اعتراضات سراسری ۱۴۰۴؛ از اعتصاب بازار تا گسترش اعتراضات در ۳۵۰ شهر

اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ که از اعتصاب بازاریان آغاز شد، به سرعت به شهرهای مختلف گسترش یافت و اقشار مختلف مردم در آن شرکت کردند و این اعتراضات به گسترده‌ترین اعتراضات در سال‌های اخیر تبدیل شد

کانون حقوق بشر ایران، چهارشنبه ۵ فروردین ۱۴۰۵ – اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ در شرایطی شکل گرفت که جامعه با بحران اقتصادی، سقوط ارزش ریال، سرکوب سیاسی و شرایط ناشی از جنگ روبه‌رو بود. مجموعه این شرایط موجب افزایش نارضایتی در میان اقشار مختلف شد و زمینه شکل‌گیری اعتراضات را فراهم کرد. این اعتراضات که در ابتدا با اعتصاب بازاریان آغاز شد، به‌سرعت مورد توجه سایر اقشار قرار گرفت و در مدت کوتاهی به شهرهای مختلف گسترش یافت. با گسترش دامنه اعتراضات و پیوستن گروه‌های مختلف اجتماعی، این حرکت اعتراضی از یک اعتصاب صنفی فراتر رفت و به اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ تبدیل شد و در شهرهای مختلف ادامه پیدا کرد.

روند شکل‌گیری اعتراضات سراسری ۱۴۰۴

سال ۱۴۰۴ در حالی سپری شد که با وجود سرکوب مردم در اعتراضات سراسری دی‌ماه و پس از آن، و همچنین هم‌زمان با شروع جنگ و شرایط سرکوب در دوران جنگ و عمیق‌تر شدن بحران اقتصادی، اقشار مختلف مردم در شهرهای مختلف برای دستیابی به حقوق اولیه و حیاتی خود دست به اعتراض زدند. شرایط اقتصادی، افزایش فشارهای معیشتی و کاهش شدید ارزش پول ملی از جمله عواملی بود که زمینه نارضایتی گسترده در جامعه را فراهم کرد و موجب شد اعتراضات در شهرهای مختلف شکل بگیرد. در چنین شرایطی، جامعه در وضعیت نارضایتی گسترده قرار داشت و هر رویداد اقتصادی و اجتماعی می‌توانست به جرقه‌ای برای آغاز اعتراضات تبدیل شود.

اعتصاب بازاریان و آغاز اعتراضات سراسری ۱۴۰۴

با ادامه سقوط سریع قیمت ریال و رسیدن نرخ دلار به ۱۴۵ هزار تومان، کسبه و بازاریان در مناطق تجاری تهران مغازه‌های خود را تعطیل کرده و دست به اعتصاب زدند. این اعتصاب به‌سرعت مورد توجه سایر اقشار قرار گرفت و در ادامه مردم، نسل جوان و اقشار مختلف به این اعتصاب پیوستند. پیوستن اقشار مختلف به اعتصاب بازاریان موجب شد دامنه اعتراضات از محدوده بازار فراتر برود و به خیابان‌ها و سپس به شهرهای دیگر کشیده شود. به این ترتیب، اعتراضاتی که با اعتصاب آغاز شده بود، به‌تدریج به اعتراضات گسترده‌تری تبدیل شد و اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ شکل گرفت.

گستردگی جغرافیایی اعتراضات

بر اساس آمار منتشر شده، اعتراضات سراسری در مجموع نزدیک به ۱۸۰۰ مورد در ۳۵۰ شهر از ۳۱ استان گزارش شده است. این آمار شامل نزدیک به ۱۶۰۰ مورد اعتراض شهری در ۳۳۵ شهر از ۳۱ استان، ۱۶۰ مورد اعتصاب بازار در ۴۸ شهر از ۱۹ استان و ۳۸ مورد اعتراض در دانشگاه‌ها شامل ۳۰ دانشگاه، دانشکده و خوابگاه دانشجویی در ۱۰ شهر از ۱۰ استان بوده است. این آمار نشان می‌دهد که اعتراضات تنها به یک شهر یا یک قشر محدود نبوده، بلکه در شهرهای مختلف و در میان اقشار مختلف از جمله بازاریان، دانشجویان و مردم در شهرهای مختلف گسترش یافته است. گستردگی جغرافیایی اعتراضات و حضور اقشار مختلف اجتماعی نشان‌دهنده ابعاد سراسری این اعتراضات و نقش عوامل اقتصادی و اجتماعی در شکل‌گیری آن بوده است.

