همزمان با پایان دومین هفته اعتصاب غذای جمعی در زندان قزلحصار، انتقال زندانیان دارای احکام غیر از اعدام از واحد دو ادامه یافته است؛ اقدامی که نگرانیها درباره جداسازی محکومان به اعدام، افزایش فشار بر معترضان و بیتوجهی به وضعیت جسمانی آنان را تشدید کرده است
کانون حقوق بشر ایران یکشنبه ۴ مردادماه ۱۴۰۵ – اعتصاب غذا و تحصن جمعی زندانیان واحد دو زندان قزلحصار وارد چهاردهمین روز شد. صدها زندانی محکوم به اعدام در اعتراض به ازسرگیری اجرای احکام اعدام، همچنان از دریافت جیره غذایی خودداری میکنند؛ در همین حال، مسئولان زندان روند انتقال زندانیان دارای احکام غیر از اعدام از این واحد را ادامه دادهاند.
بر اساس گزارشهای رسیده، طی حدود یک هفته دستکم ۲۴۰ زندانی از واحد دو به قسمتهای دیگر زندان قزلحصار منتقل شدهاند. هفته گذشته نزدیک به ۱۰۰ زندانی و در تازهترین مرحله نیز حدود ۱۴۰ زندانی دارای محکومیت حبس از این واحد خارج و به سالن سه واحد یک منتقل شدهاند.
منابع نزدیک به خانوادههای زندانیان میگویند در صورت ادامه این روند، تنها زندانیان محکوم به اعدام در واحد دو باقی خواهند ماند. این وضعیت نگرانیهایی را درباره هدف مسئولان از تغییر ترکیب جمعیتی بند و احتمال اعمال محدودیتها و فشارهای بیشتر بر اعتصابکنندگان ایجاد کرده است.
انتقال ۱۴۰ زندانی از واحد دو زندان قزلحصار
یک منبع مطلع نزدیک به خانواده یکی از زندانیان گفته است که مسئولان زندان در حال انتقال محکومان به حبس در پروندههای مرتبط با جرایم مواد مخدر از واحد دو به سالن سه واحد یک هستند.
به گفته این منبع، هفته گذشته نزدیک به ۱۰۰ زندانی و در تازهترین مرحله حدود ۱۴۰ زندانی دیگر منتقل شدهاند. بر این اساس، تعداد زندانیان جابهجاشده طی حدود یک هفته به دستکم ۲۴۰ نفر رسیده است.
تاکنون مسئولان زندان قزلحصار درباره دلایل این انتقالها، معیار انتخاب افراد و برنامه نهایی خود برای واحد دو توضیح شفافی ارائه نکردهاند. خانوادههای زندانیان محکوم به اعدام نگراناند که این جابهجاییها مقدمهای برای جداسازی کامل اعتصابکنندگان و محدود کردن ارتباط آنان با سایر بخشهای زندان باشد.
زندانیان و خانوادههای آنان تأکید کردهاند که مسئولان به جای گفتوگو با معترضان و بررسی مطالبات آنها، در حال تغییر ساختار و ترکیب جمعیتی بند هستند. از نگاه آنان، ادامه این روند میتواند امکان کنترل، اعمال محدودیت و برخورد با زندانیان محکوم به اعدام را افزایش دهد.
دومین هفته اعتراض زندانیان محکوم به اعدام
اعتصاب غذای جمعی زندانیان واحد دو روز دوشنبه ۲۲ تیرماه ۱۴۰۵ آغاز شد. این اعتراض پس از انتقال شش زندانی محکوم به اعدام در پروندههای مرتبط با جرایم مواد مخدر به سلولهای انفرادی شکل گرفت.
زندانیان از آن زمان با خودداری از دریافت جیره غذایی و برگزاری تحصن در داخل واحد دو، خواستار توقف اجرای احکام اعدام شدهاند. گزارشها همچنین حاکی است که شماری از زندانیان در اقدامی اعتراضی لبهای خود را دوختهاند.
