سازمان دیدهبان حقوق بشر با اشاره به افزایش اعدام زندانیان سیاسی در ایران، از جامعه جهانی خواست برای توقف این روند بهصورت فوری و هماهنگ وارد عمل شود؛ همزمان گزارشهایی از اعدامهای مخفیانه، فشار بر خانوادهها و نبود دادرسی عادلانه منتشر شده است
کانون حقوق بشر ایران، شنبه ۱۹ اردیبهشتماه ۱۴۰۵ – سازمان دیدهبان حقوق بشر با انتشار بیانیهای نسبت به افزایش موج اعدام در ایران هشدار داده و از جامعه جهانی خواسته است برای جلوگیری از ادامه اعدام زندانیان سیاسی اقدام فوری انجام دهد. این سازمان اعلام کرده که از ۲۷ اسفند ۱۴۰۴ تا ۱۸ اردیبهشتماه ۱۴۰۵ دستکم ۲۸ زندانی سیاسی در ایران اعدام شدهاند؛ افرادی که به گفته نهادهای حقوق بشری، محاکمه آنان بدون رعایت اصول دادرسی عادلانه و همراه با شکنجه و اعترافات اجباری انجام شده است.
دیدهبان حقوق بشر درباره افزایش اعدامها در ایران چه گفت؟
حساب رسمی سازمان دیدهبان حقوق بشر روز پنجشنبه ۱۷ اردیبهشتماه با انتشار متنی در شبکههای اجتماعی، نسبت به روند فزاینده اعدامها در ایران ابراز نگرانی کرد. این سازمان از دولتها و نهادهای بینالمللی خواست برای متوقف کردن اجرای احکام اعدام زندانیان سیاسی، اقدام فوری و هماهنگ انجام دهند.
در این بیانیه آمده است که شمار اعدامها در هفتههای اخیر به شکل قابلتوجهی افزایش یافته و بسیاری از پروندهها در شرایطی رسیدگی شدهاند که متهمان از حق دادرسی عادلانه، دسترسی آزاد به وکیل و روند قضایی شفاف محروم بودهاند.
دیدهبان حقوق بشر تأکید کرده است که شماری از زندانیان اعدامشده، تحت فشارهای امنیتی و شکنجه مجبور به اعتراف شدهاند و احکام صادرشده علیه آنان در فضایی امنیتی و غیرشفاف به اجرا درآمده است.
گزارش گاردین درباره اعدامهای مخفیانه در ایران چه میگوید؟
همزمان با هشدارهای دیدهبان حقوق بشر، روزنامه گاردین نیز در گزارشی به موضوع اعدامهای مخفیانه در ایران پرداخته و تصویری گسترده از وضعیت زندانیان محکوم به اعدام ارائه داده است.
بر اساس این گزارش، بسیاری از خانوادهها تنها پس از اجرای حکم از اعدام عزیزان خود مطلع میشوند و در برخی موارد حتی اجساد اعدامشدگان نیز به خانوادهها تحویل داده نشده است.
گاردین همچنین گزارش داده که خانوادههای زندانیان تحت فشار قرار گرفتهاند تا درباره اعدامها سکوت کنند و از مصاحبه یا اطلاعرسانی عمومی خودداری نمایند. منابع حقوق بشری به این روزنامه گفتهاند فضای امنیتی، تهدیدهای مداوم و نگرانی از افزایش فشارها باعث شده بسیاری از خانوادهها سکوت اختیار کنند.
این گزارش به افزایش محسوس شمار اعدامها از ماه مارس ۲۰۲۶ اشاره کرده و نوشته است که دستکم ۲۴ نفر در این بازه زمانی اعدام شدهاند؛ شش مورد از این اعدامها تنها طی دو روز انجام شده است.
چرا نهادهای حقوق بشری نسبت به روند اعدامها هشدار میدهند؟
فعالان حقوق بشر و نهادهای بینالمللی معتقدند بخش قابلتوجهی از پروندههای مرتبط با اعتراضات و اتهامات امنیتی، در روندی غیرشفاف و تحت نفوذ نهادهای اطلاعاتی رسیدگی میشوند.
بر اساس گزارشهای منتشرشده، در بسیاری از این پروندهها، متهمان در دوران بازداشت تحت فشار برای اخذ اعترافات اجباری قرار گرفتهاند و امکان دسترسی آزاد به وکیل مستقل یا دفاع مؤثر نداشتهاند.
همچنین گزارشها نشان میدهد اتهامات مطرحشده علیه برخی معترضان و زندانیان سیاسی، در موارد متعدد با رفتارهای انتسابی همخوانی نداشته و از عناوین کلی و مبهم برای صدور احکام سنگین استفاده شده است.
حقوقدانان میگویند استفاده از اتهامات کلی و فاقد شفافیت حقوقی، اصل قانونی بودن جرم و مجازات و همچنین اصل تناسب جرم و مجازات را نقض میکند؛ اصولی که از پایههای اساسی دادرسی عادلانه به شمار میروند.
گزارشها و اخبار مرتبط با نقض حقوق بشر در ایران
- اعـدام محراب عبداللهزاده در ارومیه؛ اجرای حکم مرگ برای بازداشتشده اعتراضات ۱۴۰۱ بر پایه اعترافات اجباری
- اعـدام عرفان کیانی در اصفهان؛ ابهام در روند دادگاه و ادامه موج احکام مرگ علیه بازداشتشدگان اعتراضات
- اعـدام عامر رامش در زندان زاهدان؛ پایان پروندهای پرابهام با ادعاهای شکنجه و اعتراف اجباری
- انتقال مخفیانه دهها زندانی به زندان قزلحصار؛ نگرانیها درباره تحرکات مشکوک در واحد امنیتی ۳ افزایش یافت
- صدور حکم اعدام برای سعید زارعی کردشولی، حمیدرضا فتحی، عبدالرضا فتحی و حمیدرضا ثابت رای، از بازداشتشدگان اعتراضات دیماه در شیراز
- اعـدام ساسان آزادوار در زندان اصفهان؛ ورزشکار ۲۱ ساله بر پایه اعترافات اجباری
- اعـدام ناصر بکرزاده و یعقوب کریمپور پس از پروندههای مبتنی بر اعترافات اجباری
- اعـدام سه زندانی سیاسی در مشهد؛ اجرای احکام مرگ برای بازداشتشدگان اعتراضات ۱۴۰۴ پس از شکنجه و فریب خانوادهها
افزایش اعدامها چه پیامدهایی برای جامعه دارد؟
ناظران حقوق بشری معتقدند افزایش اجرای احکام اعدام، بهویژه در پروندههای مرتبط با اعتراضات مردمی، پیامدهای گستردهای بر فضای اجتماعی و سیاسی کشور دارد.
به گفته فعالان مدنی، اجرای گسترده احکام اعدام در فضایی امنیتی، نهتنها نگرانیها درباره نقض حقوق بشر را افزایش داده، بلکه موجب گسترش فضای ترس در جامعه شده است.
برخی تحلیلگران بر این باورند که استفاده گسترده از مجازات اعدام در پروندههای سیاسی و اعتراضی، با هدف ایجاد بازدارندگی و مقابله با اعتراضات سراسری انجام میشود. این در حالی است که نهادهای حقوق بشری بارها خواستار توقف اجرای احکام اعدام و بازنگری در روند رسیدگی به پروندههای امنیتی شدهاند.
در هفتههای اخیر، انتشار گزارشهای متعدد درباره اعدام زندانیان سیاسی، واکنش گسترده فعالان حقوق بشر و سازمانهای بینالمللی را به دنبال داشته است. این نهادها تأکید میکنند که ادامه روند فعلی، نشانهای از تشدید سرکوب و افزایش فشار بر مخالفان و معترضان است.
گزارشهای منتشرشده همچنین نشان میدهد که اجرای احکام اعدام در چنین شرایطی، از نگاه نهادهای حقوق بشری مصداق سلب خودسرانه حق حیات و نقض تعهدات بینالمللی در زمینه حقوق بشر تلقی میشود؛ موضوعی که بار دیگر توجه جامعه جهانی را به وضعیت زندانیان سیاسی و روند قضایی در ایران جلب کرده است.
کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک
Discussion about this post