اسدالله جعفری مرد اعدام اصفهان؛ کارنامه اعدام، قطع عضو و سرکوب

اسدالله جعفری، رئیس کل دادگستری استان اصفهان و از مقام‌های باسابقه دستگاه قضایی جمهوری اسلامی، طی نزدیک به دو دهه حضور در مناصب مختلف قضایی با پرونده‌هایی در زمینه صدور و اجرای احکام اعدام، برخورد با معترضان، محدودیت علیه زنان، فشار بر پیروان سایر ادیان و اجرای مجازات‌های بدنی گره خورده است. اتحادیه اروپا نیز به دلیل نقش او در نقض گسترده حقوق بشر، نام وی را در فهرست تحریم‌های خود قرار داده است

کانون حقوق بشر ایران، سه‌شنبه ۶ مردادماه ۱۴۰۵ – نام اسدالله جعفری طی سال‌های گذشته بارها در گزارش‌های مربوط به نقض حقوق بشر در ایران مطرح شده است. او که اکنون ریاست کل دادگستری استان اصفهان را بر عهده دارد، پیش از این نیز در سمت‌هایی همچون دادستان عمومی و انقلاب استان مازندران و رئیس کل دادگستری استان خراسان شمالی فعالیت کرده است. در این دوره‌ها، نام او در ارتباط با اجرای احکام اعدام، مجازات‌های بدنی، برخورد با معترضان، محدودیت علیه زنان و فشار بر پیروان سایر ادیان بارها در گزارش‌های منتشرشده از سوی نهادهای حقوق بشری دیده می‌شود.

آنچه در این گزارش می‌خوانید

در این گزارش با مهم‌ترین ابعاد کارنامه اسدالله جعفری، رئیس کل دادگستری استان اصفهان، آشنا می‌شوید:

• معرفی اسدالله جعفری و سوابق قضایی او
• روند انتصاب و مسئولیت‌های قضایی از مازندران تا اصفهان
• تحریم اسدالله جعفری توسط اتحادیه اروپا به دلیل نقض حقوق بشر
• نقش او در اجرای احکام اعدام و پرونده‌های پرحاشیه
• بررسی پرونده «خانه اصفهان» و اعدام مجید کاظمی، سعید یعقوبی و صالح میرهاشمی
• اعدام چهار زندانی سیاسی؛ عرفان اسفندیاری، گل‌محمد محمدی، ابوالفضل سپاهی و امیرحسین صفری در دوره ریاست او بر دادگستری اصفهان
• دفاع از اجرای مجازات‌های بدنی، از جمله قطع دست
• نقش او در برخورد با معترضان و تشکیل پرونده‌های امنیتی
• برخورد با زنان در ارتباط با حجاب اجباری
• گزارش‌های مربوط به فشار بر پیروان آیین بهایی و سایر اقلیت‌های مذهبی
• بررسی حقوقی پرونده بر اساس قوانین داخلی
• بررسی موارد نقض حقوق بشر بر پایه اسناد و موازین بین‌المللی
• جدول زمانی فعالیت‌های اسدالله جعفری
• مهم‌ترین پرونده‌های منتسب به اسدالله جعفری
• جمع‌بندی کارنامه قضایی و حقوق بشری او

باکس اطلاعاتی | اسدالله جعفری

اسدالله جعفری کیست؟

اسدالله جعفری اهل روستای سوته از توابع استان مازندران است. وی از اردیبهشت ۱۳۸۶ تا آذر ۱۳۹۶ دادستان عمومی و انقلاب مرکز استان مازندران بود. پس از آن ریاست کل دادگستری استان خراسان شمالی را بر عهده گرفت و از آبان ۱۴۰۰ نیز به عنوان رئیس کل دادگستری استان اصفهان منصوب شد.

دوران فعالیت قضایی او همواره با پرونده‌های امنیتی، اجرای مجازات‌های سنگین و مواضع سخت‌گیرانه در قبال معترضان و فعالان مدنی همراه بوده است. به همین دلیل، بسیاری از گزارش‌های حقوق بشری، اسدالله جعفری را از چهره‌های تأثیرگذار دستگاه قضایی در پرونده‌های مرتبط با سرکوب اعتراضات و اجرای مجازات‌های خشن معرفی کرده‌اند.

تحریم اسدالله جعفری توسط اتحادیه اروپا

یکی از مهم‌ترین نقاط عطف در کارنامه اسدالله جعفری، قرار گرفتن نام او در فهرست تحریم‌های حقوق بشری اتحادیه اروپا است.

بر اساس اسناد منتشرشده، اتحادیه اروپا در اسفند ۱۳۹۰ به دلیل نقش اسدالله جعفری در نقض گسترده حقوق شهروندان ایرانی، وی را در فهرست افراد تحریم‌شده قرار داد. این تصمیم علاوه بر ممنوعیت ورود او به کشورهای عضو اتحادیه اروپا، توقیف دارایی‌های احتمالی وی در کشورهای اروپایی را نیز در بر می‌گرفت. در توضیح این تصمیم، به نقش او در اجرای مجازات‌های غیرانسانی، بدرفتاری با زندانیان و سایر موارد نقض حقوق بشر اشاره شده است.

این تحریم همچنان یکی از مهم‌ترین موارد بین‌المللی مرتبط با کارنامه اسدالله جعفری به شمار می‌رود.

نقش اسدالله جعفری در اجرای احکام اعدام

پرونده اجرای احکام اعدام یکی از مهم‌ترین بخش‌های کارنامه اسدالله جعفری است.

در دوران مسئولیت وی به عنوان دادستان عمومی و انقلاب مازندران، احکام متعددی از جمله اعدام متهمان پرونده‌های مرتبط با مواد مخدر اجرا شد. در یکی از این موارد، دادگستری مازندران در دی‌ماه ۱۳۹۴ از اجرای حکم اعدام سه زندانی خبر داد و اسدالله جعفری نیز با دفاع از این احکام اعلام کرد که دستگاه قضایی در برخورد با جرایم مواد مخدر «بر اساس قانون به وظیفه خود عمل می‌کند.»

در سال‌های بعد نیز نام اسدالله جعفری بارها در ارتباط با پرونده‌های منجر به صدور یا اجرای حکم اعدام در استان اصفهان مطرح شد؛ پرونده‌هایی که برخی از آن‌ها با انتقاد شدید نهادهای حقوق بشری و خانواده‌های محکومان روبه‌رو شدند.

جدول مهم‌ترین پرونده‌های منتسب به اسدالله جعفری

پرونده «خانه اصفهان» و اعدام سه معترض

از مهم‌ترین پرونده‌هایی که نام اسدالله جعفری با آن گره خورده، پرونده موسوم به «خانه اصفهان» است.

در جریان اعتراضات سراسری سال ۱۴۰۱، شش شهروند اصفهانی بازداشت شدند. سه نفر از آنان، مجید کاظمی، سعید یعقوبی و صالح میرهاشمی، پس از محاکمه به اتهام «محاربه» و برخی اتهام‌های دیگر به اعدام محکوم شدند.

در نهم فروردین ۱۴۰۲، اسدالله جعفری خواستار اعلام سریع نظر نهایی دیوان عالی کشور درباره این پرونده شد. در نهایت، حکم اعدام این سه زندانی در ۲۹ اردیبهشت ۱۴۰۲ در زندان دستگرد اصفهان اجرا شد.

در همین پرونده، گزارش‌های متعددی از سوی منابع حقوق بشری درباره شکنجه برخی متهمان، از جمله صالح میرهاشمی، و همچنین محرومیت مجید کاظمی از دسترسی به وکیل منتخب منتشر شد. این گزارش‌ها روند رسیدگی قضایی را با انتقادهای گسترده داخلی و بین‌المللی روبه‌رو کرد.

اسدالله جعفری و سرکوب اعتراضات

نام اسدالله جعفری تنها به پرونده «خانه اصفهان» محدود نمی‌شود.

بر اساس اظهارات خود وی، تا خرداد ۱۴۰۵ هزاران پرونده مرتبط با اعتراضات در استان اصفهان تشکیل شده بود و صدها کیفرخواست صادر شده بود. او همچنین اعلام کرد که احکام صادرشده در این پرونده‌ها از برائت و جزای نقدی تا حبس‌های طولانی‌مدت و در برخی موارد احکام اعدام را شامل می‌شود. وی تأکید کرد که رسیدگی به این پرونده‌ها «با قاطعیت» ادامه خواهد یافت.

این اظهارات در حالی مطرح شد که سازمان‌های حقوق بشری بارها نسبت به روند رسیدگی به پرونده‌های معترضان، دسترسی محدود آنان به وکیل، گزارش‌های مربوط به شکنجه و استفاده از اعترافات اجباری ابراز نگرانی کرده‌اند.

اعدام چهار زندانی سیاسی در دوره ریاست اسدالله جعفری بر دادگستری اصفهان

نام اسدالله جعفری در سال‌های بعد نیز در ارتباط با پرونده‌های دیگری که به صدور و اجرای احکام اعدام در استان اصفهان انجامید، مطرح شد. از جمله این موارد، پرونده چهار زندانی سیاسی عرفان اسفندیاری، گل‌محمد محمدی، ابوالفضل سپاهی و امیرحسین صفری بود که پس از طی روند رسیدگی قضایی، احکام اعدام آنان در زندان دستگرد اصفهان اجرا شد. این پرونده نیز همچون شماری دیگر از پرونده‌های امنیتی استان اصفهان با انتقاد نهادهای حقوق بشری و فعالان مدنی درباره روند دادرسی، نحوه رسیدگی و صدور احکام مواجه شد و بار دیگر عملکرد دستگاه قضایی استان اصفهان در دوران ریاست اسدالله جعفری را در کانون توجه قرار داد.

جدول اتهامات و انتقادهای حقوق بشری

اجرای مجازات‌های بدنی؛ دفاع از قطع دست و مجازات‌های حدی

یکی دیگر از بخش‌های بحث‌برانگیز کارنامه اسدالله جعفری، دفاع علنی از اجرای مجازات‌های بدنی، به‌ویژه حکم قطع دست، است؛ مجازاتی که طی سال‌های گذشته بارها با اعتراض نهادهای حقوق بشری و کارشناسان حقوق بین‌الملل مواجه شده است.

اسدالله جعفری در دوران مسئولیت خود به عنوان دادستان عمومی و انقلاب مازندران، در واکنش به اجرای حکم قطع چهار انگشت دست یک زندانی، این مجازات را «از تکالیف شرعی و قانونی» دانست و در گفت‌وگو با خبرگزاری فارس اعلام کرد: «صدور و اجرای احکامی این‌گونه جز مطالبات به حق مردم است.» این موضع‌گیری در شرایطی صورت گرفت که سازمان‌های حقوق بشری، مجازات‌های بدنی از جمله قطع عضو را مصداق رفتار یا مجازات ظالمانه، غیرانسانی و تحقیرآمیز دانسته‌اند.

سال‌ها بعد نیز نام اسدالله جعفری بار دیگر در ارتباط با اجرای چنین احکامی مطرح شد. وی در ۲۰ خرداد ۱۴۰۴، در مقام رئیس کل دادگستری استان اصفهان، از اجرای حکم قطع دست دو زندانی در زندان مرکزی اصفهان خبر داد. به گفته او، این دو نفر به اتهام مشارکت در سرقت‌های حدی و تعزیری و ارتکاب جرایمی از جمله تخریب و ایراد صدمه عمدی محکوم شده بودند و احکام آنان پس از تأیید در دیوان عالی کشور به اجرا درآمد. این اقدام نیز با واکنش نهادهای بین‌المللی حقوق بشر همراه شد؛ نهادهایی که بارها از مقام‌های جمهوری اسلامی خواسته‌اند اجرای مجازات‌هایی مانند قطع عضو را متوقف کنند.

برخورد با زنان و اجرای سیاست‌های مرتبط با حجاب اجباری

کارنامه اسدالله جعفری تنها به پرونده‌های امنیتی و احکام کیفری محدود نمی‌شود. در دوران مسئولیت او به عنوان دادستان عمومی و انقلاب مازندران، سیاست‌های قضایی مرتبط با حجاب اجباری و محدودیت حضور اجتماعی زنان نیز تشدید شد.

در شهریور ۱۳۹۴، جعفری از هماهنگی دستگاه قضایی با نیروی انتظامی و بسیج برای برخورد با زنانی که به گفته او «شئون اسلامی را رعایت نمی‌کنند» خبر داد. وی اعلام کرد که برای تعدادی از زنان حاضر در سواحل و تفرجگاه‌ها پرونده قضایی تشکیل و این پرونده‌ها به محاکم ارجاع شده است. او همچنین تأکید کرد که دادستانی با «مظاهر فسق و فحشا» برخورد خواهد کرد و در این زمینه «هیچ‌گونه کوتاهی پذیرفته نیست.»

این اظهارات در چارچوب سیاست‌هایی مطرح شد که به افزایش حضور نیروهای انتظامی و بسیج در اماکن عمومی و تشکیل پرونده‌های قضایی برای زنان به دلیل نوع پوشش منجر شد؛ اقداماتی که از سوی فعالان حقوق زنان به عنوان محدودکننده آزادی‌های فردی و اجتماعی مورد انتقاد قرار گرفت.

برخورد با پیروان آیین بهایی و سایر ادیان

از دیگر محورهای مطرح‌شده در کارنامه اسدالله جعفری، نحوه برخورد با پیروان آیین بهایی و سایر ادیان است.

بر اساس گزارش‌های منتشرشده، در دوره مسئولیت او به عنوان دادستان مازندران، شماری از شهروندان بهایی بازداشت یا با اقدامات امنیتی و قضایی روبه‌رو شدند. در میان این موارد، از بازداشت سهیلا مطلبی بدون ارائه احضاریه و همچنین ورود مأموران امنیتی به منزل عنایت‌الله سنایی همراه با شکستن درِ منزل، تفتیش و توهین به باورهای دینی خانواده او یاد شده است. منابع حقوق بشری مسئولیت نظارت بر این روند و رعایت نشدن استانداردهای دادرسی منصفانه را متوجه دستگاه قضایی استان در آن دوره دانسته‌اند.

در گزارش‌های منتشرشده همچنین از نقش اسدالله جعفری در برخورد با پیروان سایر ادیان، از جمله مسیحیان و کلیمیان، در دوره‌های مختلف مسئولیت قضایی او نیز یاد شده است.

تایم‌لاین اسدالله جعفری

نقش اسدالله جعفری در رسیدگی به پرونده‌های اعتراضات

با انتصاب اسدالله جعفری به ریاست کل دادگستری استان اصفهان در آبان ۱۴۰۰، هم‌زمان با اعتراضات سراسری سال‌های بعد، حجم قابل توجهی از پرونده‌های امنیتی در این استان تشکیل شد.

جعفری در خرداد ۱۴۰۵ اعلام کرد که بیش از چهار هزار پرونده مرتبط با اعتراضات در استان اصفهان تشکیل شده و برای هزاران متهم کیفرخواست صادر شده است. به گفته او، احکام صادرشده در این پرونده‌ها دامنه‌ای از برائت و جزای نقدی تا حبس‌های طولانی‌مدت و در مواردی احکام اعدام را در بر می‌گیرد و رسیدگی به این پرونده‌ها «بدون مماشات» ادامه خواهد یافت.

این اظهارات در شرایطی بیان شد که سازمان‌های حقوق بشری طی سال‌های اخیر بارها نسبت به روند رسیدگی به پرونده‌های معترضان، استفاده از اتهام‌های امنیتی، گزارش‌های مربوط به شکنجه، اعترافات اجباری و محدودیت دسترسی متهمان به وکیل منتخب هشدار داده‌اند.

