شایان ویسی، فعال کرد و از پیروان آیین یارسان، به همراه پسرعمویش سجاد ویسی پس از چهار ماه بازداشت در زندان دیزلآباد کرمانشاه با اتهام «محاربه» روبهرو شده است. این پرونده در حالی مطرح میشود که در ماههای اخیر فشارهای امنیتی بر جوانان کرد و یارسانی در کرمانشاه پس از اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ به شکل چشمگیری افزایش یافته است
کانون حقوق بشر ایران، شنبه ۹ خردادماه ۱۴۰۵ – شایان ویسی، از بازداشتشدگان اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ و از فعالان کرد پیرو آیین یارسان، همچنان در زندان دیزلآباد کرمانشاه در بازداشت به سر میبرد. بر اساس گزارشهای منتشرشده، او به همراه سجاد ویسی، پسرعموی خود، با اتهام «محاربه» مواجه شده است؛ اتهامی که میتواند مجازاتهای سنگینی از جمله اعدام در پی داشته باشد. این پرونده در شرایطی مطرح شده که خانواده ویسی طی ماههای اخیر با فشارهای امنیتی گسترده و رویدادهای تلخی روبهرو بودهاند.
شایان ویسی و سجاد ویسی چرا بازداشت شدند؟
بر اساس اطلاعات منتشرشده، شایان ویسی و سجاد ویسی از جمله بازداشتشدگان اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ هستند که پس از بازداشت به زندان دیزلآباد کرمانشاه منتقل شدند.
گزارشها حاکی است که این دو جوان کرد و یارسانی بیش از چهار ماه در بازداشت به سر بردهاند و در این مدت با اتهام «محاربه» مواجه شدهاند. با وجود گذشت ماهها از بازداشت آنان، جزئیات دقیقی از روند رسیدگی قضایی، مستندات پرونده و نحوه دفاع متهمان منتشر نشده است.
فعالان حقوق بشر میگویند استفاده از اتهامهای امنیتی سنگین علیه بازداشتشدگان اعتراضات، طی سالهای اخیر به یکی از رویههای رایج در پروندههای سیاسی و امنیتی تبدیل شده است.
ارتباط شایان ویسی با خانواده ویسی چیست؟
شایان ویسی و سجاد ویسی پسرعمو هستند و سجاد ویسی برادر میثم ویسی و مجتبی ویسی محسوب میشود؛ دو فعال فرهنگی و مدنی شناختهشده که بامداد ۷ خردادماه ۱۴۰۵ در جریان عملیات نیروهای اطلاعات سپاه در شهرستان دالاهو جان باختند.
بر اساس گزارشهای منتشرشده، میثم ویسی و مجتبی ویسی پس از اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ تحت تعقیب نیروهای امنیتی قرار داشتند و در روستای قلعه کهوش از توابع دالاهو مخفی شده بودند. نیروهای اطلاعات سپاه پس از شناسایی محل حضور آنان، عملیات گستردهای را آغاز کردند که به کشته شدن این دو برادر انجامید.
منابع حقوق بشری اعلام کردهاند که پس از کشته شدن میثم ویسی و مجتبی ویسی، پیکرهای آنان توسط نیروهای سپاه منتقل شد و تا مدتها به خانواده تحویل داده نشد.
میثم و مجتبی ویسی چه جایگاهی در جامعه محلی داشتند؟
میثم ویسی و مجتبی ویسی از چهرههای شناختهشده جامعه یارسان در استان کرمانشاه بودند. این دو برادر از مؤسسان کتابخانه شهرک درهدریژ (درهدراز) کرمانشاه به شمار میرفتند و در فعالیتهای فرهنگی و اجتماعی منطقه نقش فعالی داشتند.
نزدیکان خانواده میگویند آنان سالها در زمینههای فرهنگی، آموزشی و اجتماعی فعالیت کرده بودند و در میان جوانان منطقه از احترام و محبوبیت برخوردار بودند.
مجتبی ویسی علاوه بر فعالیتهای فرهنگی، کشتیگیر شناختهشدهای بود و در زمینه نوازندگی و نقاشی نیز فعالیت داشت. میثم ویسی نیز در کنار برادرش در برنامههای مدنی و فرهنگی مشارکت میکرد. هر دو متأهل بودند و هر یک یک فرزند خردسال داشتند.
چرا نگرانیها درباره وضعیت شایان ویسی افزایش یافته است؟
فعالان حقوق بشر میگویند پرونده شایان ویسی و سجاد ویسی را نمیتوان جدا از فضای امنیتی حاکم بر کرمانشاه پس از اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ بررسی کرد.
به گفته آنان، پس از این اعتراضات، موج گستردهای از بازداشت، احضار و فشار بر جوانان معترض، فعالان مدنی و شهروندان کرد و یارسانی آغاز شد. بسیاری از خانوادهها از افزایش کنترلهای امنیتی، احضارهای مکرر و تشکیل پروندههای قضایی برای جوانان منطقه خبر دادهاند.
فعالان مدنی معتقدند برخوردهای صورتگرفته با خانواده ویسی و بازداشت شایان ویسی و سجاد ویسی نیز در همین چارچوب قابل ارزیابی است؛ روندی که به گفته آنان با هدف ایجاد فضای ارعاب و جلوگیری از تداوم فعالیتهای مدنی و اجتماعی دنبال میشود.
وضعیت پرونده شایان ویسی در چه مرحلهای قرار دارد؟
با وجود گذشت چند ماه از بازداشت، هنوز اطلاعات دقیقی از روند رسیدگی قضایی به پرونده شایان ویسی و سجاد ویسی منتشر نشده است. مشخص نیست جلسات دادگاه برگزار شده یا خیر و همچنین جزئیات مستندات اتهام «محاربه» در دسترس نیست.
فعالان حقوق بشر هشدار دادهاند که ابهام در روند دادرسی و استفاده از اتهامهای سنگین امنیتی میتواند زمینهساز صدور احکام سنگین علیه این دو جوان شود.
گزارشها و اخبار مرتبط با نقض حقوق بشر در ایران
- لیست و مشخصات کامل زندانیان سیاسی اعدام شده از سال ۱۴۰۰ تا کنون
متن کامل اعلامیه جهانی حقوق بشر - فهرست جامع زندانیان محکوم به اعدام – زندانیان سیاسی و بازداشتشدگان اعتراضات ۱۴۰۴
- آرشیو قضات مرگ ـ قضات صادر کننده احکام اعدام در ایران
آخرین خبرهای بازداشت شدگان اعتراضات - جهان بداند در ایران چه گذشت! فیلمهای تکاندهنده + فیلمهای افزوده جدید از کشتار اعتراضات سراسری ۱۴۰۴
- اولین ویدئوی ۳ بعدی بند ۲۰۹ زندان اوین؛ قسمت اول: ساختمان و ساختار بندها
- پرونده شهرک اکباتان؛ صدور حکم اعدام برای چهار متهم در دادگاه انقلاب تهران
- اعدام زندانی سیاسی عباس اکبری؛ پس از دادرسی غیرشفاف
نقض حقوق بشر در پرونده شایان و سجاد ویسی
پرونده شایان ویسی و سجاد ویسی نگرانیهای جدی حقوق بشری را در پی داشته است.
مواد نقضشده:
نقض حق آزادی و امنیت فردی – ماده ۹ اعلامیه جهانی حقوق بشر:
بازداشت طولانیمدت و تداوم حبس در شرایطی که اطلاعات شفافی از روند رسیدگی قضایی منتشر نشده، با اصول آزادی و امنیت فردی مغایرت دارد.
نقض حق دادرسی عادلانه – ماده ۱۰ اعلامیه جهانی حقوق بشر:
نبود اطلاعات درباره نحوه رسیدگی، دسترسی به وکیل و روند دفاع از متهمان، نگرانیهایی درباره رعایت اصول دادرسی عادلانه ایجاد کرده است.
نقض اصل برائت – ماده ۱۱ اعلامیه جهانی حقوق بشر:
طرح اتهامهای سنگین امنیتی پیش از برگزاری یک دادرسی شفاف و عادلانه میتواند اصل برائت را مخدوش کند.
نقض حق آزادی عقیده و فعالیت مدنی – مواد ۱۸ و ۲۰ اعلامیه جهانی حقوق بشر:
فشار بر فعالان مدنی و فرهنگی و شهروندان پیرو آیین یارسان، نگرانیهایی درباره محدود شدن حقوق بنیادین آنان ایجاد کرده است.
کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک
Discussion about this post