اعتراض زندانیان تنها به وضعیت شش زندانی منتقلشده به انفرادی محدود نیست. بخش بزرگی از معترضان، خود با حکم اعدام روبهرو هستند و خواستار توقف اجرای احکام تا زمان بررسی دوباره پروندهها و تعیین تکلیف اصلاح قانون مبارزه با مواد مخدر شدهاند.
با پایان دومین هفته اعتصاب، هیچ گزارشی از گفتوگوی رسمی مسئولان با نمایندگان زندانیان یا ارائه پاسخ مشخص به مطالبات آنها منتشر نشده است.
وخامت وضعیت جسمانی اعتصابکنندگان در زندان قزلحصار
گزارشهای مربوط به روزهای سیزدهم و چهاردهم اعتصاب نشان میدهد که وضعیت جسمانی شمار زیادی از زندانیان رو به وخامت گذاشته است.
منابع مطلع از ضعف شدید، کاهش وزن، افت فشار خون، بیحالی، سرگیجه و کاهش محسوس توان جسمی اعتصابکنندگان خبر دادهاند. برخی زندانیان به دلیل ادامه خودداری از غذا، توان انجام فعالیتهای روزمره را تا حد زیادی از دست دادهاند.
یکی از زندانیان در توضیح وضعیت داخل بند گفته است که باوجود مشاهده علائم نگرانکننده در میان اعتصابکنندگان، تاکنون تیم پزشکی برای ارزیابی جمعی وضعیت آنان به واحد دو اعزام نشده است.
ادامه اعتصاب طولانیمدت بدون پایش منظم پزشکی میتواند خطر بروز عوارض جدی و جبرانناپذیر را افزایش دهد. خانوادهها میگویند مسئولان زندان باید بدون توجه به ماهیت اعتراضی اقدام زندانیان، سلامت آنان را بهطور مستمر بررسی کنند و خدمات درمانی لازم را در اختیارشان قرار دهند.
بیتوجهی بهداری به وضعیت زندانیان معترض
زندانیان معترض میگویند مسئولان زندان قزلحصار و بهداری این زندان تاکنون اقدام مؤثری برای رسیدگی به وضعیت سلامت اعتصابکنندگان انجام ندادهاند.
به گفته آنان، نهتنها تیم پزشکی برای معاینه زندانیان به واحد دو مراجعه نکرده، بلکه هیچیک از مسئولان نیز برای گفتوگو، شنیدن مطالبات یا بررسی شرایط بند در میان معترضان حاضر نشدهاند.
زندانیان هشدار دادهاند که هرگونه تأخیر در رسیدگی پزشکی میتواند سلامت و جان اعتصابکنندگان را با خطر جدی روبهرو کند. آنان مسئولیت پیامدهای احتمالی ناشی از بیتوجهی درمانی را متوجه مدیریت زندان، بهداری و نهادهای قضایی مرتبط دانستهاند.
وعدههایی که در مهرماه اجرا نشد
اعتصاب کنونی پس از اعتراض مشابه زندانیان واحد دو در مهرماه سال گذشته شکل گرفته است. در آن زمان، زندانیان پس از هفت روز اعتصاب غذای جمعی با نمایندگانی از قوه قضاییه، سازمان زندانها و مدیریت زندان قزلحصار دیدار کردند.
بر اساس گزارشهای منتشرشده از آن مذاکرات، به زندانیان وعده داده شده بود که اجرای احکام اعدام دستکم برای شش ماه متوقف شود، پرونده محکومان مورد بازنگری قرار گیرد و موضوع اصلاح قانون مبارزه با مواد مخدر پیگیری شود.
زندانیان با اتکا به همین وعدهها به اعتصاب خود پایان دادند، اما تأکید کردند که توقف اعتراضها مشروط به اجرای عملی تعهدات مسئولان است.
معترضان اکنون میگویند ازسرگیری انتقال محکومان به انفرادی و ادامه اجرای احکام اعدام، به معنای نادیده گرفتن وعدههای پیشین است. به گفته آنان، هیچ سازوکار شفافی نیز برای گزارش نتایج بازنگری پروندهها یا اصلاح مقررات در اختیار زندانیان و خانوادههایشان قرار نگرفته است.
همزمانی اعتصاب با بررسی اصلاح قانون مبارزه با مواد مخدر
اعتصاب زندانیان در شرایطی ادامه دارد که روز ۳۱ تیرماه، حسین ذوالفقاری، نماینده رئیسجمهور و دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر، با رئیس قوه قضاییه دیدار کرد.
بر اساس گزارش منتشرشده از این دیدار، اصلاح قانون مبارزه با مواد مخدر، بررسی خلأهای قانونی و محورهای لایحه دولت برای بازنگری در برخی مقررات مربوط به جرایم مواد مخدر از موضوعات مطرحشده بوده است.
این تحولات برای زندانیان واحد دو اهمیت ویژهای دارد؛ زیرا بخش قابل توجهی از معترضان را محکومان به اعدام در پروندههای مرتبط با مواد مخدر تشکیل میدهند. یکی از مطالبات اصلی آنان، توقف اجرای احکام تا زمان پایان بررسی اصلاح قانون و فراهم شدن امکان بازنگری در پروندههایی است که بر پایه مقررات فعلی به اعدام منتهی شدهاند.
خانوادهها میگویند اجرای احکام در شرایطی که مقامهای حکومتی خود از وجود خلأهای قانونی و ضرورت اصلاح مقررات سخن میگویند، میتواند پیامدهایی غیرقابل بازگشت داشته باشد.
نگرانی از جداسازی محکومان به اعدام
ادامه انتقال زندانیان دارای احکام حبس از واحد دو باعث شده نگرانیها درباره تبدیل این بخش به واحدی ویژه برای نگهداری محکومان به اعدام افزایش یابد.
خانوادهها بیم دارند که تمرکز محکومان به اعدام در یک واحد، امکان افزایش محدودیتهای ارتباطی، کنترل شدیدتر رفتوآمد، جلوگیری از انتشار اخبار داخل بند و انتقال ناگهانی زندانیان به انفرادی را فراهم کند.
نبود توضیح رسمی درباره انتقال ۲۴۰ زندانی نیز به این ابهامها دامن زده است. خانوادهها خواستار اعلام دلیل جابهجاییها، تضمین امنیت اعتصابکنندگان، اعزام فوری تیم پزشکی و آغاز گفتوگو درباره مطالبات زندانیان شدهاند.
گزارشها و اخبار مرتبط با نقض حقوق بشر در ایران
- لیست و مشخصات کامل زندانیان سیاسی اعدام شده از سال ۱۴۰۰ تا کنون
- فهرست جامع زندانیان محکوم به اعدام – زندانیان سیاسی و بازداشتشدگان اعتراضات ۱۴۰۴
- آرشیو قضات مرگ ـ قضات صادر کننده احکام اعدام در ایران
- آخرین خبرهای بازداشت شدگان اعتراضات
- جهان بداند در ایران چه گذشت! فیلمهای تکاندهنده + فیلمهای افزوده جدید از کشتار اعتراضات سراسری ۱۴۰۴
- میدان شهدای اصفهان؛ ۱۶ متهم، اتهام محاربه و انجام شکنجه؛ آنچه از یکی از مهمترین پروندههای اعتراضات ۱۴۰۴ میدانیم
- مهدی خانکی اعدام شد؛ اجرای حکم بازداشتشده اعتراضات سراسری دیماه ۱۴۰۴ پس از کمتر از پنج ماه
- زندان قزلحصار؛ سیزدهمین روز اعتصاب غذای ۱۵۰۰ زندانی محکوم به اعدام در سایه تداوم بیتوجهی مسئولان + فیلم وعکسها
بررسی حقوقی پرونده بر اساس قوانین داخلی
قوانین دیکتاتوری حاکم بر ایران در سالهای گذشته بارها به دلیل مغایرت با موازین دادرسی عادلانه، ابهام در رسیدگی به پروندههای امنیتی و استفاده گسترده از مجازات اعدام مورد انتقاد حقوقدانان و نهادهای حقوق بشری قرار گرفته است.
ابهامات حقوقی در وضعیت زندانیان زندان قزلحصار
بر اساس گزارشهای منتشرشده، با وجود وخامت وضعیت جسمانی اعتصابکنندگان، تاکنون رسیدگی پزشکی مؤثر به آنان انجام نشده است. همچنین گزارشهایی از انتقال زندانیان، تغییر ترکیب جمعیتی واحد دو و ادامه اجرای احکام اعدام منتشر شده که ضرورت شفافسازی از سوی مقامهای مسئول را دوچندان میکند.
مواد قانونی مرتبط
- اصل ۲۲ قانون اساسی: جان، مال، حقوق، مسکن و حیثیت اشخاص از تعرض مصون است، مگر در مواردی که قانون تجویز کند.
- اصل ۳۹ قانون اساسی: هتک حرمت و حیثیت افراد بازداشتشده، زندانی یا تبعیدشده ممنوع است.
- آییننامه اجرایی سازمان زندانها: مسئولان زندان موظف به تأمین خدمات درمانی، مراقبت پزشکی و حفظ سلامت زندانیان هستند.
- قانون آیین دادرسی کیفری: رعایت حقوق قانونی زندانیان، حفظ کرامت انسانی و تضمین حقوق محکومان در دوران اجرای حکم الزامی است.
موارد نقض قانون
- نبود رسیدگی پزشکی مؤثر با وجود وخامت وضعیت جسمانی اعتصابکنندگان.
- ایجاد نگرانی نسبت به به خطر افتادن سلامت و جان زندانیان در نتیجه ادامه اعتصاب غذا و عدم مداخله درمانی مناسب.
- انتقال گسترده زندانیان بدون ارائه توضیح رسمی درباره دلایل و آثار این جابهجاییها.
- ضرورت انجام اقدامات فوری برای حفظ سلامت زندانیان و رعایت حقوق قانونی آنان مطابق قوانین داخلی.
نقض حقوق بشر در رابطه با زندان قزلحصار
اعتصاب غذای زندانیان و گزارشهای مربوط به نبود رسیدگی پزشکی مناسب، از موضوعاتی است که همواره مورد توجه نهادهای بینالمللی حقوق بشر قرار داشته است. بر اساس استانداردهای بینالمللی، حتی در زمان اعتراض زندانیان، مسئولان زندان همچنان مسئول حفظ جان، تأمین خدمات درمانی، رعایت کرامت انسانی و احترام به حقوق بنیادین افراد محروم از آزادی هستند.
در پرونده حاضر، گزارشهای مربوط به وخامت وضعیت جسمانی اعتصابکنندگان، نبود رسیدگی درمانی مؤثر، تغییر ترکیب جمعیتی واحد دو و نگرانی از تشدید فشار بر زندانیان محکوم به اعدام، میتواند از منظر حقوق بشری قابل توجه باشد و ضرورت نظارت نهادهای مستقل بر وضعیت زندانیان را بیش از پیش مطرح کند.
مواد حقوق بشری مرتبط
- ماده ۳ اعلامیه جهانی حقوق بشر: حق حیات، آزادی و امنیت شخصی.
- ماده ۵ اعلامیه جهانی حقوق بشر: منع شکنجه و رفتار یا مجازات ظالمانه، غیرانسانی یا تحقیرآمیز.
- ماده ۱۰ میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی: لزوم رفتار انسانی و محترمانه با تمامی افراد محروم از آزادی.
- ماده ۶ میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی: حمایت از حق حیات.
- قواعد نلسون ماندلا: الزام مسئولان زندان به تأمین خدمات درمانی، دسترسی زندانیان به مراقبتهای پزشکی و حفظ کرامت انسانی افراد محروم از آزادی.
کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک
Discussion about this post