طبق آمارهای منتشره صدها کودک و نوجوان در جریان اعتراضات سراسری اخیر بازداشت شدهاند؛ بازداشتهایی که به گفته این نهادها، نهتنها فاقد ضوابط قانونی روشن بوده، بلکه در تعارض مستقیم با تعهدات بینالمللی در قبال حقوق کودک قرار دارد
کانون حقوق بشر ایران، سهشنبه ۲۳ دیماه ۱۴۰۴ – همزمان با تداوم اعتراضات سراسری در دیماه ۱۴۰۴، گزارشهای نگرانکنندهای از بازداشت گسترده کودکان و نوجوانان زیر ۱۸ سال در نقاط مختلف کشور منتشر شده است؛ اقدامی که سازمانهای حقوق بشری آن را نقض آشکار قوانین بینالمللی و تهدیدی جدی علیه آینده جامعه توصیف میکنند. این بازداشتها، که در بسیاری موارد بدون اطلاعرسانی به خانوادهها انجام شده، توجه افکار عمومی و نهادهای بینالمللی را به وضعیت کودکان در جریان اعتراضات جلب کرده است.
طبق آمارهای منتشره صدها کودک و نوجوان در جریان اعتراضات سراسری اخیر بازداشت شدهاند؛ بازداشتهایی که به گفته این نهادها، نهتنها فاقد ضوابط قانونی روشن بوده، بلکه در تعارض مستقیم با تعهدات بینالمللی در قبال حقوق کودک قرار دارد.
کنوانسیون حقوق کودک؛ تعهدی که نادیده گرفته میشود
کنوانسیون حقوق کودک، پیمانی بینالمللی است که در سال ۱۹۸۹ توسط مجمع عمومی سازمان ملل متحد به تصویب رسید و تقریباً تمامی کشورهای جهان، از جمله دیکتاتوری حاکم بر ایران، به آن پیوستهاند. این کنوانسیون، مجموعهای جامع از حقوق مدنی، سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کودکان، یعنی افراد زیر ۱۸ سال، را به رسمیت میشناسد.
کنوانسیون حقوق کودک بر چهار اصل بنیادین تأکید دارد: عدم تبعیض، منافع عالیه کودک، حق حیات، بقا و رشد، و احترام به نظرات کودک. هدف اصلی این سند، تضمین رفاه، آموزش و حمایت از کودکان در برابر خشونت، سوءاستفاده و بهرهکشی است و کودکان را بهعنوان صاحبان حق مستقل به رسمیت میشناسد، نه وابستگانی بدون حق.
بر اساس مفاد این کنوانسیون، دولتها موظفاند قوانین و سیاستهای داخلی خود را با این تعهدات هماهنگ کرده و از ایجاد سازوکارهای قضایی ویژه اطفال، دسترسی کودکان به آموزش و بهداشت، و حفاظت آنان در برابر خشونت و بازداشت خودسرانه اطمینان حاصل کنند.
- حمایت صریح استرالیا از اعتراضات سراسری در ایران؛ اخراج سفیر دیکتاتوری حاکم بر ایران از استرالیا
- رادان که معترضان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ را به قتل و سرکوب تهدید میکند، کیست؟
بازداشت کودکان در جریان اعتراضات سراسری
با وجود این تعهدات، سازمانهای حقوق بشری از بازداشت صدها کودک و نوجوان زیر ۱۸ سال در جریان اعتراضات سراسری دیماه ۱۴۰۴ خبر دادهاند. این نهادها، این اقدامات را نقض آشکار کنوانسیون حقوق کودک و حتی «جنایت علیه آینده کشور» توصیف کردهاند.
بر اساس گزارشها، این بازداشتها به چندین استان کشور گسترش یافته و در بسیاری موارد، خانوادهها از محل نگهداری، وضعیت حقوقی و شرایط جسمی فرزندان خود بیخبر ماندهاند. به گفته فعالان حقوق کودک، چنین وضعیتی میتواند پیامدهای عمیق و بلندمدتی بر سلامت روانی و اجتماعی این کودکان داشته باشد.
نمونههای مشخص از بازداشت دانشآموزان
بر اساس گزارشهای رسیده در روز ۱۵ دی ۱۴۰۴، شماری از دانشآموزان از جمله سها داوودیفر، حسام محمدی و بنیامین موسوی به همراه دهها نوجوان دیگر بازداشت شدهاند. این بازداشتها نگرانیهای جدی درباره رعایت حقوق قانونی این افراد و شرایط نگهداری آنان ایجاد کرده است.
همچنین موارد برجستهای مانند بازداشت ایلیا اکوانیان (۱۵ ساله) و ماهان خوبانی (۱۶ ساله) واکنش گسترده فعالان حقوق بشری را برانگیخته و به نمادی از هدفگیری نسل نوجوان در جریان اعتراضات تبدیل شده است.
تمرکز نگرانکننده بازداشتها در کهگیلویه و بویراحمد
استان کهگیلویه و بویراحمد بهویژه شهر یاسوج، بنا بر گزارشها، بالاترین میزان بازداشت کودکان و نوجوانان را به خود اختصاص داده است. دستکم ۸۱ نوجوان در این استان بازداشت شدهاند که ۷۰ نفر از آنان به کانون اصلاح و تربیت و زندان یاسوج منتقل شده و ۱۱ نفر دیگر در بازداشتگاههای امنیتی نگهداری میشوند؛ بدون آنکه اطلاعات شفافی از وضعیتشان در دست باشد.
اسامی شناساییشده دانشآموزان و نوجوانان بازداشتشده در شهر یاسوج استان کهگیلویه و بویراحمد عبارتاند از:
محمد مهدی علیپور، امیر محمد بختیاری، فرید علیزاده، حسین خواجهیار، عرفان بازدار، رضا فرهادی سیسخت، احمدرضا خالقیپور، محدثه محمدی، شهلا انصاریان، ساناز داوودی، آناهیتا حکمتنیا، زهره درمان، شهره نیکاقبال، آیناز پروانه، فرنوش آذر، شقایق زاهدی، حدیث شیباز، الهام سیاوشی، زهرا دارفرین، مژگان فروزان، یلدا پژوانی و غزل حمزهعمله.
همه این افراد به کانون اصلاح و تربیت یاسوج منتقل شدهاند و سن دقیق بسیاری از آنان همچنان نامشخص گزارش شده است.
گسترش بازداشتها در دیگر استانها
گزارشها نشان میدهد بازداشت کودکان و نوجوانان تنها به کهگیلویه و بویراحمد محدود نمانده است. در استانهای تهران و البرز شمار قابل توجهی نوجوان به کانونهای اصلاح و تربیت منتقل شدهاند. در خراسان رضوی، بهویژه شهر سبزوار، دانشآموزان بازداشتی به کانون مشهد فرستاده شدهاند.
در شهر هرسین استان کرمانشاه، خبرها از بازداشت حداقل ۱۰۰ کودک دانشآموز حکایت دارد؛ در حالی که محل نگهداری بسیاری از آنان مشخص نیست. در استان قم نیز دستکم ۲۰۰ شهروند نوجوان بدون اعلام اسامی و وضعیت حقوقی به زندان منتقل شدهاند.
آمار نگرانکننده و هدفگیری نسل نوجوان
بر اساس آمار دریافتی بیشترین تعداد بازداشت کودکان مربوط به استان کهگیلویه و بویراحمد با ۴۶ نفر است. پس از آن، تهران با ۱۸ نفر، البرز با ۱۷ نفر، مازندران با ۱۲ نفر، گیلان با ۵ نفر، خراسان رضوی با ۳ نفر و آذربایجان شرقی با ۳ نفر قرار دارند. در استانهایی مانند اصفهان، کردستان، کرمانشاه، خوزستان، فارس، کرمان، همدان و قم نیز تعداد بازداشتشدگان کودک بین ۱ تا ۲ نفر گزارش شده است.
این تمرکز غیرعادی بازداشتها، بهویژه در یاسوج، نشاندهنده شدت سرکوب نسبت به جمعیت و سطح اعتراضات در این مناطق است.
پیامدهای حقوقی و انسانی بازداشت کودکان
سازمانهای حقوق بشری هشدار دادهاند که بازداشت کودکان و نوجوانان، آن هم در خیابانها، مدارس و حتی بیمارستانها، نقض مکرر مرزهای انسانی و حقوقی است. به گفته این نهادها، چنین اقداماتی میتواند پیامدهای جبرانناپذیری بر سلامت روان، روند تحصیل و آینده اجتماعی این کودکان داشته باشد.
بر اساس ماده ۴۴ کنوانسیون حقوق کودک، دولتها موظفاند گزارشهای دورهای درباره پیشرفت در اجرای حقوق کودک به کمیته حقوق کودک سازمان ملل ارائه دهند؛ تعهدی که فعالان حقوق بشر معتقدند در شرایط کنونی بهطور جدی نقض شده است.
درخواست برای آزادی فوری کودکان بازداشتشده
کانون حقوق بشر ایران، خواستار آزادی فوری و بیقیدوشرط تمامی دانشآموزان و نوجوانان بازداشتشده، پایان برخوردهای قضایی و امنیتی با آنان و خانوادههایشان، و پاسخگویی شفاف نهادهای مسئول میباشد. ادامه بازداشت کودکان در جریان اعتراضات، نهتنها نقض قانون، بلکه تهدیدی مستقیم علیه آینده جامعه است.
در شرایطی که اعتراضات سراسری همچنان ادامه دارد، وضعیت کودکان و نوجوانان بازداشتشده به یکی از جدیترین آزمونهای پایبندی حکومت به تعهدات بینالمللی خود تبدیل شده است؛ آزمونی که به باور ناظران، نتایج آن پیامدهایی فراتر از امروز و فردای اعتراضات خواهد داشت.
کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک
Discussion about this post