کارزار «سه‌شنبه‌های نه به اعدام» وارد سومین سال می‌شود

کارزار «سه‌شنبه‌های نه به  اعدام»، پس از ۲سال ایستادگی و مقاومت، اکنون به نمادی از اعتراض در سطح ایران و جهان تبدیل شده است

آغاز سومین سال کارزار نه به اعدام؛ نگاهی به دو سال مقاومت سازمان‌یافته

کانون حقوق بشر ایران سه‌شنبه ۷ بهمن‌ماه ۱۴۰۴ – کارزار «سه‌شنبه‌های نه به اعدام» در ۹ بهمن ۱۴۰۴ وارد سومین سال خود می‌شود؛ دو سال ایستادگی در برابر چرخه سرکوب و اعدام. این حرکت اعتراضی، که در دل زندان‌ها و زیر فشارهای امنیتی شکل گرفت، اکنون به یکی از نمادهای پایداری جمعی علیه خشونت قضایی بدل شده است. در آستانه ورود به سومین سال، بازخوانی مسیر و ارزیابی تأثیرات آن ضرورتی اساسی است.

نگاهی به سیر تحولات در کارزار «سه‌شنبه‌های نه به اعدام»

کارزار «سه‌شنبه‌های نه به اعدام» در زندان قزلحصار آغاز شد؛ در زمانی که موج اعدام‌ها شدت گرفته بود و بسیاری از زندانیان احساس می‌کردند باید دست به اقدامی بزنند. آن‌ها با همکاری و خلاقیت، تصمیم گرفتند با روش‌هایی مثل اعتصاب غذا، نوشتن بیانیه، شعارنویسی روی دیوارهای زندان، ارتباط گرفتن با رسانه‌ها و ایجاد همبستگی بین خود، صدای اعتراضشان را از پشت دیوارهای ضخیم زندان به بیرون برسانند. این حرکت فقط یک شکل مقاومت نبود، بلکه تلاشی واقعی برای زنده نگه‌داشتن صدای کسانی بود که در خطر از دست دادن جان خود قرار داشتند. به‌تدریج، این اقدام در فضای بسته زندان، به نمادی از امید، اتحاد، و مسئولیت‌پذیری تبدیل شد. با وجود فشارهای سنگین روانی، تهدید، شکنجه و کمبود امکانات اولیه، زندانیان همچنان مصمم بودند که در برابر اعدام مقاومت کنند و سکوت نکنند.

گسترش به ۵۶زندان؛ از یک بند تا حرکت کشوری

در ابتدا این کارزار تنها در بندهای خاصی از زندان قزلحصار جریان داشت. اما با گذشت زمان و پافشاری اعضای اولیه، این حرکت توانست مرزها را بشکند و به بیش از ۵۶ زندان در سراسر کشور گسترش یابد. زندانیانی با پیشینه‌ها و محکومیت‌های مختلف، از استان‌ها و شهرهای گوناگون، با وجود فشارهای مداوم امنیتی، به این کارزار پیوستند. این همبستگی بی‌سابقه در زندان‌های مختلف، نشان‌دهنده قدرت اراده در برابر سیستم‌های سرکوبگر و خشن است. با وجود سانسور شدید رسانه‌ای و کنترل ارتباطات، صدای این اعتراض در زندان‌ها پژواک پیدا کرد. زندانیان با روش‌های ابتکاری مانند رساندن پیام‌ از طریق ملاقات‌کنندگان، پنهان‌کردن نوشته‌ها در وسایل شخصی و استفاده از نمادها، این حرکت را زنده و گسترده نگه‌داشتند.

نه فقط مخالفت با یک اعدام، بلکه دفاع از حق زندگی

برخلاف برخی اعتراضات که تنها به یک حکم خاص می‌پردازند، هدف این کارزار لغو کامل مجازات اعدام است. اعضای آن بر این باورند که اعدام، ابزاری برای سرکوب و ایجاد وحشت عمومی است و نه ابزاری برای اجرای عدالت. آن‌ها می‌خواهند جامعه را نسبت به جنبه‌های انسانی، حقوقی، اخلاقی و اجتماعی اعدام آگاه‌تر کنند. هدف نهایی، ایجاد تحول در قوانین کیفری و نگرش فرهنگی نسبت به مجازات مرگ است. این کارزار توانسته است مسأله اعدام را از یک موضوع صرفاً حقوقی به یک دغدغه اجتماعی و اخلاقی تبدیل کند. پیام اصلی آن‌ها این است: حق زندگی، حق مسلم همه انسان‌هاست و هیچ دولتی نباید اختیار مرگ یا زندگی انسان‌ها را در دست داشته باشد.

ادامه کارزار در دل اعتراضات سراسری

با آغاز اعتراضات سراسری در دی‌ماه ۱۴۰۴، فضای زندان‌ها بیش از پیش امنیتی شد. بازداشت‌های گسترده، قطع تماس‌ها و فشارهای جسمی و روانی، شرایط را برای فعالان این کارزار دشوارتر کرد. اما اعضای کارزار نه‌تنها عقب‌نشینی نکردند، بلکه فعالیت خود را با شجاعت بیشتری ادامه دادند. در زندان‌هایی که دیگر صداها خاموش شده بود، کارزار «نه به اعدام» به صدای اصلی مقاومت تبدیل شد. بسیاری از زندانیان در حالی که خود در صف اعدام بودند، با نوشتن بیانیه‌ها، اطلاع‌رسانی و تشویق دیگران به پیوستن به این حرکت، پیام اعتراض را زنده نگه داشتند. حتی شکنجه، تهدید به اعدام، و قطع درمان پزشکی، نتوانست اراده این زندانیان را در هم بشکند.

فداکاری اعضا در مسیر مقاومت

طی این دو سال، اعضای این کارزار بهای سنگینی پرداخت کرده‌اند. دو تن از فعال‌ترین اعضا، بهروز احسانی و مهدی حسنی، با وجود آگاهی از خطر جدی، مسیر اعتراض را ترک نکردند و در نهایت در زندان اعدام شدند. اما مرگ آن‌ها پایانی بر کارزار نبود؛ بلکه الهام‌بخش صدها زندانی دیگر شد. نام آن‌ها به نماد ایستادگی و پایداری تبدیل شد و راه‌شان توسط دیگران ادامه یافت. خانواده‌های آن‌ها نیز با استقامت، صدای عزیزانشان را زنده نگه داشته‌اند. درون زندان، هم‌بندی‌های این دو، با برگزاری یادبود، نصب تصاویر آن‌ها و ادامه اعتصاب‌های نمادین، حافظ یاد آن‌ها بوده‌اند. این فداکاری‌ها نشان داد که باور به حق زندگی، آن‌قدر عمیق است که حتی در سایه مرگ، زنده می‌ماند.

فشار، تهدید و استقامت بی‌وقفه

کارزار «نه به اعدام» با انواع فشارهای امنیتی مواجه بوده است. از قطع تلفن و ملاقات گرفته تا پرونده‌سازی‌های جدید و انتقال به بندهای خطرناک. اما هیچ‌یک از این تهدیدها باعث توقف حرکت نشد. اعضای کارزار با اراده‌ای ستودنی، سه‌شنبه‌ها را به روز اعتراض، یادآوری مسئولیت، و پاسداشت حق حیات تبدیل کردند. حتی زندانیانی که شکنجه شده یا فریب وعده‌های دروغین شده بودند، دوباره به جمع معترضان پیوستند. این حضور مستمر و سازمان‌یافته، روحیه جمعی را تقویت کرد و نشان داد که در تاریکی زندان، هنوز امید روشن است.

آغاز سومین سال؛  زمان برآورد و مسئولیت‌پذیری جمعی

صد هفته تلاش بی‌وقفه، نشان از تعهد عمیق به آرمان زندگی بدون اعدام دارد. هفته صدم، فرصتی برای مرور دستاوردها، گرامیداشت شهدا و برنامه‌ریزی برای آینده بود. این مقطع، پیامی جدی به جامعه بین‌المللی فرستاد: اگر سکوت کنید، همدست هستید. اکنون وقت آن است که نهادهای حقوق بشری، دولت‌ها و افکار عمومی، مسئولانه و فعالانه به وظایف خود در برابر اعدام‌ها عمل کنند. این هفته نمادی بود از قدرت مقاومت جمعی، و نشان داد که حتی صدای محدود زندانیان می‌تواند تأثیرگذار باشد.

از اعتراض فردی تا جنبش ملی

کارزار «نه به اعدام» نشان داد که حتی یک صدای تنها، اگر پیوسته و با اراده باشد، می‌تواند به حرکت ملی و اجتماعی تبدیل شود. امروز، این صدا محدود به دیوارهای زندان نیست. خانواده‌های زندانیان، فعالان مدنی، هنرمندان و گروه‌های حقوق بشری در بیرون از زندان نیز این شعار را گسترش داده‌اند. «نه به اعدام» اکنون در رسانه‌ها، شبکه‌های اجتماعی، بیانیه‌های بین‌المللی و اعتراضات خیابانی حضور دارد. کمپین‌های متعدد در سراسر کشور و حتی خارج از کشور از این حرکت الهام گرفته‌اند و آن را ادامه می‌دهند.

حمایت عمومی، عامل کلیدی گسترش کارزار

رسانه‌ها، مردم، و سازمان‌های حقوق بشری با اطلاع‌رسانی، ترجمه بیانیه‌ها، و بازتاب صدای زندانیان، نقش بزرگی در گسترش این کارزار ایفا کرده‌اند. این حمایت باید بیشتر شود تا اعدام‌ها متوقف و جان‌ها نجات داده شود. هر ابزار اطلاع‌رسانی، هر تجمع، و هر صدای مخالف اعدام، می‌تواند به ابزار فشار علیه سیستم اعدام تبدیل شود. حتی مخالفت ساده با اعدام در جمع‌های خانوادگی یا محافل اجتماعی، قدمی مؤثر در جهت تغییر نگرش عمومی است.

پیامی از درون تاریکی زندان؛ دعوت به مقاومت

این کارزار، که در بسته‌ترین و خشن‌ترین فضاها شکل گرفته، با زبان اعتراض و امید، پیامی روشن به جامعه می‌دهد: اعدام پایان نیست، بلکه آغاز یک بحران انسانی است. این پیام باید به‌طور مستمر در فضای عمومی بازتاب یابد. جامعه‌ای که به مرگ عادت کرده، نیاز به بیداری اخلاقی دارد. روایت‌های زندانیان، خاطرات، و نوشته‌های آن‌ها، باید منتشر شود تا این پیام زنده بماند.

نه به اعدام، آری به مقاومت

شعار «نه به اعدام» صرفاً یک جمله نیست، بلکه جوهره یک خواسته انسانی و اخلاقی برای پایان‌دادن به مرگ حکومتی است. تا وقتی اعدام وجود دارد، این کارزار ادامه دارد. هر سه‌شنبه، یادآور حق زندگی برای همه است. تا وقتی حتی یک نفر در خطر اعدام باشد، صدای «نه به اعدام» خاموش نخواهد شد. روزی خواهد آمد که سه‌شنبه‌ها، نماد پیروزی زندگی بر مرگ خواهد شد.

کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک