زندان بیرجند؛ تراکم ۳ برابری، شکنجه، محرومیت درمانی و بلاتکلیفی بازداشت‌شدگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴

گزارش‌های دریافتی از زندان بیرجند از تراکم شدید زندانیان، کمبود امکانات اولیه، محرومیت از خدمات درمانی، فشارهای مستمر بر زندانیان سیاسی، شکنجه برای اخذ اعتراف اجباری و ادامه بلاتکلیفی بازداشت‌شدگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ حکایت دارد؛ وضعیتی که نگرانی‌های جدی درباره رعایت حقوق زندانیان را افزایش داده است

کانون حقوق بشر ایران، یک‌شنبه ۱۱ مردادماه ۱۴۰۵ – گزارش‌های دریافتی از زندان بیرجند نشان می‌دهد این زندان، به‌ویژه بندهای ۱۰۸ و ۱۰۹ که پس از جنگ ۱۲ روزه بخشی از زندانیان سیاسی به آن منتقل شده‌اند، با مشکلات گسترده‌ای از جمله تراکم چند برابری جمعیت، کمبود شدید امکانات بهداشتی، محدودیت دسترسی به خدمات درمانی، فشارهای امنیتی، تهدید مستمر زندانیان و ادامه بازداشت بلاتکلیف معترضان دی‌ماه ۱۴۰۴ روبه‌رو است. همچنین منابع مطلع از اعمال شکنجه برای اخذ اعترافات اجباری، ممانعت از دسترسی مؤثر به مرخصی و پابند الکترونیکی و اعمال محدودیت‌های مذهبی در اعطای امتیازات قانونی خبر داده‌اند.

آنچه در این گزارش می‌خوانید

• معرفی بندهای ۱۰۸ و ۱۰۹ زندان بیرجند
• تراکم سه برابری جمعیت و بحران امکانات
• وضعیت حمام، سرویس‌های بهداشتی و هواخوری
• محرومیت از خدمات درمانی
• فشارهای امنیتی و تهدید زندانیان
• تشکیل بند سیاسی پس از جنگ ۱۲ روزه
• وضعیت بازداشت‌شدگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴
• گزارش شکنجه و اعترافات اجباری
• بررسی حقوقی و نقض حقوق بشر

تشکیل نخستین بند ویژه زندانیان سیاسی در زندان بیرجند

بر اساس اطلاعات دریافتی، زندان بیرجند تا سال گذشته فاقد بند مستقل ویژه زندانیان سیاسی بود و زندانیان سیاسی و امنیتی در کنار زندانیان جرائم عمومی نگهداری می‌شدند. اما پس از جنگ ۱۲ روزه و افزایش نگرانی‌های امنیتی مقام‌های جمهوری اسلامی، مسئولان زندان بخشی مجزا را برای نگهداری زندانیان سیاسی ایجاد کردند.

بخش عمده بازداشت‌شدگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ که همچنان در بازداشت به سر می‌برند، اکنون در بندهای ۱۰۸ و ۱۰۹ نگهداری می‌شوند؛ بندهایی که زندانیان از همان ابتدای انتقال، نسبت به وضعیت نامناسب آن اعتراض کرده‌اند.

باکس اطلاعاتی | زندان بیرجند

بند ۱۰۸؛ سه برابر ظرفیت واقعی

بر اساس گزارش‌های دریافتی، بند ۱۰۸ زندان بیرجند برای حدود ۹۰ زندانی طراحی شده است، اما در حال حاضر بیش از ۳۰۰ زندانی در آن نگهداری می‌شوند.

این تراکم کم‌سابقه موجب شده است که فضای زندگی زندانیان به‌شدت محدود شود و بسیاری از آنان برای استراحت و خواب با کمبود فضا روبه‌رو باشند.

منابع آگاه می‌گویند افزایش جمعیت زندانیان طی ماه‌های اخیر بدون توسعه زیرساخت‌های زندان انجام شده و همین موضوع کیفیت زندگی و شرایط بهداشتی زندانیان را به‌شدت تحت تأثیر قرار داده است.

بحران امکانات بهداشتی؛ یک حمام برای صدها زندانی

یکی از مهم‌ترین مشکلات گزارش‌شده، وضعیت نامناسب امکانات بهداشتی بند ۱۰۸ است.

این بند دارای دو سالن و یک نمازخانه است، اما تنها دو حمام در اختیار زندانیان قرار دارد که یکی از آنها مدت‌هاست از کار افتاده و قابل استفاده نیست.

به این ترتیب، بیش از ۳۰۰ زندانی تنها از یک حمام استفاده می‌کنند.

همچنین فقط پنج سرویس بهداشتی برای این جمعیت وجود دارد؛ موضوعی که به گفته زندانیان، مشکلات جدی بهداشتی ایجاد کرده و بارها اعتراض آنان را در پی داشته است.

با وجود این اعتراض‌ها، مسئولان زندان تاکنون اقدامی برای تعمیر حمام یا افزایش تعداد سرویس‌های بهداشتی انجام نداده‌اند.

هواخوری محدود و بسته بودن درِ بند

بر اساس گزارش‌ها، فضای هواخوری بند ۱۰۸ کمتر از ۸۰۰ متر مربع وسعت دارد.

زندانیان اعلام کرده‌اند که درِ بند در بیشتر ساعات شبانه‌روز بسته است و آنان معمولاً تنها حدود دو ساعت امکان استفاده از فضای خارج از بند را دارند.

این محدودیت، به‌ویژه در شرایط تراکم شدید جمعیت، موجب افزایش فشارهای روحی و جسمی بر زندانیان شده است.

بند ۱۰۹؛ «تبعیدگاه» زندانیان

بند ۱۰۹ که پیش‌تر با عنوان «بند سلامت» شناخته می‌شد، اکنون در میان زندانیان به نام «تبعیدگاه» شناخته می‌شود.

به گفته منابع، این بند فاقد امکانات اولیه از جمله:

• سیستم سرمایشی مناسب
• تلفن
• تلویزیون
• امکانات رفاهی اولیه

است.

گزارش‌ها همچنین حاکی است که این بند حدود یک ماه است خالی مانده و از آن استفاده نمی‌شود.

مدیریت زندان و شکایت زندانیان

بر اساس گزارش‌های دریافتی، ریاست زندان بیرجند بر عهده فردی به نام ساجدی است و معاون زندان نیز فردی به نام زنگویی است که بنا به گفته منابع، سابقه فعالیت در سپاه پاسداران دارد.

زندانیان عملکرد مسئولان زندان، به‌ویژه معاون زندان، را عامل بخش قابل توجهی از فشارهای روزانه می‌دانند.

همچنین در گزارش‌ها از زندانی‌ای به نام حمید عادلی‌فر به‌عنوان فردی یاد شده که با مسئولان زندان همکاری کرده و به گفته زندانیان، نقش خبرچین و مخبر را علیه سایر زندانیان ایفا می‌کند.

تهدید زندانیان به تشکیل پرونده‌های تازه

بر اساس گزارش‌های دریافتی، زندانیان بندهای ۱۰۸ و ۱۰۹ زندان بیرجند در صورت اعتراض به شرایط نامناسب نگهداری، با تهدید به تشکیل پرونده قضایی جدید و ارجاع دوباره به دادگاه روبه‌رو می‌شوند. گفته شده است معاون زندان و مسئولان بازرسی، شماری از زندانیان معترض را تهدید کرده‌اند که ادامه اعتراض به کمبود امکانات، محدودیت‌های روزانه یا رفتار مسئولان می‌تواند به طرح اتهام‌های تازه علیه آنان منجر شود.

این تهدیدها در شرایطی اعمال می‌شود که زندانیان برای پیگیری ابتدایی‌ترین نیازهای خود، از جمله تعمیر حمام، دسترسی به آب، افزایش سرویس‌های بهداشتی و دریافت خدمات درمانی، راهی جز اعتراض جمعی یا مراجعه به مسئولان ندارند. منابع آگاه می‌گویند فضای تهدیدآمیز حاکم بر زندان موجب شده است بسیاری از زندانیان از ترس پیامدهای قضایی، از ثبت شکایت یا اطلاع‌رسانی درباره شرایط زندان خودداری کنند.

آمارگیری‌های مکرر و انتقال زندانیان بدون دمپایی

زندانیان گزارش داده‌اند که از صبح تا شب چندین بار آمارگیری در بند انجام می‌شود. آنان برای شرکت در آمارگیری باید از مسیر هواخوری عبور کنند، اما برای مدتی نزدیک به دو ماه حتی دمپایی در اختیار نداشته‌اند و با تهدید معاون زندان مجبور شده‌اند با پای برهنه یا بدون کفش مناسب در محل تعیین‌شده حاضر شوند.

به گفته زندانیان، این وضعیت تنها ناشی از کمبود امکانات نیست، بلکه بخشی از برخورد تنبیهی مسئولان با اعتراض‌های آنان محسوب می‌شود. یکی از زندانیان این نحوه رفتار را با «دوران برده‌داری» مقایسه کرده و موضوع را به مسئولان بازرسی زندان منتقل کرده است؛ با این حال، گزارشی از بهبود شرایط منتشر نشده است.

در کنار محرومیت از دمپایی، زندانیان از محدود بودن دسترسی به حمام نیز خبر داده‌اند. تنها در برخی روزها و در ساعت‌هایی مشخص، آب حمام برای مدت کوتاهی باز می‌شود و زندانیان باید در همان زمان محدود برای استحمام اقدام کنند. با توجه به جمعیت بیش از ۳۰۰ نفری بند و وجود تنها یک حمام فعال، بسیاری از زندانیان امکان استفاده منظم از آن را ندارند.

وضعیت بحرانی درمان و دندانپزشکی

شرایط خدمات پزشکی در زندان بیرجند نیز بسیار نامناسب گزارش شده است. زندانیان می‌گویند زندان از پزشک و دندانپزشک کافی برخوردار نیست و داروخانه نیز بسیاری از داروهای ضروری را در اختیار ندارد.

یکی از زندانیان گفته است حدود چهار ماه پیش دندانش شکسته بود، اما به دلیل نبود دندانپزشک و خودداری مسئولان از اعزام او به مرکز درمانی، ناچار شده شخصاً دندان آسیب‌دیده خود را خارج کند. این روایت، تصویری از شدت محرومیت درمانی در این زندان ارائه می‌دهد؛ شرایطی که می‌تواند عفونت، خونریزی، درد مزمن و عوارض جبران‌ناپذیر برای زندانیان ایجاد کند.

به گفته منابع، درخواست‌های اعزام به پزشک متخصص نیز با تأخیر یا مخالفت روبه‌رو می‌شود و بسیاری از زندانیان تنها در شرایط بسیار حاد امکان مراجعه به بهداری را پیدا می‌کنند.

موانع امنیتی برای مرخصی و پابند الکترونیکی

بر اساس گزارش‌ها، بخش قابل توجهی از درخواست‌های مرخصی، آزادی با وثیقه یا استفاده از پابند الکترونیکی به تأیید کمیته امنیتی زندان وابسته شده است. زندانیان معتقدند نهادهای اطلاعاتی، به‌ویژه اطلاعات سپاه، در تصمیم‌گیری درباره این درخواست‌ها نقش اصلی دارند.

به گفته منابع، حتی در مواردی که زندانی از نظر قانونی شرایط استفاده از مرخصی یا پابند الکترونیکی را دارد، با درخواست او مخالفت می‌شود یا مسئولان برای جلوگیری از اجرای آن بهانه‌های تازه مطرح می‌کنند.

همچنین شرکت در برنامه‌ها و مراسم مذهبی و خواندن یا نخواندن نماز، به‌عنوان یکی از معیارهای اعطای امتیازهایی مانند مرخصی و پابند مطرح شده است. استفاده از باورها و اعمال مذهبی برای تعیین برخورداری افراد از حقوق قانونی، موجب اعتراض شماری از زندانیان شده است.

بازداشت‌شدگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ همچنان بلاتکلیف‌اند

بخش بزرگی از زندانیان سیاسی نگهداری‌شده در این بندها را بازداشت‌شدگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ تشکیل می‌دهند. با گذشت حدود شش ماه از بازداشت، شماری از آنان همچنان در بندهای ایزوله نگهداری شده و وضعیت قضایی روشنی ندارند.

بر اساس گزارش دریافتی، متین پردل، سجاد مرادی، سجاد جوانمرد و امیرخان نورزهی از جمله بازداشت‌شدگانی هستند که همچنان در بلاتکلیفی به سر می‌برند.

همچنین سیدعلیرضا قالیبافان با وجود صدور حکم، تاکنون نتوانسته با تأمین وثیقه از زندان خارج شود. منابع این وضعیت را ناشی از موانع و تصمیم‌گیری‌های امنیتی عنوان کرده‌اند.

سیدمحمود زمزم نیز نزدیک به یک سال است در زندان نگهداری می‌شود، اما حکم پرونده او هنوز قطعی نشده و مسئولان با پذیرش وثیقه مخالفت کرده‌اند.

اتهام محاربه علیه سه زندانی

بر اساس گزارش، سجاد جوانمرد، سیدعلیرضا قالیبافان و سیدمحمود زمزم با اتهام محاربه روبه‌رو هستند. علاوه بر آن، در پرونده برخی زندانیان اتهام‌هایی مانند «اجتماع و تبانی علیه نظام» و «اقدام علیه امنیت داخلی و خارجی» مطرح شده است.

درباره سجاد جوانمرد گزارش شده است که او تحت فشار و شکنجه مجبور شده به وارد کردن ضربه چاقو به یکی از مأموران اعتراف کند. منابع نزدیک به زندانیان، با اشاره به وضعیت بازجویی و نحوه اخذ این اقرار، نسبت به احتمال صدور حکم سنگین برای او ابراز نگرانی کرده‌اند.

گزارش‌ها و اخبار مرتبط با نقض حقوق بشر در ایران

• لیست و مشخصات کامل زندانیان سیاسی اعدام شده از سال ۱۴۰۰ تا ‌کنون
• فهرست جامع زندانیان محکوم به اعدام – زندانیان سیاسی و بازداشت‌شدگان اعتراضات ۱۴۰۴
• آرشیو قضات مرگ ـ قضات صادر کننده احکام اعدام در ایران
• آخرین خبرهای بازداشت شدگان اعتراضات
• جهان بداند در ایران چه گذشت! فیلم‌های تکان‌دهنده + فیلم‌های افزوده جدید از کشتار اعتراضات سراسری ۱۴۰۴
• میدان شهدای اصفهان؛ ۱۶ متهم، اتهام محاربه و انجام شکنجه؛ آنچه از یکی از مهم‌ترین پرونده‌های اعتراضات ۱۴۰۴ می‌دانیم
• اعدام زندانی سیاسی آروین خیرخواهان؛ اجرای حکم اعدام معترض ۱۹ ساله در زندان شاهرود
• ابوالفضل سپاهی و امیرحسین صفری؛ اعدام دو زندانی سیاسی در میدان علیخانی اصفهان

شکنجه بازداشت‌شدگان و پیامدهای روحی

گزارش‌های رسیده حاکی از آن است که از بازداشت‌شدگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ با استفاده از شکنجه، شوکر و ضرب‌وجرح، اعترافات اجباری گرفته شده است. شماری از آنان گفته‌اند که در شب‌های نخست بازداشت به بیابان منتقل شده و در آنجا تحت ضرب‌وشتم شدید قرار گرفته‌اند.