• فیلم تکان ‌دهنده به رگبار بستن و کشتن ۲نوجوان بخاطر شادی مرگ خامنه‌ای در فردیس کرج
• وضعیت اضطراری در زندان اوین؛ نگرانی درباره شرایط زندانیان و مطالبه آزادی آنها
• خامنه‌ای کشته شد؛ رهبری که مرگ و نابودی را از خمینی به ارث برد
• اصابت موشک به دیوار زندان اوین؛ جان زندانیان در معرض خطر فوری
• تهدید به انتقال اجباری در زندان اوین؛ خانواده‌ها از فشار و اجبار بر زندانیان خبر دادند
• تشدید جنگ قدرت پس از مرگ خامنه‌ای؛ مجتبی خامنه‌ای در سایه جنگ جناح‌ها به رهبری رسید
• بازداشت اسماعیل شکری منتشر کننده فیلم دردناک «سپهر بابا کجایی؟» و جستجو در بین اجساد – هشدار تصاویر دردناک

ویژگی‌های اعتراضات سراسری ۱۴۰۴

۱- اعتراضات از اعتصاب و تجمع بازاریان آغاز شد و به‌سرعت به سطح جامعه گسترش یافت و به یک اعتراض سراسری تبدیل شد.

۲- اعتراضات به‌سرعت در شهرهای مختلف، به‌ویژه شهرهای کوچک گسترش پیدا کرد و دامنه آن به مناطق مختلف رسید.

۳- اقشار مختلف مردم از هر سنی در اعتراضات شرکت داشتند و حضور گروه‌های مختلف اجتماعی در این اعتراضات دیده می‌شد.

۴- نسل جوان و زنان نقش پررنگی در اعتراضات داشتند و در بسیاری از شهرها در صف اول اعتراضات حضور داشتند.

۵- مأموران امنیتی برای متفرق‌کردن مردم از گاز اشک‌آور، باتوم و در ادامه از شلیک مستقیم به سمت مردم استفاده کردند و در مواردی به سر و چشم معترضان شلیک شد.

۶- در جریان سرکوب، گزارش‌هایی از تیراندازی به مجروحان، حمله به بیمارستان‌ها، رها کردن مجروحان در خیابان‌ها و تیراندازی از ساختمان‌ها به سمت مردم منتشر شد.

۷- در جریان اعتراضات، تعدادی از معترضان بازداشت شدند و گزارش‌هایی از شکنجه بازداشت‌شدگان منتشر شد.

۸- معترضان در جریان اعتراضات مراکز مختلف از جمله مراکز سپاه، بسیج، مراکز دولتی، بانک‌ها، خودروها و مراکز وابسته به حکومت را هدف قرار دادند و تعدادی از این مراکز تخریب یا به آتش کشیده شد.

۹- شعارهای اعتراضی عمدتاً علیه خامنه‌ای و حکومت بود و این شعارها در بسیاری از شهرها به‌صورت گسترده سر داده شد.

۱۰- اعتراضات از ۷ دی ۱۴۰۴ آغاز شد و به مدت ۲۰ روز ادامه داشت و پس از پایان اعتراضات خیابانی، در برخی شهرها درگیری‌ها و حمله به مراکز حکومتی ادامه پیدا کرد.

۱۲- جوانان معترض در برخی شهرها نقش جلودار داشتند و در مواردی برای مدتی کنترل برخی مناطق شهر را در دست گرفتند و درگیری‌ها به‌صورت جنگ و گریز ادامه داشت.

۱۳- مراسم تشییع کشته‌شدگان به صحنه اعتراض تبدیل شد و با وجود فشار بر خانواده‌ها برای جلوگیری از برگزاری مراسم، این مراسم‌ها برگزار شد.

شعارهای اعتراضی با هدف قرار دادن رأس حاکمیت

در جریان اعتراضات، شعارهای معترضان ماهیتی رادیکال و سیاسی داشت و به‌طور مستقیم رأس حاکمیت و شخص خامنه‌ای را هدف قرار می‌داد. این شعارها نشان‌دهنده جهت‌گیری سیاسی اعتراضات و سطح بالای نارضایتی معترضان بود. در بسیاری از شهرها، معترضان با سر دادن شعارهایی علیه دیکتاتوری و ساختار حاکم، خواستار تغییرات اساسی شدند. شعارهایی مانند «مرگ بر خامنه‌ای»، «مرگ بر دیکتاتور»، «امسال سال خونه، سیدعلی سرنگونه»، «خامنه‌ای قاتله، حکومتش باطله»، «توپ تانک فشفشه، خامنه‌ای گم بشه»، «مرگ بر ستمگر، چه شاه باشه چه رهبر» و «این آخرین پیامه، نظام کارش تمامه» از جمله شعارهایی بود که در اعتراضات به‌صورت گسترده سر داده شد و بیانگر فضای سیاسی حاکم بر اعتراضات بود.

گستردگی و پیامدهای اعتراضات سراسری ۱۴۰۴

اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ از نظر گستردگی جغرافیایی، تعداد شهرها، حضور اقشار مختلف و مدت زمان ادامه اعتراضات، یکی از گسترده‌ترین اعتراضات در سال‌های اخیر محسوب می‌شود. این اعتراضات به یک منطقه یا یک قشر خاص محدود نماند و در شهرهای مختلف گسترش یافت. حضور هم‌زمان بازار، دانشگاه و مردم در شهرهای مختلف نشان‌دهنده گسترده بودن این اعتراضات و مشارکت اقشار مختلف در آن بود. این هم‌زمانی نشان داد که اعتراضات تنها یک اعتراض صنفی یا محدود به یک گروه خاص نبوده، بلکه به یک اعتراض عمومی در بخش‌های مختلف جامعه تبدیل شده بود.

همچنین ادامه درگیری‌ها پس از پایان اعتراضات خیابانی نشان می‌دهد که این اعتراضات تنها به تجمعات خیابانی محدود نبوده و در اشکال مختلف ادامه داشته است. این موضوع نشان‌دهنده تداوم نارضایتی و ادامه اعتراضات به شکل‌های دیگر در برخی شهرها بود. اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ در شرایطی رخ داد که بحران اقتصادی، افزایش قیمت ارز، شرایط جنگ و نارضایتی اجتماعی از جمله عواملی بود که زمینه شکل‌گیری این اعتراضات را فراهم کرد. مجموعه این عوامل باعث شد اعتراضات در شهرهای مختلف شکل بگیرد و به یکی از مهم‌ترین رویدادهای سال ۱۴۰۴ تبدیل شود.

نکته پایانی؛ گسترش اعتراضات در شهرهای مختلف

اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ که از اعتصاب بازاریان آغاز شد، در مدت کوتاهی به شهرهای مختلف گسترش یافت و اقشار مختلف مردم در آن شرکت کردند. با گسترش دامنه اعتراضات، این حرکت اعتراضی از یک اعتصاب محدود فراتر رفت و به اعتراضاتی در سطح شهرهای مختلف تبدیل شد. این اعتراضات در ۳۵۰ شهر از ۳۱ استان رخ داد و به مدت ۲۰ روز ادامه داشت. حضور اقشار مختلف، گسترش جغرافیایی اعتراضات و ادامه درگیری‌ها پس از پایان اعتراضات خیابانی نشان‌دهنده گستردگی این اعتراضات بود. شرایط اقتصادی و اجتماعی نیز از جمله عواملی بود که در شکل‌گیری و گسترش این اعتراضات نقش داشت.

کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک