عرفان شکورزاده، دانشآموخته مهندسی هوافضا، بامداد ۲۱ اردیبهشتماه ۱۴۰۵ در زندان قزلحصار اعدام شد؛ در حالی که پیشتر در یادداشتی از داخل زندان اعلام کرده بود تحت شکنجه و ماهها حبس انفرادی مجبور به اعتراف اجباری شده است
کانون حقوق بشر ایران، دوشنبه ۲۱ اردیبهشتماه ۱۴۰۵ – بامداد امروز، عرفان شکورزاده، زندانی ۲۹ ساله متهم به «جاسوسی و همکاری با کشورهای متخاصم»، در زندان قزلحصار کرج اعدام شد. این دانشجوی نخبه که پیشتر توسط اطلاعات سپاه بازداشت شده بود، در ماههای گذشته با انتشار یادداشتی از داخل زندان، از شکنجه، فشارهای امنیتی و اعترافگیری اجباری خبر داده و نسبت به سرنوشت خود هشدار داده بود.
عرفان شکورزاده چرا بازداشت و اعدام شد؟
بر اساس اطلاعات منتشرشده، عرفان شکورزاده در بهمنماه ۱۴۰۳ توسط اطلاعات سپاه بازداشت شد. نهادهای امنیتی اتهام او را «جاسوسی و همکاری با کشورهای متخاصم» عنوان کردند؛ با این حال تاکنون هیچ اطلاعرسانی رسمی و شفافی درباره جزئیات پرونده، اسناد ارائهشده یا روند دقیق رسیدگی قضایی منتشر نشده است.
منابع مطلع میگویند روند رسیدگی به پرونده او در فضایی کاملاً امنیتی و غیرشفاف انجام شده و خانواده و افکار عمومی از جزئیات جلسات دادگاه، نحوه دفاع و مستندات اتهامات بیاطلاع بودهاند.
فعالان حقوق بشر میگویند مبهمبودن روند دادرسی و نبود شفافیت درباره نحوه رسیدگی، نگرانیها درباره نقض گسترده اصول دادرسی عادلانه را افزایش داده است؛ بهویژه در پروندههایی که با اتهامهای امنیتی و خطر صدور حکم اعدام همراه هستند.
عرفان شکورزاده چگونه به زندان قزلحصار منتقل شد؟
گزارشها حاکی است که حکم اعدام عرفان شکورزاده پس از تأیید در دیوان عالی کشور، به سرعت وارد مرحله اجرا شده است. او تنها سه روز پس از تأیید حکم، برای اجرای اعدام به زندان قزلحصار منتقل شد.
زندان قزلحصار در سالهای اخیر به یکی از اصلیترین مراکز اجرای احکام اعدام در ایران تبدیل شده و شمار زیادی از زندانیان سیاسی، امنیتی و محکومان پروندههای سنگین به این زندان منتقل میشوند.
منابع نزدیک به پرونده میگویند انتقال سریع عرفان شکورزاده به قزلحصار، نگرانیها درباره اجرای فوری حکم را افزایش داده بود؛ نگرانیای که سرانجام بامداد ۲۱ اردیبهشتماه با اجرای حکم اعدام تحقق یافت.
عرفان شکورزاده چه کسی بود؟
عرفان شکورزاده متولد سال ۱۳۷۶ و از دانشجویان ممتاز دانشگاهی بود. او در رشته مهندسی برق دانشگاه تبریز تحصیل کرده و در مقطع کارشناسی ارشد مهندسی هوافضا – فناوری ماهواره دانشگاه علم و صنعت ایران رتبه نخست را کسب کرده بود.
انتشار خبر بازداشت و سپس اعدام او واکنش گسترده کاربران شبکههای اجتماعی و فعالان حقوق بشر را به همراه داشت. بسیاری از کاربران به سابقه علمی و دانشگاهی او اشاره کرده و نسبت به اعدام یک دانشجوی نخبه در روندی امنیتی ابراز نگرانی کردند.
گزارشها و اخبار مرتبط با نقض حقوق بشر در ایران
- اعـدام محراب عبداللهزاده در ارومیه؛ اجرای حکم مرگ برای بازداشتشده اعتراضات ۱۴۰۱ بر پایه اعترافات اجباری
- اعـدام عرفان کیانی در اصفهان؛ ابهام در روند دادگاه و ادامه موج احکام مرگ علیه بازداشتشدگان اعتراضات
- اعـدام عامر رامش در زندان زاهدان؛ پایان پروندهای پرابهام با ادعاهای شکنجه و اعتراف اجباری
- انتقال مخفیانه دهها زندانی به زندان قزلحصار؛ نگرانیها درباره تحرکات مشکوک در واحد امنیتی ۳ افزایش یافت
- صدور حکم اعدام برای سعید زارعی کردشولی، حمیدرضا فتحی، عبدالرضا فتحی و حمیدرضا ثابت رای، از بازداشتشدگان اعتراضات دیماه در شیراز
- اعـدام ساسان آزادوار در زندان اصفهان؛ ورزشکار ۲۱ ساله بر پایه اعترافات اجباری
- اعـدام ناصر بکرزاده و یعقوب کریمپور پس از پروندههای مبتنی بر اعترافات اجباری
- اعـدام سه زندانی سیاسی در مشهد؛ اجرای احکام مرگ برای بازداشتشدگان اعتراضات ۱۴۰۴ پس از شکنجه و فریب خانوادهها
عرفان شکورزاده درباره شکنجه و اعتراف اجباری چه نوشته بود؟
گزارشهای منتشرشده نشان میدهد عرفان شکورزاده پس از بازداشت، حدود ۹ ماه را در سلول انفرادی سپری کرده بود. او در یادداشتی که پیش از اعدام از داخل زندان منتشر شد، از شکنجه و فشار برای اخذ اعترافات اجباری سخن گفته بود.
در بخشی از این یادداشت آمده بود:
«من عرفان شکورزاده ۲۹ ساله، یکی از معدود بهاصطلاح نخبگانی که حاضر به مهاجرت نشدم. چند ماه پیش از جنگ ۱۲ روزه، به اتهام واهی جاسوسی و همکاری با کشورهای متخاصم توسط اطلاعات سپاه بازداشت شدم و در مدت ۸ ماه و نیم شکنجه و زندان انفرادی مجبور به اعتراف اجباری شدم. نگذارید یک جان بیگناه دیگر در سکوت و بیخبری از دست برود.»
انتشار این متن در روزهای پیش از اعدام، موجی از نگرانی و واکنش در فضای مجازی ایجاد کرده بود. فعالان حقوق بشر هشدار داده بودند که اعترافات اخذشده تحت شکنجه نمیتواند مبنای دادرسی عادلانه قرار گیرد.
چرا پرونده عرفان شکورزاده با واکنش گسترده همراه شد؟
پرونده عرفان شکورزاده در شرایطی به یکی از پروندههای خبرساز تبدیل شد که نهادهای حقوق بشری بارها نسبت به روند رسیدگی به پروندههای امنیتی هشدار دادهاند.
فعالان حقوق بشر میگویند استفاده از سلول انفرادی طولانیمدت، محرومیت از دسترسی آزاد به وکیل، فشارهای امنیتی و اعترافگیری اجباری، از جمله الگوهای تکرارشونده در پروندههای امنیتی است.
آنها همچنین تأکید میکنند که نبود شفافیت در روند دادرسی و ابهام درباره مستندات پرونده، امکان نظارت مستقل بر روند قضایی را از بین میبرد و زمینه صدور احکام سنگین در فضای غیرشفاف را فراهم میکند.
نقض حقوق بشر؛ اعتراف اجباری، سلول انفرادی و نقض دادرسی عادلانه
پرونده عرفان شکورزاده از منظر حقوق بشری با نگرانیهای جدی همراه است. گزارشها درباره نگهداری طولانیمدت او در سلول انفرادی، اعمال شکنجه برای اخذ اعتراف اجباری و نبود شفافیت در روند رسیدگی قضایی، نگرانیها درباره نقض گسترده حقوق متهمان سیاسی و امنیتی را افزایش داده است. فعالان حقوق بشر هشدار دادهاند که صدور و اجرای حکم اعدام در چنین شرایطی میتواند مصداق نقض اصول بنیادین دادرسی عادلانه باشد.
مواد نقضشده:
نقض ممنوعیت شکنجه و اعتراف اجباری – ماده ۵اعلامیه جهانی حقوق بشر:
هیچ فردی نباید تحت شکنجه، رفتار یا مجازات ظالمانه، غیرانسانی یا تحقیرآمیز قرار گیرد. اخذ اعتراف تحت فشار و شکنجه نقض آشکار این اصل است.
نقض حق دادرسی عادلانه – ماده ۱۰ اعلامیه جهانی حقوق بشر:
رسیدگی غیرشفاف، فشار امنیتی و نبود دسترسی کامل به دفاع مؤثر، اصول دادرسی منصفانه را نقض میکند.
نقض حق آزادی و امنیت فردی – ماده ۹ میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی:
نگهداری طولانیمدت در سلول انفرادی و بازداشت همراه با فشارهای امنیتی، ناقض حقوق بنیادین متهمان است.
نقض حق برخورداری از محاکمه مستقل و بیطرف – میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی:
رسیدگی به پروندههای امنیتی در فضایی تحت نفوذ نهادهای اطلاعاتی و امنیتی، استقلال روند قضایی را زیر سؤال میبرد.
نقض حق حیات – ماده ۳ اعلامیه جهانی حقوق بشر:
اجرای حکم اعدام در پروندههایی که با اتهامات امنیتی، اعترافات اجباری و روند غیرشفاف قضایی همراه است، حق بنیادین حیات را تهدید میکند.
کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک
Discussion about this post