بر اساس این گزارش، متین پردل، سجاد مرادی و سجاد جوانمرد از جمله افرادی هستند که در دوران بازداشت به‌شدت شکنجه شده‌اند. آثار این برخوردها تنها به آسیب‌های جسمی محدود نمانده و شماری از زندانیان با اضطراب، ترس مداوم، اختلال خواب و دیگر مشکلات روحی روبه‌رو شده‌اند.

بررسی حقوقی وضعیت زندان بیرجند بر اساس قوانین داخلی

قوانین دیکتاتوری حاکم بر ایران در سال‌های گذشته بارها به دلیل مغایرت با موازین دادرسی عادلانه، رواج شکنجه و اعترافات اجباری، شرایط غیرانسانی زندان‌ها و استفاده از محرومیت‌های روزمره برای اعمال فشار بر زندانیان مورد انتقاد حقوقدانان و نهادهای حقوق بشری قرار گرفته است. گزارش‌های منتشرشده درباره زندان بیرجند، به‌ویژه وضعیت بندهای ۱۰۸ و ۱۰۹ و نحوه برخورد با بازداشت‌شدگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴، پرسش‌های جدی درباره رعایت حقوق قانونی زندانیان، مسئولیت مدیران زندان و اعتبار روند رسیدگی به پرونده‌ها مطرح می‌کند.

ابهامات حقوقی

بر اساس اطلاعات دریافتی، بند ۱۰۸ زندان بیرجند با ظرفیت واقعی حدود ۹۰ تخت، برای نگهداری بیش از ۳۰۰ زندانی استفاده می‌شود. تنها یکی از دو حمام این بند قابل استفاده است و پنج سرویس بهداشتی باید پاسخگوی جمعیت چندصد نفری زندانیان باشد. محدودیت استفاده از حمام، بسته بودن در بند در بیشتر ساعات روز و اختصاص حدود دو ساعت برای خروج از بند، پرسش‌هایی درباره رعایت حداقل شرایط قانونی نگهداری زندانیان ایجاد کرده است.

شرایط بند ۱۰۹ نیز به دلیل فقدان کولر، تلفن، تلویزیون و امکانات اولیه، از سوی زندانیان به «تبعیدگاه» تشبیه شده است. استفاده احتمالی از چنین فضایی برای جداسازی یا تنبیه زندانیان، بدون برخورداری آنان از امکانات ضروری، می‌تواند با تکلیف قانونی مسئولان زندان برای حفظ سلامت جسمی و روانی افراد تحت نگهداری در تعارض باشد.

گزارش‌ها همچنین از کمبود پزشک، نبود دندانپزشک مناسب و فقدان داروهای ضروری حکایت دارد. روایت زندانی‌ای که به دلیل نبود دندانپزشک ناچار شده شخصاً دندان شکسته خود را خارج کند، پرسش‌های جدی درباره قصور مسئولان در تأمین خدمات درمانی ایجاد می‌کند.

از سوی دیگر، بازداشت‌شدگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ بنا بر گزارش‌ها تحت ضرب‌وجرح، شوکر و شکنجه قرار گرفته و از آنان اعترافات اجباری اخذ شده است. درباره سجاد جوانمرد نیز گزارش شده که تحت فشار مجبور به پذیرش اتهام وارد کردن ضربه با چاقو به یکی از مأموران شده است. اگر چنین اعترافاتی در پرونده قضایی مورد استناد قرار گرفته باشد، اعتبار قانونی آن‌ها محل تردید جدی است.

همچنین ادامه بازداشت متین پردل، سجاد مرادی، سجاد جوانمرد، امیرخان نورزهی و دیگر زندانیان در وضعیت بلاتکلیف، مخالفت با آزادی با وثیقه و دخالت نهادهای امنیتی در تصمیم‌گیری درباره مرخصی یا پابند الکترونیکی، ضرورت بررسی قانونی بودن ادامه بازداشت و نحوه اعمال این محدودیت‌ها را برجسته می‌کند.

مواد قانونی مرتبط

بررسی شرایط زندان بیرجند از منظر قوانین داخلی، اصول و مقررات زیر را یادآور می‌شود:

• اصل ۲۲ قانون اساسی جان، حیثیت و حقوق اشخاص را از تعرض مصون می‌داند، مگر در مواردی که قانون تجویز کرده باشد.
• اصل ۳۲ قانون اساسی بر ممنوعیت بازداشت خودسرانه، رعایت تشریفات قانونی و اطلاع فوری از اتهام تأکید دارد.
• اصل ۳۵ قانون اساسی حق برخورداری از وکیل را برای متهمان به رسمیت شناخته است.
• اصل ۳۷ قانون اساسی اصل برائت را تضمین می‌کند و هیچ‌کس را پیش از اثبات جرم در دادگاه صالح مجرم نمی‌داند.
• اصل ۳۸ قانون اساسی هرگونه شکنجه برای گرفتن اقرار یا کسب اطلاع را ممنوع کرده و اقرار حاصل از اجبار را فاقد اعتبار می‌داند.
• اصل ۳۹ قانون اساسی هتک حرمت و حیثیت بازداشت‌شدگان و زندانیان را ممنوع اعلام کرده است.
• قانون آیین دادرسی کیفری بر حق دفاع، دسترسی مؤثر به وکیل، قانونی بودن بازداشت موقت، امکان اعتراض به قرارها و بی‌اعتباری اقرارهای اخذشده تحت فشار تأکید دارد.
• آیین‌نامه اجرایی سازمان زندان‌ها مسئولان را مکلف به تأمین فضای مناسب، آب، امکانات بهداشتی، استحمام، هواخوری، خدمات درمانی، تماس با خانواده و حفظ سلامت جسمی و روانی زندانیان می‌کند.

موارد نقض قانون

با توجه به گزارش‌های منتشرشده، مهم‌ترین موارد احتمالی نقض قوانین داخلی عبارت‌اند از:

• نگهداری بیش از ۳۰۰ زندانی در بندی با ظرفیت حدود ۹۰ تخت؛
• کمبود شدید حمام، سرویس بهداشتی و دسترسی محدود به آب و استحمام؛
• محدود کردن هواخوری و خروج زندانیان از بند؛
• محرومیت زندانیان از پزشک، دندانپزشک و داروهای ضروری؛
• تهدید زندانیان معترض به تشکیل پرونده قضایی جدید؛
• مجبور کردن زندانیان به حضور در آمارگیری بدون دمپایی و در شرایط تحقیرآمیز؛
• اعمال فشار مذهبی در اعطای مرخصی، پابند الکترونیکی و دیگر امتیازات قانونی؛
• گزارش‌های مربوط به شکنجه، شوکر و اخذ اعترافات اجباری؛
• طولانی شدن بازداشت موقت و ادامه بلاتکلیفی شماری از متهمان؛
• مخالفت با پذیرش وثیقه یا اجرای تصمیم‌های قانونی تحت تأثیر نهادهای امنیتی.

نقض حقوق بشر در زندان بیرجند

وضعیت گزارش‌شده از زندان بیرجند از منظر استانداردهای بین‌المللی حقوق بشر نیز با نگرانی‌های جدی همراه است. تراکم بیش از سه‌برابری جمعیت، فقدان امکانات بهداشتی کافی، محدودیت استحمام و هواخوری، محرومیت درمانی، شکنجه بازداشت‌شدگان، اعترافات اجباری و دخالت نهادهای امنیتی در حقوق قانونی زندانیان، همگی با اصل کرامت ذاتی انسان و الزامات رفتار انسانی با افراد محروم از آزادی در تعارض قرار دارند.

زندانی شدن به معنای سلب حق دسترسی به درمان، بهداشت، آب، هوای آزاد و ارتباط با خانواده نیست. مسئولان زندان در قبال جان و سلامت افرادی که تحت کنترل کامل آنان قرار دارند، مسئولیت مستقیم دارند. هرگونه بی‌توجهی عامدانه به بیماری، درد یا نیازهای درمانی زندانیان می‌تواند مصداق رفتار غیرانسانی یا تحقیرآمیز تلقی شود.

همچنین گزارش‌های مربوط به انتقال برخی بازداشت‌شدگان به بیابان، ضرب‌وجرح، استفاده از شوکر و فشار برای اخذ اعتراف، از جدی‌ترین موارد نقض حقوق بشر است. اعتراف به‌دست‌آمده تحت شکنجه یا تهدید نه‌تنها فاقد اعتبار است، بلکه استفاده از آن در فرآیند قضایی، حق برخورداری از دادرسی عادلانه را نیز به‌طور بنیادی مخدوش می‌کند.

شرط‌گذاری بر شرکت در برنامه‌های مذهبی یا انجام مناسک دینی برای برخورداری از مرخصی و پابند نیز با آزادی اندیشه، وجدان و مذهب ناسازگار است. حقوق قانونی زندانیان نباید به پذیرش یا اجرای یک باور مذهبی وابسته شود.

مواد حقوق بشری مرتبط

• ماده ۳ اعلامیه جهانی حقوق بشر: هر انسانی حق زندگی، آزادی و امنیت شخصی دارد.
• ماده ۵ اعلامیه جهانی حقوق بشر: هیچ‌کس نباید تحت شکنجه یا رفتار و مجازات ظالمانه، غیرانسانی یا تحقیرآمیز قرار گیرد.
• ماده ۹ اعلامیه جهانی حقوق بشر: هیچ‌کس نباید خودسرانه بازداشت یا زندانی شود.
• ماده ۱۰ اعلامیه جهانی حقوق بشر: هر فرد حق برخورداری از دادرسی عادلانه و رسیدگی در دادگاهی مستقل و بی‌طرف را دارد.
• ماده ۱۸ اعلامیه جهانی حقوق بشر: آزادی اندیشه، وجدان و مذهب را تضمین می‌کند.
• ماده ۷ میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی: شکنجه و رفتار یا مجازات ظالمانه، غیرانسانی و تحقیرآمیز را ممنوع می‌کند.
• ماده ۹ میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی: از افراد در برابر بازداشت خودسرانه حمایت می‌کند.
• ماده ۱۰ میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی: مقرر می‌دارد همه افراد محروم از آزادی باید با انسانیت و احترام به کرامت ذاتی‌شان نگهداری شوند.
• ماده ۱۴ میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی: حق دادرسی عادلانه، دسترسی به وکیل و دفاع مؤثر را تضمین می‌کند.
• ماده ۱۸ میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی: آزادی مذهب یا عقیده و حق انجام یا خودداری از مناسک مذهبی را به رسمیت می‌شناسد.
• کنوانسیون منع شکنجه، به‌عنوان یکی از اسناد بنیادین حقوق بشر، شکنجه و استفاده قضایی از اعترافات حاصل از آن را مردود می‌داند.
• قواعد حداقل استاندارد سازمان ملل برای رفتار با زندانیان، موسوم به قواعد نلسون ماندلا، بر فضای کافی، بهداشت، استحمام، هواخوری، خدمات درمانی مستقل، ارتباط با خانواده و ممنوعیت رفتار تحقیرآمیز تأکید دارد.

در مجموع، گزارش‌های منتشرشده درباره زندان بیرجند نشان می‌دهد که محرومیت‌های روزمره، فشارهای امنیتی و شرایط نامناسب نگهداری تنها مشکلات رفاهی پراکنده نیستند، بلکه مجموعه‌ای از رفتارهای ساختاری را تشکیل می‌دهند که سلامت، کرامت و حقوق قانونی زندانیان را به‌طور مستمر تهدید می‌کند. وضعیت بازداشت‌شدگان اعتراضات سراسری۱۴۰۴، ادعاهای مربوط به شکنجه و اعترافات اجباری و ادامه بلاتکلیفی آنان، ضرورت تحقیق مستقل، توقف فشارها و فراهم شدن دسترسی فوری زندانیان به وکیل، درمان و سازوکارهای مؤثر شکایت را برجسته می‌کند.

کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک