوع ساس، شرایط غیربهداشتی، محدودیت هواخوری، فقدان امکانات ورزشی، محدودیت حرکتی و نگهداری زندانیان سیاسی در کنار زندانیان جرائم اجتماعی از مهمترین نگرانیهای حقوق بشری مطرحشده درباره شرایط کنونی زندان اوین است.
کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک
Discussion about this post