بررسی توقیف پیکرها، دفنهای مخفیانه، محرومیت از حق سوگواری، وضعیت مزار اعدام شدگان و پایداری خانوادههای دادخواه پس از اعدام معترضان اعتراضات سراسری دیماه ۱۴۰۴.
کانون حقوق بشر ایران، جمعه ۱۲ تیرماه ۱۴۰۵ – سرکوب بازداشتشدگان اعتراضات سراسری دیماه ۱۴۰۴ با اجرای حکم اعدام پایان نیافت؛ بلکه به حریم خانوادهها، پیکر جانباختگان و حق سوگواری نیز تسری پیدا کرد. این گزارش به واکاوی سیاست توقیف پیکرها، دفنهای اجباری و مخفیانه، فشار روانی بر خانوادههای دادخواه و مقاومت مدنی آنان در برابر این شکل از بازسرکوب میپردازد.
سیاست توقیف پیکرها؛ گروگانگیری جسد برای واداشتن خانوادهها به سکوت
یکی از بارزترین مصادیق نقض کرامت انسانی در مواجهه با اعدامشدگان اعتراضات سراسری دیماه ۱۴۰۴، امتناع نهادهای امنیتی از تحویل بهموقع پیکرها به خانوادهها یا مشروط کردن آن به سکوت و عدم اطلاعرسانی بود. این اقدام با چند هدف عمده صورت گرفت:
پیشگیری از تجمع: هراس از تبدیل شدن مراسم تشییع جنازه و سوم و هفتم و چهلم به کانونهای جدید اعتراضات خیابانی.
منوط کردن تحویل پیکر به سکوت: فشار بر خانوادهها برای خودداری از گفتوگو با رسانهها و نهادهای حقوق بشری در قبال وعده تحویل پیکر یا اعلام محل دفن.
پنهانکاری آثار شکنجه: جلوگیری از معاینه مستقل پیکرها توسط پزشکان یا خانوادهها جهت ثبت آثار رفتارهای ضدانسانی دوران بازداشت.
دفنهای پنهانی و گمنام؛ محرومیت از حق داشتن مزار مشخص
گزارشهای مستند نشان میدهند که در اکثریت قاطع موارد اعدامهای مربوط به اعتراضات سراسری در سالهای ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵، نهادهای امنیتی خود اقدام به دفن شبانه و مخفیانه پیکرها در نقاط دورافتاده، بخشهای حاشیهای گورستانها (نظیر قطعههای بینامونشان) یا شهرهایی غیر از محل سکونت متوفی کردهاند.
در بسیاری از موارد، به خانوادهها تنها چند ساعت پس از دفن اطلاع داده شده و آنان از حق انتخاب محل دفن، برگزاری مناسک مذهبی یا سوگواری عرفی محروم شدهاند. در مواردی نیز مزار این افراد فاقد سنگنوشته مشخص بوده یا با نشانههای عددی علامتگذاری شده است تا روند شناسایی و تجمع بر سر مزارها با مانع روبهرو شود.
شکنجه روحی سیستماتیک؛ تحمیل ترومای مضاعف بر بازماندگان
معلق نگه داشتن خانوادهها میان بیم و امید، اعلام نکردن دقیق زمان اجرای حکم تا آخرین لحظات، و سپس پنهان کردن محل دفن پیکرها، مصداقی روشن از فشار روانی سازمانیافته و تحمیل ترومای مضاعف بر بازماندگان است.
این رفتار ضدانسانی، خانوادهها را در وضعیت «سوگ ابرازنشده و معلق» قرار میدهد. نهادهای امنیتی با تهدید مداوم خانوادهها به بازداشت دیگر اعضا، تلاش کردند تا هرگونه فریاد دادخواهی را در نطفه خفه کنند. با این حال، شهامت خانوادههایی نظیر بازماندگان مهرداد محمدینیا در پافشاری بر حق طبیعی خود، پرده از این ابعاد پنهان سرکوب برداشت.
واکنش و پایداری خانوادهها؛ تبدیل سوگ به اهرم دادخواهی
برخلاف استراتژی ایجاد رعب، خانوادههای بازداشتیها و اعدامشدگان اعتراضات سراسری دی ماه ۱۴۰۴ به زنجیرهای تفکیکناپذیر از پایداری و دادخواهی تبدیل شدند:
حضور بر مزارهای بینام: خانوادهها با شناسایی مکانهای تقریبی دفن، این فضاها را با گلباران کردن و روشن کردن شمع به نمادهای زنده یادبود تبدیل کردند.
همبستگی مدنی: دیدارهای جمعی میان خانوادههای جانباختگان شهرهای مختلف، شبکهای از حمایت عاطفی، اجتماعی و حقوقی ایجاد کرد.
تداوم دادخواهی: پافشاری بر روشن شدن ابعاد پنهان دادرسیها، اجرای احکام و پنهانکاریهای پس از اعدام، با وجود احضارها و تهدیدهای امنیتی ادامه یافت.
گزارشها و اخبار مرتبط با نقض حقوق بشر در ایران
- لیست و مشخصات کامل زندانیان سیاسی اعدام شده از سال ۱۴۰۰ تا کنون
متن کامل اعلامیه جهانی حقوق بشر - مشهد در شب ۱۹ دی؛ ویدئویی از آغاز تیراندازی به معترضان و روایت سرکوب خونین اعتراضات سراسری + فیلم و عکس
- فهرست جامع زندانیان محکوم به اعدام – زندانیان سیاسی و بازداشتشدگان اعتراضات ۱۴۰۴
- آرشیو قضات مرگ ـ قضات صادر کننده احکام اعدام در ایران
آخرین خبرهای بازداشت شدگان اعتراضات - جهان بداند در ایران چه گذشت! فیلمهای تکاندهنده + فیلمهای افزوده جدید از کشتار اعتراضات سراسری ۱۴۰۴
- اولین ویدئوی ۳ بعدی بند ۲۰۹ زندان اوین؛ قسمت اول: ساختمان و ساختار بندها
- زندان دستگرد اصفهان؛ افشای قتلعام و سرکوب خونین زندانیان در ۱۱ فروردین ۱۴۰۵
جمعبندی مجموعه مقالات
این سهگانه درباره وضعیت بازداشتشدگان و اعدامشدگان خیزش دی ۱۴۰۴ نشان میدهد که چرخه سرکوب در ایران، فرآیندی چندلایه است: از خیابان و بازداشتهای گسترده آغاز میشود، در دادگاههای فاقد تضمینهای دادرسی عادلانه ادامه مییابد و حتی پس از مرگ نیز در قالب توقیف پیکرها، دفنهای پنهانی و فشار بر خانوادههای دادخواه بازتولید میشود. با این حال، ثبت و مستندسازی مستقل این وقایع توسط نهادهای حقوق بشری، مانع فراموشی قربانیان شده و زمینه پاسخگویی حقوقی در آینده را تقویت میکند.
- بررسی آماری سرکوب در اعتراضات سراسری دیماه ۱۴۰۴
- اعتراضات سراسری دیماه ۱۴۰۴| دادگاههای شتابزده؛ نقض دادرسی عادلانه و دایره اعترافات اجباری
پیکرها کجاست؟؛ فراخوان کانون حقوق بشر ایران برای شناسایی مزار زندانیان سیاسی بیمزار
در همین رابطه، کانون حقوق بشر ایران با انتشار فراخوان «پیکرها کجاست؟» از خانوادهها، شاهدان و آگاهان خواسته است اطلاعات مربوط به محل دفن زندانیان سیاسی و اعدام شدگان اعتراضات سراسری را در اختیار این نهاد قرار دهند. هدف از این فراخوان، شناسایی مزار اعدامشدگانی است که پیکر آنان به خانوادههایشان تحویل داده نشده و مستندسازی این موارد برای حفظ حقیقت تاریخی و حمایت از حق خانوادهها در آگاهی از سرنوشت عزیزانشان است.
دعوت به ثبت شکایت خانوادهها
بخش دیگری از این فراخوان به ثبت شکایت خانوادههایی اختصاص دارد که از تحویل پیکر یا اطلاع از محل دفن عزیزانشان محروم شدهاند. این اقدام با هدف مستندسازی موارد نقض حقوق بشر و ایجاد امکان پیگیری در سطح بینالمللی انجام میشود.
خانوادهها میتوانند با ارائه اطلاعات و ثبت شکایت، به روند ثبت و پیگیری این موارد کمک نمایند و در مسیر روشن شدن حقیقت مشارکت داشته باشند.
فراخوان نهایی؛ تاریخ شاهد ماست
ما یقین داریم که در آیندهای نهچندان دور، عاملان این جنایتها محاکمه شده و در برابر تاریخ پاسخگو خواهند شد. تاریخ همواره گواه حقیقت بوده و خواهد بود. آنچه امروز ثبت میشود، فردا سندی انکارناپذیر از تاریخ خونین ملت ایران برای دستیابی به آزادی خواهد شد.
از کلیه شهروندان درخواست میشود برای ثبت شکایت از طریق راههای ارتباطی زیر با کانون حقوق بشر ایران در تماس باشند:
Email:
info@iranhrs.org
Contact Form:
https://iranhrs.org/contact-us/
WhatsApp:
+31 6 17325233
Telegram:
@MaryamHashemai
Instagram:
maryamhashemie2020
لطفاً با مراجعه به کانالها و صفحات رسمی کانون حقوق بشر ایران، اطلاعات خود را ارسال نمایید. مشارکت شما گامی مؤثر در مسیر حقیقت، عدالت و پاسخگویی است.
درخواست از نهادهای بینالمللی برای رسیدگی
در این فراخوان همچنین از نهادهای بینالمللی و سازمانهای حقوق بشری درخواست شده است که به موضوع عدم تحویل پیکر اعدامشدگان توجه کرده و برای بررسی این موارد اقدام کنند. این درخواست در شرایطی مطرح شده که گزارشها از تداوم این روند در سالهای اخیر حکایت دارد.
پیکرها کجاست؛ مطالبهای برای حقیقت و پاسخگویی
پرسش «پیکرها کجاست» همچنان بهعنوان یک مطالبه اساسی باقی مانده است. خانوادهها حق دارند از سرنوشت عزیزان خود آگاه شوند و امکان دفن و سوگواری برای آنان را داشته باشند. پاسخ به این پرسش، بخشی از روند دستیابی به حقیقت و پاسخگویی در قبال این موارد محسوب میشود.
این فراخوان تلاشی است برای ثبت و مستندسازی این مطالبه و ایجاد مسیری برای پیگیری آن؛ مسیری که میتواند به روشن شدن سرنوشت افرادی که پیکرهایشان ناپدید شده، کمک کند و صدای خانوادههایی باشد که سالها در انتظار پاسخ ماندهاند.
کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک
Discussion about this post