گزارش‌ها و اخبار مرتبط با نقض حقوق بشر در ایران

• لیست و مشخصات کامل زندانیان سیاسی اعدام شده از سال ۱۴۰۰ تا ‌کنون
• فهرست جامع زندانیان محکوم به اعدام – زندانیان سیاسی و بازداشت‌شدگان اعتراضات ۱۴۰۴
• آرشیو قضات مرگ ـ قضات صادر کننده احکام اعدام در ایران
• آخرین خبرهای بازداشت شدگان اعتراضات
• جهان بداند در ایران چه گذشت! فیلم‌های تکان‌دهنده + فیلم‌های افزوده جدید از کشتار اعتراضات سراسری ۱۴۰۴
• میدان شهدای اصفهان؛ ۱۶ متهم، اتهام محاربه و انجام شکنجه؛ آنچه از یکی از مهم‌ترین پرونده‌های اعتراضات ۱۴۰۴ می‌دانیم
• مهدی خانکی اعدام شد؛ اجرای حکم بازداشت‌شده اعتراضات سراسری دی‌ماه ۱۴۰۴ پس از کمتر از پنج ماه
• زندان قزلحصار؛ پانزدهمین روز اعتصاب غذای ۱۵۰۰ زندانی و انتقال ۲۴۰ زندانی از واحد ۲+ فیلم و عکس‌ها

بررسی حقوقی پرونده بر اساس قوانین داخلی

قوانین دیکتاتوری حاکم بر ایران در سال‌های گذشته بارها به دلیل مغایرت با موازین دادرسی عادلانه، ابهام در رسیدگی به پرونده‌های امنیتی و استفاده گسترده از مجازات اعدام مورد انتقاد حقوقدانان و نهادهای حقوق بشری قرار گرفته است.

با این حال، حتی بر اساس قوانین داخلی جمهوری اسلامی نیز در بسیاری از پرونده‌هایی که نام اسدالله جعفری در آن‌ها مطرح شده، پرسش‌های حقوقی متعددی درباره نحوه رسیدگی، رعایت حقوق متهمان و اجرای احکام مطرح شده است. گزارش‌های موجود درباره پرونده‌های امنیتی استان اصفهان، پرونده «خانه اصفهان»، اجرای احکام اعدام، مجازات‌های بدنی و برخورد با معترضان، موضوع رعایت اصول دادرسی منصفانه را به یکی از مهم‌ترین محورهای انتقاد تبدیل کرده‌اند.

ابهامات حقوقی

در پرونده‌های مختلفی که در دوره مسئولیت اسدالله جعفری مطرح شده‌اند، از جمله پرونده «خانه اصفهان»، گزارش‌هایی درباره محرومیت برخی متهمان از دسترسی به وکیل منتخب، ادعاهای مربوط به شکنجه برای اخذ اعتراف، رسیدگی به اتهام‌های امنیتی در شعب ویژه و اجرای احکام سنگین از جمله اعدام منتشر شده است. همچنین در برخی پرونده‌ها، پیش از پایان روند رسیدگی قضایی، مقام‌های مسئول با اظهارنظرهای رسانه‌ای درباره متهمان، آنان را با عناوین مجرمانه توصیف کرده‌اند؛ موضوعی که از منظر حقوقی می‌تواند با اصل برائت در تعارض قرار گیرد.

مواد قانونی مرتبط

در ارتباط با پرونده‌های یادشده، برخی از مهم‌ترین مقررات داخلی عبارت‌اند از:

• اصل ۲۲ قانون اساسی؛ مصونیت حیثیت، جان، مال و حقوق اشخاص مگر به موجب قانون.
• اصل ۳۲ قانون اساسی؛ ممنوعیت بازداشت خودسرانه و لزوم رعایت تشریفات قانونی.
• اصل ۳۵ قانون اساسی؛ حق برخورداری از وکیل در تمامی دادگاه‌ها.
• اصل ۳۷ قانون اساسی؛ اصل برائت تا زمان اثبات جرم در دادگاه صالح.
• اصل ۳۸ قانون اساسی؛ ممنوعیت شکنجه برای گرفتن اقرار یا کسب اطلاع.
• اصل ۳۹ قانون اساسی؛ ممنوعیت هتک حرمت و حیثیت افراد بازداشت‌شده و زندانی.
• مواد مختلف قانون آیین دادرسی کیفری درباره حق دفاع، دادرسی عادلانه و رعایت حقوق متهمان.

موارد نقض قانون

با استناد به گزارش‌های منتشرشده، موارد زیر از جمله محورهای مطرح‌شده در انتقادهای حقوقی نسبت به برخی پرونده‌های دوره مسئولیت اسدالله جعفری بوده است:

• گزارش‌های مربوط به شکنجه و بدرفتاری با برخی بازداشت‌شدگان.
• محرومیت برخی متهمان از دسترسی به وکیل منتخب.
• استفاده از اتهام‌های امنیتی با مجازات‌های سنگین، از جمله اعدام.
• اظهارنظر مقام‌های قضایی درباره متهمان پیش از پایان دادرسی.
• اجرای مجازات‌های بدنی نظیر قطع عضو که همواره محل مناقشه حقوقی بوده است.

نقض حقوق بشر در رابطه با اسدالله جعفری

عملکرد اسدالله جعفری در دوره‌های مختلف مسئولیت قضایی، بارها در گزارش‌های نهادهای حقوق بشری داخلی و بین‌المللی مورد توجه قرار گرفته است. این گزارش‌ها به موضوعاتی مانند اجرای احکام اعدام، برخورد با معترضان، فشار بر زنان، محدودیت علیه پیروان سایر ادیان، اجرای مجازات‌های بدنی و رسیدگی به پرونده‌های امنیتی پرداخته‌اند. همچنین قرار گرفتن نام او در فهرست تحریم‌های حقوق بشری اتحادیه اروپا، بازتابی از همین نگرانی‌ها در سطح بین‌المللی بوده است.

مواد حقوق بشری مرتبط

پرونده‌ها و موضوعات مطرح‌شده در این گزارش، با شماری از اسناد بین‌المللی حقوق بشر ارتباط دارند، از جمله:

• ماده ۳ اعلامیه جهانی حقوق بشر؛ حق حیات، آزادی و امنیت شخصی.
• ماده ۵ اعلامیه جهانی حقوق بشر؛ ممنوعیت شکنجه و رفتار یا مجازات ظالمانه، غیرانسانی یا تحقیرآمیز.
• ماده ۷ اعلامیه جهانی حقوق بشر؛ برابری همگان در برابر قانون.
• ماده ۹ اعلامیه جهانی حقوق بشر؛ ممنوعیت بازداشت و توقیف خودسرانه.
• ماده ۱۰ اعلامیه جهانی حقوق بشر؛ حق برخورداری از دادگاهی مستقل و بی‌طرف.
• ماده ۱۸ اعلامیه جهانی حقوق بشر؛ آزادی اندیشه، وجدان و مذهب.
• مواد ۶، ۷، ۹، ۱۴ و ۱۸ میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی.
• قواعد نلسون ماندلا درباره نحوه رفتار با زندانیان.

جمع‌بندی

بررسی سوابق اسدالله جعفری نشان می‌دهد که نام او طی نزدیک به دو دهه در پرونده‌های متعددی که با انتقادهای حقوق بشری همراه بوده‌اند، مطرح شده است. از دوران دادستانی مازندران و ریاست دادگستری خراسان شمالی تا ریاست کل دادگستری استان اصفهان، موضوعاتی مانند اجرای احکام اعدام، دفاع از مجازات‌های بدنی، برخورد با معترضان، محدودیت علیه زنان و پیروان سایر ادیان و تشکیل پرونده‌های امنیتی، بخش مهمی از کارنامه او را تشکیل می‌دهد.

قرار گرفتن نام اسدالله جعفری در فهرست تحریم‌های اتحادیه اروپا، نقش او در پرونده «خانه اصفهان»، اجرای احکام اعدام شماری از معترضان و زندانیان سیاسی، از جمله مجید کاظمی، سعید یعقوبی، صالح میرهاشمی، عرفان اسفندیاری، گل‌محمد محمدی، ابوالفضل سپاهی و امیرحسین صفری و همچنین دفاع از اجرای مجازات‌هایی مانند قطع عضو، موجب شده است که کارنامه او همچنان در کانون توجه گزارش‌های حقوق بشری و رسانه‌های ناظر بر وضعیت حقوق بشر در ایران قرار داشته باشد.

کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک