گزارشهای رسیده از زندان گنبدکاووس در استان گلستان از تراکم شدید جمعیت، کمبود جدی غذا، صفهای طولانی ملاقات، محدودیت دسترسی به حمام و آب سرد و تبعیض در ارائه خدمات به زندانیان سیاسی حکایت دارد
کانون حقوق بشر ایران، پنچشنبه ۲ مهرماه ۱۴۰۵ – وضعیت زندانیان در زندان گنبدکاووس استان گلستان با مشکلات گستردهای در زمینه تراکم جمعیت، تغذیه، بهداشت و دسترسی به خدمات مواجه است. بر اساس گزارش دریافتی، در بند یک این زندان، هر سالن حدود ۲۲۰ زندانی را در خود جای داده و در هر اتاق حدود ۳۵ نفر نگهداری میشوند. کمبود شدید غذا نیز به حدی است که برخی شبها سهم چهار زندانی تنها یک قرص نان و یک خیار عنوان شده است. همزمان، زندانیان برای استفاده از حمام تنها چند ساعت در روز و آن هم با سه دوش آب سرد امکان دسترسی دارند.
تراکم شدید در بند یک زندان گنبدکاووس
بر اساس اطلاعات رسیده، زندان گنبدکاووس ر با مشکل جدی تراکم جمعیت مواجه است. در بند یک این زندان چندین سالن وجود دارد و در هر سالن حدود ۲۲۰ زندانی نگهداری میشوند.
تراکم در اتاقها نیز بسیار بالاست؛ بهطوری که حدود ۳۵ زندانی در هر اتاق حضور دارند. چنین شرایطی فضای بسیار محدودی برای استراحت، خواب و زندگی روزمره زندانیان باقی میگذارد و امکان رعایت فاصله و حفظ حریم خصوصی را نیز دشوار میکند.
گزارش موجود درباره تعداد دقیق سالنهای بند یک اطلاعات مشخصی ارائه نمیکند، اما تأکید دارد که شمار زندانیان در هر سالن به حدود ۲۲۰ نفر میرسد.
صفهای چندساعته برای ملاقات
مشکلات زندان گنبدکاووس تنها به وضعیت داخل بندها محدود نیست و خانواده زندانیان نیز هنگام مراجعه برای ملاقات با شرایط دشواری روبهرو هستند.
بر اساس گزارش دریافتی، در هر نوبت ملاقات بیش از ۲۰۰ نفر مقابل زندان صف میکشند. این افراد گاهی مجبورند تا حدود شش ساعت در انتظار بمانند تا نوبت ملاقات آنها فرا برسد.
انتظار چندساعته خانوادهها در مقابل زندان، علاوه بر ایجاد فشار جسمی و روانی برای آنان، نشاندهنده محدودیت ظرفیت و امکانات مربوط به ملاقات در این زندان است.
برای خانوادههایی که از شهرهای دیگر به زندان گنبدکاووس مراجعه میکنند، چنین شرایطی میتواند دشواری بیشتری ایجاد کند؛ با این حال، گزارش حاضر اطلاعاتی درباره محل سکونت خانوادهها یا مسافت طیشده توسط آنان ارائه نمیکند.
غذای ناکافی و گرسنگی زندانیان
یکی از مهمترین مشکلات گزارششده در زندان گنبدکاووس، کمبود شدید غذای توزیعشده میان زندانیان است.
بر اساس اطلاعات دریافتی، مقدار غذایی که به زندانیان داده میشود بسیار کم است و در برخی شبها شام چهار زندانی تنها شامل یک قرص نان و یک خیار است.
گزارش تأکید دارد که این مقدار غذا پاسخگوی نیاز چهار زندانی نیست و برخی زندانیان شبها به دلیل گرسنگی نمیتوانند بخوابند.
در ادامه این وضعیت، زندانیان صبح روز بعد با ضعف و خستگی مواجه هستند و بنا بر گزارش، گاهی به دلیل همین ضعف و خستگی، صبح به خواب میروند.
کمبود غذای کافی میتواند بر توان جسمی زندانیان و کیفیت زندگی روزمره آنان تأثیر مستقیم بگذارد. بهویژه در شرایطی که زندانیان در محیطی متراکم زندگی میکنند و دسترسی آنان به امکانات و منابع غذایی خارج از زندان نیز محدود است، تغذیه ناکافی میتواند فشار مضاعفی بر آنان ایجاد کند.
وضعیت نامناسب حمام و بهداشت
مشکل دیگر در زندان گنبدکاووس، وضعیت نامناسب امکانات بهداشتی عنوان شده است.
بر اساس گزارش، حمام زندان از ساعت ۹ صبح تا ۲ بعدازظهر در اختیار زندانیان قرار میگیرد؛ یعنی بازه زمانی استفاده از حمام محدود به چند ساعت در روز است.
این حمام تنها سه دوش دارد و آب آنها سرد است. گزارش دریافتی تأکید میکند که زندانیان هنگام دوش گرفتن با آب سرد دچار سرما میشوند.
این وضعیت تنها مربوط به فصل گرما نیست و بر اساس اطلاعات گزارش، در فصل زمستان نیز حمام با همین شرایط مورد استفاده قرار گرفته است.
محدود بودن ساعات استفاده از حمام در کنار تعداد بالای زندانیان میتواند دسترسی آنان به استحمام منظم و رعایت بهداشت فردی را دشوار کند. با توجه به تراکم بالای جمعیت در بندها، اهمیت دسترسی مناسب به امکانات بهداشتی بیشتر میشود.
تبعیض در وضعیت زندانیان سیاسی
گزارش دریافتی از زندان گنبدکاووس همچنین به شرایط متفاوت زندانیان سیاسی اشاره دارد.
بر اساس این گزارش، غذای زندانیان سیاسی پس از آمادهشدن کنار گذاشته میشود و زمانی که به آنان تحویل داده میشود، غذا سرد شده است.
گزارش درباره علت این اقدام توضیح بیشتری ارائه نمیکند، اما آن را بهعنوان بخشی از شرایط متفاوت زندانیان سیاسی در این زندان مطرح کرده است.
موضوع دیگری که در گزارش مورد تأکید قرار گرفته، وضعیت خدمات درمانی است. بر اساس اطلاعات دریافتی، خدمات درمانی شامل زندانیان سیاسی نمیشود.
این ادعا در صورت تأیید، نگرانی جدی درباره دسترسی برابر زندانیان به خدمات پزشکی ایجاد میکند؛ بهویژه آنکه گزارش حاضر جزئیاتی درباره نوع بیماریها یا نیازهای درمانی زندانیان سیاسی ارائه نکرده است.
فشار مضاعف بر زندانیان
مجموعه شرایط گزارششده در زندان گنبدکاووس شامل تراکم بالای جمعیت، کمبود غذا، محدودیت امکانات بهداشتی و مشکلات مربوط به خدمات درمانی است.
هر یک از این مشکلات میتواند فشار خاصی بر زندانیان ایجاد کند، اما همزمانی آنها میتواند شرایط زندگی در زندان را دشوارتر کند.
تراکم حدود ۲۲۰ زندانی در هر سالن و حدود ۳۵ نفر در هر اتاق، در کنار محدودیت ساعات استفاده از حمام و کمبود غذا، تصویری از شرایط دشوار زندگی روزمره زندانیان ارائه میدهد.
در چنین شرایطی، مسئله تغذیه اهمیت ویژهای دارد. اگر چهار زندانی در برخی شبها تنها یک قرص نان و یک خیار دریافت کنند، این میزان غذا نمیتواند نیاز طبیعی آنان را تأمین کند و مطابق گزارش، نتیجه آن گرسنگی و ضعف در میان برخی زندانیان است.
گزارشها و اخبار مرتبط با نقض حقوق بشر در ایران
- لیست و مشخصات کامل زندانیان سیاسی اعدام شده از سال ۱۴۰۰ تا کنون
- فهرست جامع زندانیان محکوم به اعدام – زندانیان سیاسی و بازداشتشدگان اعتراضات ۱۴۰۴
- آرشیو قضات مرگ ـ قضات صادر کننده احکام اعدام در ایران
- آخرین خبرهای بازداشت شدگان اعتراضات
- جهان بداند در ایران چه گذشت! فیلمهای تکاندهنده + فیلمهای افزوده جدید از کشتار اعتراضات سراسری ۱۴۰۴
- مستند حقوقی؛ بررسی کارنامه محمدمهدی شهمیرزادی؛ قاضی و رئیس شعبه ۲۳ دادگاه انقلاب تهران
- حمیدرضا کریمی؛ دفاع از اعدام رضا رسایی تا تهدید معترضان کرمانشاه
- اسامی ۸۷ مقام مرتبط با جنایت علیه بشریت در گزارش عفو بینالملل
بررسی حقوقی وضعیت زندان گنبدکاووس بر اساس قوانین داخلی
قوانین حاکم در ایران به دلیل مغایرت بخشهایی از آنها با استانداردهای دادرسی عادلانه و حقوق بنیادین افراد، همواره مورد انتقاد قرار گرفتهاند. بررسی وضعیت زندان گنبدکاووس بر اساس قوانین داخلی به معنای تأیید این قوانین نیست، بلکه با هدف بررسی میزان رعایت حقوق زندانیان حتی بر اساس مقررات داخلی انجام میشود.
زندانی، با وجود محرومیت از آزادی، همچنان از حقوق اولیه انسانی برخوردار است و نگهداری او نباید به محرومیت از نیازهای ضروری مانند غذای کافی، بهداشت و مراقبتهای پزشکی منجر شود.
در مورد زندانیان سیاسی نیز اصل بر برخورداری آنان از حقوق مقرر برای سایر زندانیان است و اعمال محدودیت یا تفاوت در ارائه خدمات باید مستند به قانون و قابل بررسی باشد.
بررسی وضعیت از منظر حقوق بشر
استانداردهای بینالمللی حقوق بشر بر رفتار انسانی با افراد محروم از آزادی تأکید دارند. ماده ۵ اعلامیه جهانی حقوق بشر و ماده ۱۰ میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی، رفتار انسانی و حفظ کرامت افراد زندانی را مورد تأکید قرار میدهند.
همچنین قواعد نلسون ماندلا بر دسترسی زندانیان به غذای کافی، آب آشامیدنی، امکانات بهداشتی و خدمات پزشکی مناسب تأکید دارد.
بر این اساس، گزارشهای مربوط به کمبود شدید غذا، محدودیت امکانات حمام، آب سرد و محرومیت احتمالی زندانیان سیاسی از خدمات درمانی در زندان گنبدکاووس نیازمند رسیدگی و بررسی مستقل است.
تا زمان تنظیم این گزارش، اطلاعاتی درباره واکنش مسئولان زندان گنبدکاووس به این موارد یا اقدام احتمالی برای بهبود شرایط منتشر نشده است.
کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک