زندان آمل؛ غذای فاسد، گرسنگی زندانیان و شرایط بحرانی بهداشتی و درمانی

گزارش‌های تازه از زندان آمل از کاهش شدید جیره غذایی، توزیع مواد غذایی بی‌کیفیت و در مواردی فاسد، وضعیت نامناسب بهداشتی، شیوع شپش و کک و دسترسی بسیار محدود زندانیان به خدمات درمانی حکایت دارد. این گزارش‌ها در ادامه اطلاعاتی است که حدود یک ماه پیش درباره ازدحام، فشار بر بازداشت‌شدگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴و شرایط نامناسب نگهداری در این زندان منتشر شده بود

کانون حقوق بشر ایران، یک شنبه ۱۸ مردادماه ۱۴۰۵ – اطلاعات تازه رسیده از زندان آمل حاکی از وخامت شرایط تغذیه، بهداشت و درمان زندانیان است. بر اساس این اطلاعات، میزان نان و غذای توزیع‌شده به‌شدت کاهش یافته و زندانیان در مواردی ناچار به مصرف صبحانه‌های فاسد یا بی‌کیفیت هستند. همزمان، وجود شپش و کک در بندها، گزارش ابتلای شماری از زندانیان به بیماری سل، رسیدگی محدود پزشکی و رعایت نشدن تفکیک جرائم، نگرانی‌ها درباره سلامت زندانیان را افزایش داده است.

باکس اطلاعاتی | وضعیت زندان آمل در یک نگاه

کاهش جیره غذایی و توزیع مواد غذایی فاسد در زندان آمل

بر اساس اطلاعات تازه رسیده از زندان آمل، وضعیت تغذیه زندانیان طی دوره اخیر به‌شدت نامناسب گزارش شده است.

صبحانه‌های توزیع‌شده در مواردی شامل بسته‌های کوچک مربا و پنیر است که کیفیت نامناسب دارند و در برخی موارد وجود کپک در آنها گزارش شده است.

مرباهای توزیع‌شده در مواردی به اندازه‌ای سفت هستند که امکان مصرف عادی آنها دشوار است و کیفیت پنیرهای بسته‌بندی‌شده نیز نامناسب گزارش شده است.

میزان نانی که در اختیار زندانیان قرار می‌گیرد نیز کاهش یافته و بنا بر اطلاعات دریافتی، سهم نان در برخی وعده‌ها به حدود نصف نان برای هر زندانی رسیده است.

کاهش حجم غذا و نان باعث شده است شماری از زندانیان به‌طور مستمر با گرسنگی مواجه باشند.

در گزارش دریافتی، کاهش جیره غذایی اقدامی عامدانه برای افزایش فشار بر زندانیان توصیف شده است.

کیفیت نامناسب ناهار و شام

مشکل تغذیه تنها به صبحانه محدود نیست و میزان ناهار و شام زندانیان نیز به‌شدت کاهش یافته است.

برنج توزیع‌شده از کیفیت بسیار پایینی برخوردار گزارش شده و زندانیان کیفیت و بافت آن را نامناسب توصیف کرده‌اند.

خورشت‌های زندان نیز عمدتاً رقیق و کم‌محتوا گزارش شده و درباره کیفیت و نوع گوشت مورد استفاده در برخی غذاها ابهام وجود دارد.

بر اساس اطلاعات رسیده، گرسنگی و نبود گزینه غذایی دیگر باعث می‌شود زندانیان ناچار به مصرف همین غذاها باشند.

تأمین غذای کافی، سالم و دارای ارزش تغذیه‌ای مناسب از ابتدایی‌ترین مسئولیت‌های مدیریت زندان در قبال افرادی است که امکان تأمین مستقل غذای خود را ندارند.

وضعیت بحرانی بهداشت و درمان

در کنار مشکلات غذایی، شرایط بهداشتی زندان آمل نیز بسیار نامناسب گزارش شده است.

بر اساس اطلاعات دریافتی، شپش و کک در بندهای مختلف مشاهده شده و نبود رسیدگی مؤثر به وضعیت بهداشتی، زندانیان را با مشکلات مضاعفی مواجه کرده است.

همچنین گزارش‌هایی درباره ابتلای شماری از زندانیان به بیماری سل مطرح شده است. با توجه به ماهیت واگیردار این بیماری، چنین گزارش‌هایی ضرورت بررسی پزشکی فوری، تشخیص، درمان و جداسازی مناسب بیماران را برجسته می‌کند.

دسترسی زندانیان به کادر درمانی نیز بسیار محدود گزارش شده است و بنا بر اطلاعات رسیده، بهیار حدود هفته‌ای یک‌بار به بندها مراجعه می‌کند، بدون آنکه رسیدگی پزشکی متناسب با نیاز زندانیان انجام شود.

رعایت نشدن تفکیک مناسب زندانیان نیز یکی دیگر از مشکلات مطرح‌شده است؛ موضوعی که در کنار ازدحام و مشکلات بهداشتی می‌تواند سلامت افراد را بیش از پیش تحت تأثیر قرار دهد.

گزارش‌ها و اخبار مرتبط با نقض حقوق بشر در ایران

• لیست و مشخصات کامل زندانیان سیاسی اعدام شده از سال ۱۴۰۰ تا ‌کنون
• فهرست جامع زندانیان محکوم به اعدام – زندانیان سیاسی و بازداشت‌شدگان اعتراضات ۱۴۰۴
• آرشیو قضات مرگ ـ قضات صادر کننده احکام اعدام در ایران
• آخرین خبرهای بازداشت شدگان اعتراضات
• جهان بداند در ایران چه گذشت! فیلم‌های تکان‌دهنده + فیلم‌های افزوده جدید از کشتار اعتراضات سراسری ۱۴۰۴
• میدان شهدای اصفهان؛ ۱۶ متهم، اتهام محاربه و انجام شکنجه؛ آنچه از یکی از مهم‌ترین پرونده‌های اعتراضات ۱۴۰۴ می‌دانیم
• مستند حقوقی؛ بررسی کارنامه محمدمهدی شهمیرزادی؛ قاضی و رئیس شعبه ۲۳ دادگاه انقلاب تهران
• مستند حقوقی، بررسی پرونده‌ای که منجر به اعدام عارف خوشکار شد

شرایط بازداشت‌شدگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴

این گزارش تازه در حالی منتشر می‌شود که حدود یک ماه پیش نیز اطلاعاتی درباره شرایط نامناسب نگهداری بازداشت‌شدگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ در زندان آمل منتشر شده بود.

بر اساس گزارش آن زمان، حدود ۱۵۰ بازداشت‌شده از شهرهای آمل، نور، چمستان و لاویج در مقطعی در بخش قرنطینه این زندان نگهداری می‌شدند.

ظرفیت فیزیکی قرنطینه با شمار بازداشت‌شدگان تناسب نداشت و کوچک بودن اتاق‌ها در کنار حضور تعداد زیادی زندانی، موجب ازدحام شدید و کاهش دسترسی به امکانات اولیه شده بود.

در آن گزارش همچنین آمده بود که مسیرهای ارتباطی قرنطینه با سایر بخش‌های زندان مسدود و رفت‌وآمد به این بخش به‌شدت کنترل می‌شد.

بازداشت‌شدگان در مقاطعی با محدودیت تماس تلفنی و دسترسی به امکانات اولیه مواجه بودند و نگرانی‌هایی نیز درباره وضعیت درمانی آنان وجود داشت.

ایجاد اختلال در خواب بازداشت‌شدگان

یکی دیگر از موارد گزارش‌شده در اطلاعات مربوط به یک ماه پیش، ایجاد اختلال در خواب زندانیان بود.

بر اساس آن گزارش، در دوره‌ای که بیش از یکصد نفر در قرنطینه حضور داشتند، برخی مأموران در ساعات شب با کوبیدن باتوم و اشیای فلزی به در سلول‌ها مانع استراحت زندانیان می‌شدند.

چنین رفتاری می‌تواند علاوه بر محرومیت از استراحت کافی، موجب افزایش اضطراب و فشار روانی بر افراد محروم از آزادی شود.

مجموع اطلاعات تازه و گزارش‌های پیشین تصویری نگران‌کننده از شرایط زندان آمل ارائه می‌دهد؛ از کمبود و کیفیت نامناسب غذا تا وضعیت نامناسب بهداشتی، دسترسی محدود به درمان، نگرانی درباره بیماری‌های واگیردار و سابقه فشار بر بازداشت‌شدگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴.

بررسی حقوقی وضعیت زندان آمل بر اساس قوانین داخلی

قوانین دیکتاتوری حاکم بر ایران در سال‌های گذشته بارها به دلیل مغایرت با موازین دادرسی عادلانه، شرایط نامناسب نگهداری زندانیان و محدود کردن حقوق افراد محروم از آزادی مورد انتقاد قرار گرفته‌اند. بررسی وضعیت زندان آمل بر اساس قوانین داخلی به معنای تأیید این قوانین نیست؛ هدف، نشان دادن مواردی است که حتی همین قوانین نیز توسط مسئولان زندان رعایت نشده است.

ابهامات حقوقی پرونده

گزارش‌های تازه درباره کاهش جیره غذایی، توزیع مواد غذایی فاسد یا بی‌کیفیت و گرسنگی زندانیان، پرسش‌هایی جدی درباره رعایت الزامات مربوط به تأمین تغذیه سالم و کافی ایجاد می‌کند.

وجود شپش و کک در بندها و گزارش ابتلای شماری از زندانیان به سل نیز ضرورت بررسی نحوه اجرای مقررات بهداشتی، پیشگیری از بیماری‌های واگیردار و دسترسی زندانیان به خدمات پزشکی را مطرح می‌کند.

مراجعه محدود کادر درمانی و گزارش رسیدگی ناکافی به بیماران، در کنار رعایت نشدن تفکیک مناسب زندانیان، از دیگر مواردی است که باید از منظر مسئولیت قانونی سازمان زندان‌ها بررسی شود.

مواد قانونی مرتبط

• اصل ۲۲ قانون اساسی؛ جان، حقوق و حیثیت اشخاص از تعرض مصون است.
• اصل ۳۹ قانون اساسی؛ هتک حرمت و رفتار خلاف شأن نسبت به افراد بازداشت‌شده و زندانی را ممنوع اعلام می‌کند.
• آیین‌نامه اجرایی سازمان زندان‌ها؛ بر تأمین غذای مناسب و کافی و رعایت اصول بهداشتی در محل نگهداری زندانیان تأکید دارد.
• مقررات بهداشت و درمان زندانیان؛ مسئولان زندان را مکلف به مراقبت پزشکی، پیشگیری از بیماری و رسیدگی به زندانیان بیمار می‌کند.
• مقررات طبقه‌بندی زندانیان؛ بر ضرورت تفکیک و طبقه‌بندی مناسب افراد محبوس تأکید دارد.

موارد نقض قانون

• توزیع مواد غذایی فاسد یا فاقد کیفیت مناسب؛
• کاهش جیره غذایی و ناکافی بودن نان و وعده‌های اصلی؛
• شرایط نامناسب بهداشتی و گزارش وجود شپش و کک در بندها؛
• رسیدگی ناکافی پزشکی به زندانیان؛
• نگرانی درباره ابتلا به سل و نحوه رسیدگی به زندانیان مبتلا؛
• رعایت نشدن مناسب اصل تفکیک زندانیان؛
• گزارش ایجاد اختلال عمدی در خواب بازداشت‌شدگان در دوره پیشین؛
• محدودیت‌های گزارش‌شده در تماس بازداشت‌شدگان با خارج از زندان.

بررسی وضعیت زندان آمل از منظر حقوق بشر و موارد احتمالی نقض استانداردهای بین‌المللی

شرایط نگهداری افراد محروم از آزادی باید با احترام به کرامت انسانی همراه باشد. کیفیت و میزان غذا، آب و بهداشت، دسترسی به خدمات پزشکی و اقدامات پیشگیرانه در برابر بیماری‌های واگیردار از حقوق اساسی زندانیان محسوب می‌شوند و محرومیت از آزادی، این حقوق را از بین نمی‌برد.

گزارش‌های رسیده از زندان آمل درباره غذای فاسد و ناکافی، گرسنگی زندانیان، شرایط غیربهداشتی، آلودگی بندها به شپش و کک، ابتلا به سل و رسیدگی محدود درمانی، نگرانی‌هایی جدی درباره رعایت این استانداردها ایجاد می‌کند.

اسناد بین‌المللی مرتبط

• ماده ۵ اعلامیه جهانی حقوق بشر؛ منع رفتار یا مجازات ظالمانه، غیرانسانی یا تحقیرآمیز.
• ماده ۱۰ میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی؛ الزام به رفتار انسانی و محترمانه با افراد محروم از آزادی.
• قواعد نلسون ماندلا؛ تأکید بر غذای کافی و دارای ارزش تغذیه‌ای، آب آشامیدنی، بهداشت مناسب و دسترسی زندانیان به خدمات پزشکی.
• قواعد نلسون ماندلا درباره خدمات درمانی؛ مسئولیت حکومت برای تأمین مراقبت پزشکی زندانیان و رسیدگی به بیماری‌های واگیردار.

کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک